Breaking news

De Beschouwingen: Van inhoudelijk debat tot 'doe eens normaal man'

Vandaag was dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen. Premier Rutte moest voor de Kamer zijn plannen verdedigen. Het was de dag van inhoudelijke debatten en van de 'Doe-eens-normaal-man-aanvaring' tussen premier Rutte en PVV-leider Wilders. Lees hier de ontwikkelingen van minuut tot minuut terug.

Maxime Verhagen en Mark Rutte grappen wat.Beeld anp

22.40 uur: De Kamerleden gaan naar de bar in Nieuwspoort, wij sluiten dit liveblog af.

22.38 uur:
De belangrijkste motie die werd aangenomen ging dus over ontwikkelingssamenwerking. Met steun van het CDA sprak de Kamer uit dat het wenst dat het kabinet deze gehele kabinetsperiode vasthoudt aan een budget van 0,7 procent van het nationaal inkomen voor ontwikkelingssamenwerking.

Ook premier Rutte kon zich vinden in deze motie. Volgens hem was dit namelijk al 'staand beleid'.

22.32 uur:
Daarmee zijn alle stemmingen geweest, en zijn de Algemene Beschouwingen afgelopen. Het kabinet schudt de handen van de parlementariërs.

Het waren Beschouwingen met veel en lange diepgaande debatten. Zeker vandaag werd urenlang diep ingegaan op zaken als het pgb, op Griekenland en de euro, op onderwijs, op sociale werkplaatsen, op de wajong. Echt overtuigen deden de oppositiepartijen en het kabinet elkaar niet, ze bleven allemaal bij hun eigen ideeën. Maar er werd duidelijk geargumenteerd, en Rutte verdedigde het kabinetsbeleid met verve.

Toch blijven de meestbesproken momenten de momenten waarbij het om de vorm ging. Om de toon van het debat. De opmerkingen van Wilders waren opnieuw de meest besproken. En zo trok hij wederom een hoofdrol naar zich toe.

22.31 uur:
Verreweg de meeste moties worden door meerdere oppositiepartijen gesteund, maar halen het zoals verwacht niet.

22.31 uur:
En ook een motie van Van der Staaij haalt het.

22.30 uur:
En nog een motie wordt aangenomen. Van Sap en Slob over de hoogte van de ontwikkelingssamenwerking. Dat was een van de moties waar ook Rutte zich in kon vinden.

22.28 uur:
Er wordt een motie aangenomen. Van Van Haersma Buma. Hij wil een 'kennisdeal' en plannen horen hoe toptalent voor de arbeidsmarkt naar Nederland te trekken. Niet verrassend een motie van een regeringspartij.

22.26 uur
: Het is duidelijk dat iedereen blij is dat de Beschouwingen er bijna opzitten. De sfeer is lacherig.

22.24 uur:
Er wordt nog een aantal moties aangehouden. En de heer Slob komt met een stemverklaring.

22.23 uur:
De vergadering wordt namelijk nu heropend. Van Haersma Buma bij de microfoon. 'Ik wil graag een spoeddebat aanvragen... O nee, ik ben in de war..'Gelach in de Kamer.

22.22 uur:
De Kamer stroomt weer vol, de vergadering zal spoedig worden heropend.

22.12 uur:
De conclusie van PvdA-Kamerlid na twee dagen van Algemene Beschouwingen: 'Politieke Beschouwingen 2011 afgelopen. Eindconclusie: de inhoud onbevredigend, de vorm beschamend. #slechtvoordepolitiek #werkaandewinkel'

21.58 uur:
De vergadering is weer geschorst. Om 22.20 uur gaan de politice weer verder met het stemmen over de moties. Daarmee worden deze Algemene Beschouwingen zeker geen nachtwerk. Dat is wel eens anders geweest.

21.57 uur:
Voor zijn laatste woorden, waarin hij zegt dat er ondanks de meningsverschillen samengewerkt moet worden tussen de verschillende partijen van 'ons mooie land' krijgt Rutte een bescheiden geroffel op de bankjes.

21.55 uur:
In zijn slotwoord herhaalt Rutte zijn woorden dat de kracht van Nederland zit in de 16 miljoen mensen die hier wonen.

21.53 uur:
Als laatste herroept hij zijn afraadadvies van de laatste motie van Thieme. Hij adviseert nu deze aan te houden tot de begrotingsbehandeling van staatssecretaris Bleker.

21.51 uur:
Rutte is alle moties langsgelopen. Uiteindelijk kan hij zich in slechts 3 van de 28 ingediende moties vinden.

21.48 uur:
Rutte kan zich weer vinden in een motie. Ditmaal die van Van der Staaij. Dat leek al een opzetje, want die werd al gesteund door Blok en Van Haersma Buma.

21.46 uur:
Slob gaat de discussie aan met Rutte over de studentenschulden. Volgens Slob lenen studenten bij om bijvoorbeeld met Kerst op reis kunnen. Dat moet volgens Slob niet kunnen, er moet geleend worden voor de studie, voor niets anders.

Volgens Rutte is er genoeg aandacht voor de gevaren van lenen bij studenten.

21.42 uur:
Rutte heeft er plezier in. 'Motie 17', roept hij, 'die van Sap/Slob!', en hij moet grinniken. Staand beleid, meent Rutte, dus hij raadt hem aan.

21.38 uur:
Ook wil Rutte geen verplichte zonnecellen op de dagen van de rijksgebouwen. 'Wel sympathiek', vindt Rutte de motie.

Verbeet verrast Rutte met de mededeling dat er op het Kamergebouw al veel zonnecellen liggen. 'Maar niet op het Torentje', zegt Verbeet. 'Touché', vindt Rutte.

Maar Donner fluistert in dat het al wel eens staand beleid zou kunnen zijn. Er komt een brief naar de Kamer. De motie wordt aangehouden.

21.34 uur:
Ook de motie van Pechtold, over onderzoek naar extra investeringen in het onderwijs tot 2020 om in de top-5 van kenniseconomieën, kan voorlopig niet op de goedkeurig van Rutte rekenen.

21.31 uur:
Het gaat nu over alle moties per nummer. Alleen motie 10, van Van Haersma Buma, wordt tot nu toe aangeraden. Die gaat over extra stages en werkplekken voor voor mensen met 'afstand tot de arbeidsmarkt'.

21.26 uur:
Nog een verzoek tot aanhouding van een motie van Van Haersma Buma. Er komt een brief van Donner naar aanleiding van het bestuursakkoord dat ingaat op het verzoek van Van Haersma Buma.

21.24 uur:
Van Haersma Buma en Roemer geven gehoor aan het verzoek van de premier.

