De bespreking van Ulysses: totale luistertijd 491 uur

Aanstaande donderdag is het Bloomsday. Deze dag is genoemd naar Leopold Bloom, de hoofdpersoon van James Joyces roman Ulysses die zich afspeelt op 16 juni 1904. Dit weet ik doordat ik samenwoon met iemand die dat boek voor de derde keer herleest. Tijdens onze vakantie ligt mijn vriend aan het zwembad met Ulysses, een handgeschreven schema van de thema's per hoofdstuk en een stapeltje secundaire literatuur. Hij wees mij enthousiast op de podcast Re:Joyce waarin de roman zin voor zin wordt ontleed.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Joyce-kenner, auteur en oud-nieuwslezer Frank Delaney begon deze podcast zes jaar geleden op Bloomsday en neemt zijn luisteraars mee door Ulysses. Ideaal voor wie zoals ik te belabberd is om zelfstandig door het boek te ploegen. Elke week verschijnt er een nieuwe aflevering waarin de presentator eerst een stukje voorleest en daarna uitlegt waar het allemaal over gaat.

Delaney besteedt bijvoorbeeld een complete aflevering aan het woord helleniseren (Van Dale: de Griekse beschaving volgen). Hij legt uit dat iedereen die in democratie gelooft gehelleniseerd is, waar democratie vandaan komt en hoe de politieke situatie was in Ierland ten tijde van James Joyce.

Maar, gaat Delaney vrolijk verder, Joyce verwijst met dit ene woord ook alvast naar de ideeën van de dichter Matthew Arnold, die een paar alinea's later zal opduiken. Er volgt een gedicht van Arnold en hoe deze dichter vond dat mensen hun problemen te mechanisch oplosten en in plaats daarvan grote ideeën van de beste denkers zouden moeten gebruiken. Wat dan weer een terugkerend thema blijkt in het werk van Joyce: hij vond de Ieren filistijnen als het op cultuur aankwam. Waarop Delaney nog wat dieper ingaat op de herkomst van de filistijnen en uiteindelijk eindigt bij Homerus. En dat allemaal vanuit dat ene woord helleniseren.

Delaney is erudiet en welbespraakt, soms barst hij van enthousiasme in zingen uit. Aardig is dat hij ook allerlei verwijzingen naar onze huidige cultuur verweeft in zijn verhalen. Zo vermeldt zijn website bij de statistieken van Re:Joyce: '0 Kardashians in zicht'.

Dan die statistieken. Inmiddels is Delaney zes jaar bezig en heeft hij 324 afleveringen gemaakt. Daarmee is hij nog niet op een kwart van Ulysses. Voor het complete boek zijn pakweg 1.473 afleveringen nodig. De eerste afleveringen duurden een minuut of tien, maar later hadden steeds meer stukken een half uur uitleg nodig. Als het gemiddelde over het voltooide project straks twintig minuten is, dan zal de totale luistertijd 491 uur zijn.

Delaney grapt regelmatig over de tijdschaal waarop hij werkt: 'Dit personage komt later terug, als ik een beetje opschiet zijn we daar in de zomer van 2025.' Met het huidige tempo zal hij in 2036 de eindzin bespreken. Klein detail: Delaney is op dit moment 73 jaar oud.

Wat is het toch heerlijk dat er mensen als Frank Delaney bestaan, met net zo'n tomeloze ambitie als James Joyce zelf. In Ierland wordt Bloomsday deze week gevierd met lezingen, toneelstukken en een heuse joyciaanse kroegentocht. Wie in Nederland wil meefeesten: bij de Haagse Kunstkring wordt donderdagavond voorgelezen uit Ulysses. Maar nog mooier is het om komende donderdag met een eigen groots en meeslepend project te beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden