De beslissende stem is in handen van latino's

Net als bij de vorige drie verkiezingen in de VS kan de uitslag in Florida, over precies een maand, beslissend zijn. Latino's hebben een sleutel rol en dat lijkt goed nieuws voor Clinton. Hoewel, in Tampa blijkt wat anders.

Campagnevoerster Teri Castro naast een bordkartonnen Trump. Beeld Rene Clement

Ze is een vrouw, ze is een moeder, ze is een dertiger, ze is een latina en ze is al haar hele volwassen leven Democraat - ze lijkt een typische Clinton-stemmer. Toch is Neyvis Mendez dat niet.

Ze zit in verpleegstersoutfit op een tribune van een honkbalveld in Tampa, Florida, waar haar twee zoontjes van 8 hun eerste stappen zetten in de meest Amerikaanse van alle Amerikaanse sporten. Ze heeft een auto en een huis en is eigen baas. Ze dacht dat ze wist hoe dit land in elkaar zit.

Maar nu snapt ze het niet meer, en wanneer ze dat zegt krijgt ze bijval van andere toeschouwers hier op de houten planken, mannen en vrouwen met Cubaanse, Dominicaanse of andere Latijns-Amerikaanse wortels. 'Ik weet het echt niet', zegt Mendez (32). 'Trump is een racist, maar Hillary is een leugenaar. Trump zal nooit een groot leider worden, maar Hillary is nooit een groot leider geweest. Trump beledigt mensen, of is dat misschien de manier waarop hij praat? Hillary komt op voor de mensen, maar is dat ook gemeend? Ik ben... in verwarring.'

Aan de horizon verschijnen de eerste wolken van een storm, maar niemand weet nog hoe erg die gaat worden.

Dit is Tampa, Florida, een door latino's opgebouwde oude sigarenstad in de staat die op 8 november, over precies een maand, weer beslissend kan zijn voor de verkiezing van de nieuwe president van Amerika. Florida, een van de zwaarst wegende staten van het land, werd twaalf jaar geleden met miniem verschil gewonnen door de Republikein George W. Bush, acht jaar geleden met een klein verschil door de Democraat Barack Obama, en vier jaar geleden met een nog kleiner verschil door Obama. Ook dit jaar kan het twee kanten op.

Goed, helemaal beslissend is Florida niet: voor Trump is winst in Florida essentieel, maar voor Clinton (hoogstwaarschijnlijk) niet. Clinton kan dus zonder Florida de verkiezingen winnen, maar mét Florida is dat vrijwel zeker.

Het zijn de latino's die de beslissende klap kunnen uitdelen. Zij vormen een kwart van het electoraat in Florida. Vier jaar geleden koos 60 procent van hen voor Obama.

'Dat wordt alleen maar meer', voorspelde de grote latino-kenner van Amerika, professor Laird Bergad uit New York, in mei nog. Van oudsher waren de latino's in Florida Cubanen: conservatieve Castro-haters die vooral Republikeins stemden. Hun kinderen en kleinkinderen daarentegen, zoals Neyvis Mendez, zijn veel progressiever. Daarnaast neigen ook nieuwe immigranten uit landen als Mexico en Venezuela vaker naar de Democraten. Die nieuwelingen zijn de afgelopen jaren in groten getale gekomen: het aandeel latino's in Florida is sinds de vorige presidentsverkiezingen met 2 procentpunt gestegen. 'Met die cijfers en de retoriek van Trump erbij gaan de latino's helemaal en masse de kant van Clinton kiezen', voorspelde Bergad.

Maar dat is dus minder vanzelfsprekend dan verwacht. De Spaanstalige twijfelaars op de honkbaltribune in Tampa kozen vier jaar geleden allemaal nog voor Obama. 'Toen was het duidelijk', zegt Oscar Ortiz, een jonge Puerto Ricaan die naar zijn neefje komt kijken. 'Obama was fresh. Dit jaar stem ik niet.'

Clintons grondoperatie

Maanden geleden al zette haar campagneteam meer dan vijftig kantoren op in Florida, om van daaruit vrijwilligers op pad te sturen om doelgericht de twijfelaars over te halen te gaan stemmen. Daar gaat een cruciale stap aan vooraf: mensen overhalen om überhaupt kiezer te worden. In Amerika moet je je laten registreren om een stembiljet opgestuurd te krijgen. En wanneer je verhuist, moet je je registratie vernieuwen, anders belandt je stembiljet in de verkeerde brievenbus. Hoe meer registraties in de juiste doelgroep, hoe meer stemmen je van hen kunt verwachten. Juist de Democraten moeten daar werk in steken: zij hebben 'kwetsbare' doelgroepen, zoals jongeren die voor het eerst stemmen, studenten die vaak verhuizen, en minderheden (met name latino's) die zich minder snel registreren als kiezer. Als elke stem telt, telt elke registratie ook.