21.23 uur:
Hij raadt de eerste vier moties van Job Cohen af. Hij verzoekt tot het aanhouden van moties 5 en 11. Volgens hem zijn er nu al gesprekken gaande over deze onderwerpen en hij raadt aan het potje even te laten koken.

21.21 uur:
Rutte gaat nu de moties af. Hij raadt af om de pgb-bezuinigingen met een jaar uit te stellen, zoals de motie wil.

21.19 uur:
Mark Rutte maakt zijn excuses bij Emile Roemer. 'Ik heb de SP onrecht aangedaan.' Rutte doelt op de opmerking dat de SP nooit met oplossingen kwam voor de zorgkosten. Rutte erkent dat dat niet waar is. Roemer waardeert dit gebaar van Rutte zeer.

21.18 uur:
Rutte merkt bij Van Haersma Buma, Blok en Wilders de politieke wil om iets van deze gedoogconstructie te maken. 'En dat is belangrijk gezien het prikkelende einde van het vorige debat.'

21.17 uur:
De Beschouwingen gaan weer beginnen. In de pauze kletste Mark Rutte even met VVD-fractievoorzitter Stef Blok. We kunnen helaas niet horen waar ze het over hebben.

21.08 uur:
Nog even de volledige 'doe eens normaal mannen-quote' van Wilders uit de tweede termijn:

'En dan valt nu het hele politieke establishment over mij heen als ik iemand een bedrijfspoedel noem. Ik zeg ook nu met opgeheven hoofd tegen Roemer, Cohen en Pechtold, de meters-met-twee-maten, de schijnheiligen van de linkse kerk: doe eens normaal, mannen.'

20.54 uur:
Het was een zeer snelle tweede termijn van de Kamer. Er werd bijna niet geïnterrumpeerd, en veel sprekers gebruikten niet eens de volledige spreektijd. De partijen zullen zich nu beraden op welke moties ze straks, in de derde termijn, zullen ondersteunen.

Mark Rutte bereidt nu nog even zijn antwoord voor. Maar echt in de problemen is hij niet, en zal hij ook niet komen. Geen enkele partij heeft een motie van afkeuring of wantrouwen ingediend. Het bleef bij waarschuwingen dat de Kamer het kabinet zeer kritisch zal blijven volgen. Dat is niets nieuws; dat is immers de taak van de Tweede Kamer.

20.50 uur:
Daarmee zit de tweede termijn van de Kamer er alweer op. Om 21.15 uur gaat de Kamer verder met de tweede termijn van Mark Rutte.

20.50 uur:
Haar laatste motie: 'De kamer verzoekt het kabinet een einde te maken aan het stapelen van dieren.'

20.49 uur:
Haar tijd is eigenlijk op, maar Thieme heeft nog twee moties. Verbeet strijkt met de hand over haar hart en mag door.

20.48 uur:
En Thieme wil de doorstart van Helianthos, de zonnecelfabriek die moest sluiten.

20.47 uur:
Ook wil ze uitstel van de verkoop van natuurgebieden totdat onafhankelijk onderzoek heeft aangetoond dat er geen milieuschade zal zijn ten gevolge van de verkoop.

20.46 uur:
Ook Thieme komt met moties. Ze wil binnen drie maanden voorstellen om de milieuschadelijke subsidies af te schaffen.

20.44 uur:
Ze noemt de beurskoersen. 'Niet dat mij de casino's van het grote geld mij bovenmatig boeien, maar misschien krijg ik zo de aandacht van de premier.'

20.43 uur:
Nu als laatste uit de Kamer Marianne Thieme. Zij hekelt - zoals verwacht - de geringe aandacht voor natuur en milieu in de bijdrages van Rutte.

20.40 uur:
Hij heeft nog één motie. Over maatschappelijke organisatie voor wie subsidies en de regeldruk moeten worden hervormd.

20.39 uur:
Van der Staaij debatteert zoals altijd keurig, met historische verwijzingen en keurige grapjes. Nu vertelt hij waar de uitspraak: 'ze dronken een glas, ze deden een plas, en alles bleef zoals het was' vandaan kwam. Die komen uit begin 18de eeuw toen een vergadering maanden duurde en er nog weinig werd bereikt, aldus Van der Staaij.

'Dan zijn wij nog ver gekomen in twee dagen', aldus de SGP'er.

20.37 uur:
Nu Van der Staaij. Hij zegt het over het taalgebruik. 'We moeten willen dat kinderen naar het debat kunnen kijken. Als dat niet het geval is, dan moeten we ons afvragen of we goed bezig zijn.'

20.35 uur
: 'Een kleine vlam kan een bosbrand veroorzaken', zegt Slob. Daarmee refereert Slob aan de discussie in de Kamer over het taalgebruik.

20.34 uur:
Nog een motie van Slob. Ditmaal over kinderbijslag en kindgebonden budget. Hij wil de bezuinigingen op deze twee zaken ongedaan maken.

20.32 uur:
Pieter Omtzigt (CDA) twittert ondertussen vinnig: 'Groenlinks, eerste motie, dus belangrijkste punt: zet zonnepanelen op publieke gebouwen. Ieder heeft zijn eigen prioriteiten.'

20.30 uur:
Hij begint bijna direct met een motie. Ditmaal over schulden bij studenten. Hij wil de schuldenproblematiek onder studenten in kaart hebben gebracht, en maatregelen om die terug te dringen als dat nodig blijkt te zijn.

20.29 uur:
Nu is Slob (ChristenUnie) aan de beurt.

20.28 uur:
En nog een motie die de economische zelfstandigheid van vrouwen moet bevorderen.

20.26 uur:
Tweede motie: er moet minimaal 0,7 procent van het BBP aan ontwikkelingssamenwerking worden uitgegeven.

20.25 uur:
Nu de moties van Sap. De eerste: ze wil zonnepanelen op de daken van de rijksgebouwen.

20.24 uur:
'Hoe lang gaat de minister-president de schofferingen aan zijn adres nog wegwuiven?', vraagt Sap zich af in haar reactie op de woorden van Wilders.

Ze refereert aan de brief van Ab Klink, vorig jaar. Ze zegt dat de waarschuwingen uit deze brief nu zijn uitgekomen.

20.23 uur:
Sap wil de politieke slagkracht van de Europese Unie versterken, maar ook de democratische controle ervan.

20.22 uur:
Volgens Sap zijn de echte hervormingen bij Rutte taboe. De cruciale hervormingen ontbreken op het lijstje van de premier, zegt Sap.

20.21 uur:
Jolande Sap is aan de beurt.

20.20 uur:
Volgens Wilders vaart het schip van Mark Rutte over woelige baren de golven tegemoet. 'Terwijl Jolande Sap op het strand wat met een stekker zit te klungelen.'

20.19 uur:
Als er extra bezuinigingen moeten komen, dan wordt dat 'een bikkelhard gevecht'.

20.18 uur:
Hij dient een motie in waarin hij om een referendum vraagt over steun aan Griekenland. Daar zal hij niet voldoende steun voor krijgen.

20.10 uur:
Wilders gaat uitgebreid in op wat hij de selectieve verontwaardiging noemt. 'De linkse kerk slaagt er niet in de PVV met argumenten te bestrijden.' Hij vraagt aan Roemer waar hij was toen Marijnissen een minister een 'flapdrol' noemde of 'effe dimmen' zei. Of bij een demonstratie waar SP-Kamerleden aanwezig waren en 'Hamas, Hamas, joden aan het gas werd geroepen. 'Hij zat waarschijnlijk met zijn maoïstische vuistjes in zijn oren.

Ook pakt hij de PvdA aan. Kok noemde Balkenende een schoothondje, waarom mag dat wel en mag hij niet Cohen een bedrijfspoedel noemen. En ook Pechtold is 'schijnheilig', vindt Wilders.

'Dus ik zeg met opgeheven hoofd tegen die schijnheiligen van de linkse kerk: Mannen, doe eens normaal'.

20.09 uur:
Nu is Wilders aan de beurt. Hij begint over de toon van het debat.

20.08 uur:
En een typische D66-motie, zo zegt Pechtold zelf. Hij wil een onderzoek naar welke investeringen nodig zijn om in 2020 tot de top-5-onderwijslanden te behoren.

20.07 uur:
Nog een motie: hij wil - naar Amerikaans voorbeeld - de hoeveelheid 'groene banen' in kaart hebben gebracht.

20.06 uur:
Hij dient een motie over de verhoging van de griffierechten. Hij roept op tot een overzicht van de alternatieven en een motivatie waarom die niet zijn gekozen.

20.05 uur:
Hij gaat nog even door. Hij wil werkstraffen in plaats van strenger straffen, hij wil meer voorlichting over homoseksualiteit op scholen.

20.03 uur:
Pechtold noemt een heel aantal zaken op waarop hij extra zal leggen, en het kabinet het vuur aan de schenen zal blijven leggen.
De natuur, asielbeleid, griffierechten, een randstad-provincie.

20.02 uur:
Pechtold kondigt aan verder te zullen bouwen aan het verhaal over de importantie van Europa voor Nederland. Hij fulmineert nogmaals tegen het gesloten pensioenakkoord.

20.01 uur:
De reputatie van Nederland loopt gevaar, zegt Pechtold. 'En dat heeft alles te maken met de situatie van de Nederlandse politiek.'

19.59 uur:
Volgens Pechtold zit de gedoogconstructie in een spagaat, die door de uitspraken van Wilders nog duidelijker is geworden. En hij verwijt Rutte dat hij zich omlaag liet trekken.

19.58 uur:
Volgens Pechtold kijken de parlementariërs te weinig naar buiten, terwijl mensen wel naar binnen kijken.

19.57 uur:
Nu Alexander Pechtold van D66.

19.55 uur:
Van Haersma Buma dient nu een motie in, samen met Blok, Wilders en Van der Staaij. Die zal het dus wel redden. Er moeten afspraken komen voor extra stages en werkplekken voor mensen 'met afstand tot de arbeidsmarkt'. Ofwel, mensen die al lang werkloos zijn en voor wie het moeilijk is werk te vinden.

19.54 uur:
En nog een motie van de CDA-fractievoorzitter. Hij wil een 'kennisdeal' en plannen horen hoe toptalent voor de arbeidsmarkt naar Nederland te trekken.

19.52 uur:
Van Haersma Buma dient wel een motie in. Hij wil dat het huisvestingsbudget voor scholen direct aan de scholen wordt toebedeeld en niet aan de gemeenten.

19.51 uur:
Van Haersma Buma zegt 'nadrukkelijk' in de richting van de minister-president dat hij hoopt dat het volgend jaar in de Miljoenennota niet alleen over de economie, maar ook over de verantwoordelijkheid van de samenleving.

19.50 uur:
'De echte wedstrijd moeten we in Europa spelen', aldus de CDA-fractievoorzitter.

Hij spreekt zijn volle steun uit voor de reactie van Rutte op de woorden van Wilders eerder in het debat.

19.49 uur:
Het tijdslampje loopt niet bij Van Haersma Buma. 'Gaat u rustig zitten', grapt hij.

19.48 uur:
Roemer is klaar, nu Sybrand van Haersma Buma van het CDA.

19.46 uur:
Ook wil de SP - in een nieuwe motie - dat het kabinet afziet van de verhoging van de eigen bijdrage in de tweedelijns geestelijke gezondheidszorg.

19.45 uur:
Roemer komt nog even terug op een opmerking van Rutte vanmiddag. Rutte zei toen dat hij geen tegenvoorstellen van de SP had gezien over de zorg. Roemer vindt die opmerking 'beschamend', 'zeker voor Agnes Kant' die achterin de zaal zat.

19.44 uur:
Nog een motie. Het kabinet moet bij eventuele nieuwe bezuinigingen afzien van nieuwe bezuinigingen op zorg en het sociale vangnet.

En nog één: het kabinet zou moeten afzien van de verhoging van griffierecht.

19.43 uur:
De motie van Roemer. Hij wil dat een plan 'zodat een substantieel aantal mensen met een beperking aan de slag kunnen.'

19.41 uur:
'In een samenleving moet je zorg niet kopen, maar zorg kunnen bieden', aldus Roemer. Hij vertelt het verhaal van de SP, en haalt Thatcher aan, die zei dat de samenleving helemaal niet bestond. In die uitspraak herkent Roemer het kabinet.

19.40 uur:
Roemer vindt dat Rutte een 'blinde vlek' heeft voor het samen leven. 'Ik verwijt de premier dat hij het onmogelijke vraagt van mensen. Mensen worden dit kabinet in de steek gelaten.'

19.39 uur:
Hij wil één ding zeggen over de kwestie-Wilders. 'De politiek zet de toon en bepaalt de norm. Wat we de afgelopen twee dagen hebben gezien, is nou niet bepaald het juiste voorbeeld.'

19.38 uur:
Blok is alweer klaar. Nu Roemer. Die gaat wel moties indienen, zo meldt hij alvast.

19.37 uur:
Stef Blok gaat geen moties in te dienen, want het kabinet handelt op de 'juiste wijze'.

19.36 uur:
Over Wilders: 'Wilders kiest voor een andere stijl dan de PVV'.