Hillary Clinton tijdens een campagnerally in Coral Springs in Florida. Beeld afp

Er wordt altijd hoog opgegeven van de 'grondoperatie' van Hillary Clinton, maar loopt het wel zo soepel? Vorige week verscheen er kritiek in de plaatselijke Tampa Bay Times: 'We zien niemand bij de kerken, we zien niemand bij de jeugdhonkbalwedstrijden', aldus een lokale partijbons.

Te weinig aanwezig, zei een lokale volksvertegenwoordiger. 'Als je 20 miljoen dollar in tv-spotjes steekt en dat brengt niets in beweging, moet je meer met grassrootsactivisten gaan doen.'

Robby Mook, de woordvoerder van Clinton, wuifde donderdag die kritiek weg. Volgens hem pieken de Democraten altijd op het laatste moment - en de registratiedeadline is 11 oktober, komende dinsdag.

Dus staan er donderdag vijf, zes twintigers bij de ingang van de bibliotheek van de University of Southern Florida met klappers en formulieren in hun handen. Ze hebben geen stickers of buttons of ander partijmateriaal (dat is wettelijk niet toegestaan) en ze mogen niet met de pers praten (dat mag niet van de Clinton-campagne) - maar hun doelgroep verraadt voor wie ze werken. Ze mikken op studenten, vrouwen, minderheden: dit zijn de kiezers die Clinton moeten laten winnen. Een paar keer per uur hebben ze beet. Een registratie is nog geen stem, maar wel een goede kans op een stem.

Bij de University of Southern Florida proberen aanhangers van Clinton studenten te verleiden om zich te registreren als kiezer. Beeld Rene Clement

Trumps pensionado's

De Republikeinen zitten ondertussen ook niet stil, zegt Teri Castro (getrouwd met een voormalige Cubaan) in het hoofdkwartier van de partij. Trump had zelf misschien niet zo'n grondoperatie, maar teert op de campagneveteranen van de partij. Castro (70) voert al sinds haar 17de campagnes, voor welke kandidaat dan ook. Aanvankelijk was ze voor Jeb Bush - maar nu is Trump haar man. 'Hij heeft misschien niet de juiste woorden maar hij gaat wel het juiste doen', verwacht ze. 'Kwestie van vertrouwen.'

Hier zijn het gepensioneerden als Castro en Marsha Craig, afkomstig uit de oude autowerkersstad Dearborn, Michigan ('Daar zijn de verkeersborden nu in het Arabisch! De ijsbaan is een moskee geworden! Ze willen ons helemaal veranderen!') die de registratie-campagnes organiseren, gericht op de witte buitenwijken waar mensen als zij zijn komen wonen. De partij is al sinds 2013 bezig met het registreren van nieuwe kiezers, vooral gepensioneerden die naar het zuiden zijn getrokken. Dat zijn enorme aantallen. De blanke Amerikanen uit het noorden bieden de latino-nieuwkomers uit het zuiden tegenwicht.

Overtuigen

Maar uiteindelijk maakt iedereen zijn eigen keuze. De latino's in Tampa zijn ook gewone Amerikanen. Hier kun je de ex-Peruaan Raúl Flores (38) in zijn groentewinkeltje horen zeggen dat hij Trump waardeert, omdat die vooral geld aan zijn eigen volk wil besteden en niet aan buitenlanders (dat zijn drie genaturaliseerde kinderen door Trump zouden worden gedeporteerd schrikt hem niet af).

En hier kun je de ex-Cubaan en ex-bokser Agustin Llombart (64) in zijn bandenwinkel annex koffiehuis horen zeggen dat Trump 'een groot zakenman' is. 'Net als ik', zegt Llombart.

'Maar dat wil niet zeggen dat ik een goede president zou zijn. Het ene heeft niets met het andere te maken.'

Trump is een slimme man, vindt Llombart, zoals ook Fidel Castro een slimme man is. 'Ze kunnen mensen overtuigen, maar uiteindelijk zitten ze er alleen voor zichzelf. Mijn kinderen zijn bang voor hem. Als je wilt weten op wie je moet stemmen moet je naar je kinderen kijken. Het is niet zo moeilijk.'

Trump spreekt zijn aanhangers toe in Florida. Beeld afp
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.