'Ik wil tegen de Kamer zeggen: we moeten ons zelf niet laten provoceren. We moeten ons concetreren op de inhoud.'

19.35 uur:
Nu is Stef Blok, fractievoorzitter van de VVD, aan het woord. Volgens hem is er op veel punten op 'een fatsoenlijke manier' gedebatteerd.

19.34 uur:
De eurocrisis vergt 'leiderschap en daadkracht' maar Cohen ziet 'verdeeldheid en geblunder'. Cohen verwacht snel terug te zijn in de Kamer voor een debat met het kabinet. Maar hij dient dus geen motie van treurnis of afkeuring in.

19.33 uur:
Volgens Cohen is de Miljoenennota van het kabinet-Rutte 'geobsedeerd' door de bezuinigingen van 18 miljard.

19.32 uur:
Cohen gaat nog even door met nog een motie. Hij wil dat het kabinet 'het sluipenderwijs doorvoeren van de aantasting van het ontslagbescherming' onmiddellijk terugdraait.

19.31 uur:
In de derde wil de PvdA dat het kabinet afziet van de huishoudsinkomenstoets.

19.30 uur:
In de tweede roept de PvdA op de bezuinigingen op het pgb met een jaar uit te stellen, en mogelijk aan te passen. Deze motie wordt ondersteund door GroenLinks en de SP.

19.28 uur:
Cohen dient vier moties in. In de eerste roept de PvdA op om alle inkomensgevolgen van alle maatregelen op een rij te zetten, en zo nodig in te grijpen bij stapelmaatregelen. De motie wordt mede ingediend door de ChristenUnie en de SP.

19.27 uur:
Cohen zegt over veel maatregelen zeer bezorgd te zijn. De makkelijke manier van praten van Rutte hebben die niet weg kunnen nemen, zegt Cohen. 'Komend jaar zullen wij het kabinet keer op keer naar de Kamer halen.'

19.25 uur:
Cohen gaat in op de eurocrisis. Hij waarschuwt dat de steun van de PvdA niet vanzelfsprekend is. Als de partij niet tevreden is met de effectiviteit van de maatregelen, dan zal de PvdA nieuwe plannen niet langer steunen, valt op te maken uit de woorden van Cohen.

19.23 uur:
Job Cohen begint. Hij gaat er meteen fel in. 'De rode draad in dit debat is de lichtzinnigheid van de minister-president.' Hij onderschat de gevolgen van de woorden van Wilders, en hij onderschat de stapeling van maatregelen, aldus Cohen.

'De coalitie wordt besmeurd door de grofheid van de PVV.'

19.22 uur:
De vergadering wordt opnieuw heropend. De sprekers hebben nu een derde van de spreektijd die ze gisteren hadden.

19.20 uur:
Verbeet heropent de vergadering, voor heel even, en schorst dan nog twee minuten langer. Het lijkt erop of vooral de PvdA nog even tijd wil.

19.18 uur:
Ook CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is er weer klaar voor. Hij twittert: 'Na korte fractievergadering, terug naar de vergaderzaal voor de (e)moties van de fractievoorzitters: wat zijn de kernpunten?'

19.15 uur:
De Kamerleden druppel de Tweede Kamer binnen, de Algemene Beschouwingen zullen zo worden hervat.

19.14 uur:
Het ANP heeft nog enkele opmerkelijke uitspraken uit het debat op een rij gezet. Komen ze.

'Onbekende Brusselse buschauffeur spreekt mij aan over APB in NL en gehakketak tussen de heren Cohen en Wilders! Het moet niet gekker worden.' CDA'er Wim van de Camp vanuit Brussel over de aanvaring tussen PvdA-leider Job Cohen en Geert Wilders van gedoogpartij PVV.

'Er is geen sprake van massamigratie. Hooguit massahysterie over migratie.' D66-leider Alexander Pechtold.

'De koopzondag is al gesneuveld en nu sneuvelen zelfs spotjes over condoomgebruik. Ja, zo krijg je vanzelf grote gezinnen.' Pechtold stoort zich aan de mate waarin het kabinet zou luisteren naar de SGP.

'Het is heel erg jammer dat onder druk van preutsheid boodschappen die de doelgroep goed bedienen van de buis worden gehaald', opnieuw Pechtold die de spotjes over veilig vrijen weer vaker op tv wil.

'Ik zal Stadstelevisie Wageningen vragen de spotjes ook om 17 uur uit te zenden', reageert Rutte op de vraag van Pechtold, die in Wageningen woont en vraagt waarom het spotje over condoomgebruik alleen na 20 uur wordt uitgezonden.

19.12 uur:
Het zou heel goed nachtwerk kunnen worden in Den Haag. Lees hier waarom.

19.05 uur:
Over ongeveer tien minuten begint het parlement aan de tweede termijn van de Algemene Politieke Beschouwingen.

19.04 uur:
Het ANP meldt intussen dat de Friese Statenfractie van de PVV afstand neemt van de uitingen die Geert Wilders doet in de Tweede Kamer. Statenfractievoorzitter Jelle Hiemstra zei vanavond. 'Wij hebben hier in Friesland een heel andere toon', aldus Hiemstra. 'Ik veroordeel het niet, maar mijn stijl zou het niet zijn om iemand uit te maken voor schoothondje.'

Volgens Hiemstra zijn er in Nederland wel andere dingen waar de mensen van wakker liggen dan de dingen die Wilders dezer dagen in de parlementsvergaderingen roept.

18.28 uur:
Nog eens lezen waar alle ophef nou om was? Lees hier de 'Doe eens normaal man'-dialoog tussen Wilders en Rutte terug.

18.25 uur:
1Vandaag onderzocht in hoeverre de PVV-achterban het nog eens is met de koers van de partij.

83 procent van de PVV-stemmers vond de uitspraken van Wilders kunnen, 77 procent vond dat de fatsoensnorm niet was overschreden.

Ruim een derde, 37 procent, vindt dat Wilders moet stoppen met de gedoogconstructie. Maar als er nog meer geld naar Griekenland gaat, vindt liefst 55 procent dat de stekker uit dit kabinet moet.

18.15 uur:
Een prijs heeft Rutte in elk geval binnen. Hij wint de Debatprijs 2011. Een jury, bestaande uit Roderik van Grieken (directeur Nederlands Debat Instituut), Jaap de Jong (hoogleraar Journalistiek en Nieuwe Media Universiteit Leiden) en Donatello Piras (hoofdtrainer/debatleider Nederlands Debat Instituut), heeft dat unaniem besloten.

Uit het juryrapport: 'De jury is van oordeel dat de premier met veel regie, flair en scherpte in staat is gebleken zijn kabinetsbeleid te verdedigen.

Onder de druk van zware bezuinigingen en een enigszins gedeukt imago startte Mark Rutte zijn eerste termijn. Vanaf het eerste moment nam hij de regie sterk in handen door, ondanks het verzoek van meerdere fracties, zelf te bepalen hoe hij zijn eerste termijn zou inrichten.'

18.08 uur:
CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma noemde het tijdens de schorsing 'dood- en doodzonde' dat een inhoudelijk debat uiteindelijk weer uitdraaide op een botsing met 'totaal respectloos taalgebruik'. Hij sprak van 'een dieptepunt'. Desondanks scheidt ook Van Haersma Buma het verbale optreden van Wilders van de gemaakte afspraken van VVD en CDA met gedoogpartner PVV.

18.04 uur:
Nog even Arie Slob (ChristenUnie) over het 'Doe eens normaal'-incident. 'Ik weet dat duizenden mensen zitten te kijken, die nu van politici verwachten dat ze leiding nemen en de grote problemen aanpakken. En wat zijn we hier nu aan het doen? Dat neem ik ook de heer Wilders kwalijk, die daarin voorgaat, ook in de taalverruwing. Iedere keer opnieuw weet hij weer de overtreffende trap te bereiken. Ik vind het echt een dieptepunt. De grens hebben we bereikt. Sterker nog: we zijn erover heen gegaan.'

17.53 uur:
Premier Mark Rutte vindt niet dat hij zich voor een premier onwaardig heeft gedragen door 'doe zelf eens normaal man' terug te schreeuwen tegen PVV-leider Geert Wilders. 'Soms mag je in de scherpte van het debat elkaar even scherp aanpakken. Zo erg is dat nou ook weer niet', zei Rutte in een schorsing van het debat.

Volgens Rutte was het mooie van het debat donderdag nou juist dat het 6 uur over de inhoud ging en een half uur over de toon en de vorm. 'Dat moest ook na gister, dat was onvermijdelijk.'

17.50 uur:
Premier Mark Rutte is vandaag de hele dag aan het woord geweest. Tussen kwart over tien en kwart over vijf debatteerde hij 7 uur lang met de Kamer. Maar wat gebeurt er dan nu?

Lees het hier.

17.46 uur:
Volgens Wilders moet 'Doe eens normaal man' gewoon kunnen. Hij vindt dat de PVV jarenlang is uitgemaakt voor rotte vis en dat er nu sprake is van 'linkse, christelijke selectieve verontwaardiging'.

17.44 uur:
Ook Maxime Verhagen, vicepremier namens het CDA, ziet geen problemen.

Volgens Verhagen heeft PVV-leider Geert Wilders zich aan de gemaakte afspraken gehouden.

Verder stelde Verhagen dat als er aanleiding toe is, het kabinet 'in de scherpst mogelijke bewoordingen afstand zal nemen'. Dat is wat er eerder in het debat gebeurde. 'Vandaag is er niets anders aan de hand dan wij hadden voorzien.'

Premier Mark Rutte heeft volgens Verhagen op een heldere manier duidelijk gemaakt hoe het kabinet in de discussie staat.

17.42 uur:
Bericht van het ANP:

PVV-leider Geert Wilders ziet geen barstjes in de politieke samenwerking met het minderheidskabinet van VVD en CDA. 'Het is gewoon een stevig debat', zei hij donderdag tijdens de schorsing van het debat waarin de gedoger van het kabinet en premier Mark Rutte hard met elkaar in aanvaring waren gekomen.

'Doe eens normaal man', beten ze elkaar toe. Volgens Wilders zijn dat 'gewoon normale woorden die mensen thuis ook gebruiken'.

17.25 uur:
Lees hier ons artikel over premier Rutte die stelt dat Wilders zijn grenzen heeft overschreden.

17.22 uur:
Om 19.15 uur wordt het debat hervat. 'Ik kan zien dat iedereen behoefte heeft aan een lange dinerpauze', aldus Verbeet.

17.20 uur:
Premier Rutte is bijna klaar met zijn eerste termijn. Hij maakt nu wat slotopmerkingen. 'Onze visie is dat Nederland het toonaangevende land in de wereld moet zijn. Het kabinet is aan het werk.'

17.17 uur:
De uitzending op Nederland 1 is nu voorbij. Op Politiek 24 wordt het debat nog wel uitgezonden.

17.13 uur: '
Die tegenbegrotingen laten scherp zien, waar welke partijen voor staan. Dat is fijn', aldus een complimenteuze premier Rutte.

17.10 uur:
'Ik spreek mijn waardering uit voor het maken van een tegenbegroting. Dat is een grote klus, dat weet ik nog uit mijn tijd als fractievoorzitter. Ik moet constateren dat GroenLinks en PvdA kiezen voor lastenverzwaring', zegt de premier.

17.06 uur:
'Er is sprake van een aantal green deals', deze worden later bekend aldus de premier in antwoord op vragen over het duurzaamheidsbeleid.

17.03 uur:
Premier Rutte verdedigt de bezuinigingen op het openbaar vervoer in de grote steden. 'Daar kunnen heel wat slagen worden gemaakt.'

17.00 uur:
GroenLinks wil weten of er extra op ontwikkelingssamenwerking wordt bezuinigd, mocht er extra worden bezuinigd. Rutte: 'Het zou me verbazen als dat gebeurt.'

16.59 uur:
Premier Rutte gaat nu weer door met de inhoud. Het 'Wilders-blokje' is voorbij.

16.58 uur:
Pechtold: 'Uiteindelijk is het met de heer Wilders zo dat als het hele debat is geweest, hij zich als slachtoffer presenteert.'

16.55 uur:
Wilders: 'Met stijgende verbazing volg ik dit debat.' Wilders geeft voorbeelden van wat eerdere politici zeiden. 'Het ergste vind ik de dubbele moraal. De PVV wordt menigmaal voor rotte vis uitgemaakt.'

16.55 uur:
Haersma Buma wijst erop dat het voor zijn fractie 'zeer belangrijk' is, dat de premier de opmerkingen van Wilders afwijst.

16.54 uur:
Lees hier ons artikel over Wilders die 'doe eens normaal man', tegen premier Rutte zegt.

16.53 uur:
'Ik heb daar niet zo last van', zegt Rutte. 'Dat snap ik, maar het gaat om uw functie van minister-president', zegt Cohen.

16.49 uur:
'De beste manier om met Wilders om te gaan is normeren en dan verder te gaan', vindt Rutte. Maar, zo zegt Cohen er is een verschil. 'De PVV is nu een gedoogpartij. Ik begrijp niet dat de minister-president begrijpt dat hij door zo'n opmerking (doe eens normaal man red.) besmeurd wordt.'

16.48 uur:
'De opmerkingen richting meneer Cohen vond ik alle grenzen van het fatsoen overschrijden', zegt Rutte. 'We wisten dat deze partij zou uitlokken, maar we gaan met die samenwerking door.'

16.47 uur:
'Nu kennen we de manier van optreden van Wilders. Hij kan die dingen zeggen, maar als ik vind dat hij te ver gaat, dan kan ik dat zeggen', zegt Rutte.

16.46 uur:
'Het staat ons vrij in alle openheid van mening te verschillen over die onderwerpen waar we geen akkoord hebben. Meneer Wilders maakt hier volop van gebruik en dat is zijn goed recht', zegt Rutte.

16.45 uur:
'We hadden vandaag zo'n goed inhoudelijk debat en dit verpest weer meteen de hele sfeer', vindt SP-leider Roemer. 'Als je een samenwerking met een partij aangaat die zelfs leden van het kabinet schoffeert, dat moet u zelf weten, maar dat had ik niet geaccepteerd.'

16.43 uur:
Arie Slob: 'Ik schaam me diep. Waar zijn we nu mee bezig.'

16.42 uur:
Gerdi Verbeet: 'Als de heer Rutte wens dat de heer Wilders zijn woorden terugneemt, dan moet de heer Rutte dat zelf vragen.' Rutte: 'Ik heb niet gevraagd om het terugnemen van woorden'.

16.41 uur:
'Het hoort bij de stijl van de heer Wilders om af en toe een stuk rood vlees de Kamer in te smijten. Je moet je afvragen of je daar elke keer weer op moet duiken', aldus Rutte.

16.40 uur:
Reactie van Frits Wester op Twitter: 'Wilders tegen Rutte:'Doe es normaal man' In 1988 zei Voorhoeve (VVD) tegen Lubbers de premier ziet hersenschimmen. Toen viel kabinet bijna.'

16.38 uur:
GroenLinks-leider Sap: 'Steeds meer mensen zijn het zat. Waar ligt voor deze premier de grens?' Rutte: 'Toen we met deze partij gingen samenwerken, wisten we dat deze partij af en toe onbeschoft is.'

16.37 uur:
Daar is Cohen het niet mee eens. 'U bent nu wel onderdeel van dit huis, door de constructie waar u voor heeft gekozen'. Dat is de premier niet met hem eens.

16.36 uur:
Cohen: 'Het kan toch niet dat je doe eens normaal man tegen de premier zit. Dat kan de premier niet zomaar weglachen.' Rutte vindt dat dit 'vooral een zaak van uw huis is'.

16.33 uur:
'De PVV doet alleen een beetje mee in Vlaander en Israël qua buitenlandbeleid, dat heb ik ook aan anderen moeten uitleggen. Men begrijpt dat', zegt Rutte.

16.31 uur:
Pechtold: 'Zojuist werd blootgelegd wat er gebeurt voor al die mensen die meeluisteren. Met Turkije voeren we acties uit in Libië. Onze reputatie moet zorgvuldig worden beheerd.'

16.29 uur:
Roemer: 'Hoe lang garandeert dit kabinet nog de heer Wilders?' Wilders zelf benadrukt dat de PVV wil dat Turkije de NAVO zo snel mogelijk 'als een haas verlaat'.

16.28 uur:
Wilders krijgt nu ook een standje van Haersma Buma. 'Dit kan niet van de heer Wilders.'

16.27 uur:
Mark Rutte reageert bijzonder fel: 'Doe zelf eens normaal'. Uiteindelijk grijpt Gerdi Verbeet in.

16.26 uur:
Wilders stormt naar de microfoon: 'Doe eens normaal man, mijn fractiegenoot heeft gezegd daar komt de islamitische aap uit de mouw.'

16.24 uur:
Over Turkije: 'We zijn tegenstander van de retoriek die Turkije momenteel gebruikt. Turkije is een belangrijke NAVO-bondgenoot en we willen hen niet uit het bondgenootschap zetten. Ik wil wel ferm afstand nemen van de term islamitische aap.'

16.20 uur:
Nederland zet mensenrechten centraal in haar buitenlandbeleid, 'in het bijzonder die van de Kopten in Egypte', zegt Rutte.

16.17 uur:
Hij begint met het Palestijns-Israëlisch conflict. 'Ons doel is duidelijk, wij willen vrede. Beide partijen moeten stappen zetten om de risico's te beheersen.' Rutte is tegen 'uni-laterale stappen'. Dat betekent dat hij de wens van de Palestijnen om erkend te worden als staat door de VN niet steunt.

16.16 uur:
Rutte schakelt nu over op het thema buitenland.

16.11 uur:
De vrede lijkt alweer gesloten. Het gaat over alle kinderen die een 'stempel' krijgen in het speciaal onderwijs. Dat zijn er te veel vinden zowel Rutte als Roemer. 'De sector wordt nu gedwongen heel goed naar zichzelf te kijken.'

Maar Roemer wil het geld dat voor de prestatiebeloning van leraren is gereserveerd gebruiken van zorgleerlingen. Dat is niet mogelijk, volgens Rutte.

16.07 uur:
Alweer een lichte irritatie tussen Roemer en Rutte. Roemer heeft een vraag of grote klassen met kinderen die veel extra aandacht nodig hebben. 'Het liefst hebben we voor één leraar per kind, maar daar is het geld niet voor', zegt Rutte. 'Ik vind de antwoorden van de premier elk uur zwakker worden', zegt Roemer. 'U probeert mij weer te bagatelliseren en weg te zetten.'

16.06 uur:
Sap en Rutte zijn het eens, vindt Rutte. Daar denkt Sap wel wat anders over. Maar beide vinden in elk geval dat zo veel mogelijk van het geld naar de leraren voor de klas moet gaan.

16.02 uur:
Waarom doet Rutte niets aan het lerarentekort, wil Sap weten. 'Het is een ontzettend taai en lastig probleem, maar ook dat probleem gaan we tackelen', zegt Rutte.

15.59 uur:
Rutte blijft erbij; Pechtold heeft makkelijk praten vanuit de oppositie. 'Ik heb wel meer toezeggingen gedaan die niet in het VVD-verkiezingsprogramma staan. En als u uw best doet, gaat u ze allemaal vinden.'

15.55 uur:
'Uw verkiezingsbelofte wordt hier keihard gebroken', zegt Pechtold.

Dat mag Pechtold zeggen, vindt Rutte, dat hoort bij de oppositie. 'En we hebben ook onderhandeld over paars-plus, ik had wel willen zien wat daar was uitgekomen.'

'Ik ben er heel blij mee dat we het onderwijs hebben kunnen ontzien bij de bezuinigingen.'

15.53 uur:
Dat van die 18 miljard wist u ook al voor de verkiezingen, zegt Pechtold. Dus wie is er verantwoordelijk voor dat er geen investeringen worden gedaan, wil hij weten.

'U heeft de schoonheid van het gelijk van uw verkiezingsprogramma', zegt Rutte. Maar hij zegt er trots op te zijn in deze moeilijke tijden niet te bezuinigingen op onderwijs.

15.52 uur:
De VVD pleitte in het verkiezingsprogramma nog voor meer investeringen in onderwijs. Hoe is dat te rijmen, wil Pechtold weten. 'Het is natuurlijk altijd goed om meer geld in onderwijs te steken, als je het hebt. Maar we moeten 18 miljard ombuigen.'

15.50 uur:
Volgens Rutte is er geen verband tussen de hoeveel geld je in onderwijs stopt, en de kwaliteit ervan. Dat blijkt uit een rapport van het OESO. Nederland staat op de 7de plaats van innoverende landen, maar geeft evenveel uit als de top-5.

15.49 uur:
De kwaliteit van het onderwijs moet omhoog, vindt Rutte. Dat kan door middel van 'ruimte en rekenschap'. Oftewel, de onderwijsinstellingen moet meer ruimte krijgen, en er komen meer testen om de voortgang van leerlingen te toetsen.

15.48 uur:
Rutte gaat nu verder met onderwijs.

15.42 uur:
'Koopzondag is gesneuveld, en nu goede spotjes over condoomgebruik, ja, zo krijg je wel grote gezinnen', zegt Pechtold. Daar moet Rutte erg om lachen. Volgens de premier worden ze niet meer voor 20 uur uitgezonden, omdat dan de doelgroep niet kijkt. 'En je moet geld goed besteden.' 'Maar ik zeg u toe dat ze op stads-tv Wageningen vanaf 17 uur worden uitgezonden.'

Volgens de heer Van der Staaij (SGP) moet de heer Pechtold beseffen dat de jaren 60 nu wel een keer afgelopen zijn. En hij vraagt Rutte: 'Kan de premier toezeggen dat de jaren 60 zijn afgelopen?'

15.40 uur:
Pechtold wil van Rutte of er de hele dag, bij deze tijd passende seksuele voorlichting moet worden gegeven. Bijvoorbeeld of die 'heel effectieve spotjes' ook overdag moeten worden uitgezonden. 'U kent de doelgroep', zegt Rutte.

Volgens Pechtold zijn deze spotjes onder druk van de SGP overdag van de tv gehaald. 'Heel rare censuur', vindt Pechtold.

15.37 uur:
Rutte komt met een pindakaasfabriekmetafoor. Slob wilde namelijk weten wie er in het kabinet verantwoordelijk was voor gezinsbeleid. Die verantwoordelijkheid is gespreid over verschillende bewindspersonen, zegt Rutte, en dat is maar goed ook. Hij geeft het voorbeeld van een pindakaasfabriek waar één iemand verantwoordelijk was voor de kwaliteit. Totdat die 'meneer Piet' een andere baan kreeg. Toen werden de 200 andere werknemers verantwoordelijk, 'en er ging nooit meer een verkeerde pot pindakaas de deur uit. Dan hadden we de fabriek wil kunnen sluiten.'

15.35 uur:
De heren Van der Staaij en Slob krijgen een brief toegezegd over de gevolgen van de zorgmaatregelen en het stapelgevaar daarin.

15.27 uur:
Irritatie tussen Rutte en Roemer. Volgens Rutte komt de SP met niet met een weerwoord, en wil de zorgkosten maar door laten stijgen. Roemer praat door Rutte heen, en maakt ernstig bezwaar. De premier wil ons voor de zoveelste keer in een hoek zetten waar wij niet thuishoren. Dat moet een keer afgelopen zijn. Wij komen continu met voorstellen.' Ruttes antwoord: 'Ik ben wel klaar met de heer Roemer, laten we maar het volgende punt gaan. Als ik een antwoord geef, praat hij door mij heen. Daarin heeft u ook een rol, voorzitter.'

Roemer geeft daarop twee voorbeelden van hoe de SP de zorgkosten wil indammen. Rutte is niet overtuigd. Lastenverzwaring, oordeelt hij.

15.26 uur:
Roemer interrumpeert. Volgens hem zijn mensen al snel 600 euro kwijt voor een tandartsbehandeling. Iets dat veel mensen niet kunnen betalen. Hij neemt het het kabinet 'zeer kwalijk' dat de zorg toegankelijker wordt voor mensen met 'een dikke portemonnee'.

15.24 uur:
Ondertussen twitteren de Kamerleden erop los. Zij moeten toch iets doen, al die uren dat ze in de bankjes zitten. Deze Kamerleden melden het meest van de Kamer:

1. Diederik Samsom (PVDA): 24
2. Kees Verhoeven (D66): 20
3. Wassila Hachchi (D66): 18
4. Liesbeth van Tongeren (GroenLinks): 13
5. Renske Leijten (SP): 12

15.22 uur:
Hij begint met de ouderenzorg, hij meldt onder andere een actieplan om de mishandeling van ouderen tegen te gaan. Dat is inmiddels van gestart gegaan.

15.20 uur:
Rutte gaat nu over op het onderwerp zorg. Hij begint met het vaste stokpaardje van het kabinet: deze kabinetsperiode gaan de uitgaven aan zorg met 15 miljard omhoog. Er moeten maatregelen genomen worden om het niet nog verder te laten oplopen, aldus Rutte.

15.18 uur:
Rutte noemt de asielportefeuille 'een van de zwaarste' in Den Haag, 'omdat het altijd over mensen gaat'. 'Maar we moeten wel grenzen blijven stellen, en grenzen blijven handhaven.' Dit doet hij in antwoord op een vraag op Slob van de ChristenUnie om de minister van zijn discretionaire bevoegdheid te gebruiken, wanneer daar ruimte voor is.

15.15 uur:
Volgens Pechtold is er geen sprake van massa-immigratie, maar van massa-hysterie. De D66-leider houdt vast aan de eurocommisaris die voor Nederlands beleid een stokje zal steken, zo verwacht Pechtold.

15.12 uur:
Volgens Pechtold houdt minister Lees vast aan een humaan asielbeleid, want het aantal goedgekeurde asielaanvragen is gestegen. Bijvoorbeeld door de maatregel van verwesterde Afghaanse meisjes. Van 4110 naar 4460. Volgens Rutte komt dit doordat veel maatregelen die het kabinet voorstelt nog niet door de Kamer zijn behandeld.

15.10 uur:
Sap wil van Rutte de 'verwachte effecten' van de maatregelen om de instroom te beperken. Volgens Rutte is het niet een doel van VVD en CDA om de instroom te beperken, maar wel een verwachte uitkomst.

15.07 uur:
Rutte stelt dat in het regeer- en gedoogakkoord wordt uitgegaan van een substantiële daling van de instroom. Cijfers daarvan zullen in de begroting van volgend jaar worden behandeld.

15.05 uur:
Sap prijst minister Leers, omdat hij heeft gezegd dat het 'onzinnig is om hem af te rekenen op de instroom van het aantal migranten. Is dit kabinetsbeleid?', wil ze van Rutte weten.

15.03 uur:
Deze coalitie wil geen minarettenverbod en ziet niets in een referendum daarover.

15.01 uur:
Over naar het onderwerp Immigratie en Asiel. Volgens Rutte moet burgemeesters naar minister Leers luisteren wanneer hij zegt dat het opvangen van illegalen strafbaar is.

14.59 uur:
Pechtold heeft een vraag: 'Harder, harder, strenger, strenger is een beetje het mantra van dit kabinet. Werkstraffen leiden tot vijftig procent minder recidive. Ik wil hier graag een antwoord op.' Rutte zegt toe dat de minister van Veiligheid hier een antwoord op zal geven 'al popel ik om hier zelf van alles over te zeggen'.

14.57 uur: Rutte: 'We zijn juist met het hele kabinet in samenhang bezig met de wijkenaanpak.' Roemer van de SP denkt dat dit niet lukt 'omdat u bij alle instanties die daarover gaan, geld weghaalt.' Rutte: 'Geld lost niet alles op.'

14.53 uur:
Kees van der Staaij (SGP) wijst erop dat steeds meer lokale politieposten sluiten. Volgens Rutte wordt met de nationale politie 'juist het lokale gezag versterkt'.

14.48 uur:
De premier stelt dat het samenvoegen leidt tot veel minder overheid dat allemaal 'naar de agent op straat gaat'. Slob denkt dat dit een 'papieren werkelijkheid is'.

14.46 uur:
Arie Slob van de ChristenUnie wijst op de nadelen van het samenvoegen van politiekorpsen en vraagt om de 'menselijke maat in de gaten te houden'.

14.39 uur:
Wilders en Rutte botsen over jonge Marokkanen. Rutte erkent dat ze zijn 'oververtegenwoordigd in de statistieken', maar zegt ook dat dit 'meestal jongens zijn die niet op vrijdag naar de moskee gaan. Wat dat betreft is de door u gewenste ontislamisering van Nederland niet zo goed.'

14.38 uur:
Ondertussen in Brussel (via @wimvandecamp): 'Onbekende Brusselse buschauffeur spreekt mij aan over APB in NL en gehakketak tussen de heren Cohen en Wilders! Het moet niet gekker worden'

14.36 uur:
Rutte is het niet eens met de claim van Wilders dat de overheid te weinig zou doen aan 'straatterreur als in Helmond'. 'Het kabinet zet zich hier volledig voor in. We trekken aan dezelfde kant van het touw', aldus Rutte.

14.32 uur:
'Wil je het mensen moeilijk om hun recht te krijgen?', vraagt SP-leider Emile Roemer. 'We moeten in een rechtsstaat blijven leven en zo'n drempel maakt een tweedeling in de rechtsstaat.'

14.30 uur:
De oppositie grijpt ook de bezuiniging op de griffierechten aan om te wijzen op de 'stapeling van al deze maatregelen'.

14.28 uur:
Lees hier nog eens terug waarom het kabinet niet denkt dat Griekenland failliet zal gaan.

14.27 uur:
Rutte stelt dat het 'op orde brengen van de overheidsfinanciën' een belangrijke peiler is op het verhogen van de griffierechten.

14.24 uur:
Rutte: 'Er spelen drie zaken. De invoering van de nationale politie, de handhaving moet op orde door aanpakken van jeugdbendes en sluiten van coffeeshops en nieuwe wetgeving op grond van het regeer- en gedoogakkoord.

14.22 uur:
Premier Rutte neemt het woord. Hij begint met het blokje veiligheid.

14.20 uur:
Kamervoorzitter Verbeet opent de vergadering. Eerst is er een regeling van werkzaamheden.

14.18 uur:
De NOS praat met 'dissident' Koppejan. 'Ik heb me gisteren groen en geel geërgerd. Wat is dat nou?', aldus het CDA-Kamerlid.

14.13 uur:
Over een paar minuten worden de Algemene Beschouwingen hervat. De eerste parlementariërs verzamelen zich op de wandelgangen.

14.08 uur:
Het is duidelijk even tijd voor ontspanning. Arie Slob van de ChristenUnie twittert: 'Even lunchen tijdens schorsing #apb Leek wel me passend om Griekse salade te nemen.' Slob stuurt er ook een foto bij.

13.55 uur:
De meeste leden van de Tweede Kamer zitten aan de langverwachte lunch. Ondertussen wordt er nog wat getwitterd. D66-leider Pechtold sneert: 'Mooi ! De Kamer laat een hele ochtend zien dat als collega @geertwilderspvv in z'n stoel blijft het wel over de inhoud kan gaan'.

13.33 uur:
Dit onderwerp zit erop. Kamervoorzitter Verbeet schorst tot 14.15 uur.

13.32 uur:
Rutte: 'Een verstandige regering houdt rekening met alle scenario's, maar doet daar geen mededelingen over.'

13.30 uur:
PVV-leider Wilders vraagt aan de premier 'of er een plan-B is. Wat doen we als de Grieken de euro verlaten?' Rutte wil hier geen antwoord op geven.

13.29 uur:
Rutte belooft om altijd goedkeuring te vragen aan het parlement als er nieuwe steunaanvragen voor het Europees steunfonds zijn.

13.27 uur:
Er wordt overal allerlei oorzaken van de schuldencrisis en het antwoord daarop gesproken. Rutte: 'We moeten stoppen met pleisters plakken.'

13.24 uur:
Lees hier nog eens terug dat de premier vandaag beloofde sommige bezuinigingen later door te voeren.

13.23 uur:
Rutte wil niet nog eens over het rekenfoutje praten. Ook verwerpt hij het idee dat hij nonchalant zou zijn. 'We moeten hier buitengewoon scherp op zijn.'

13.22 uur:
Rutte krijgt nog eens een standje van Cohen over zijn 'rekenfoutje' van vijftig miljard. De PvdA-leider vindt het kabinet te nonchalant als het gaat om de problemen in Europa.

13.18 uur:
Rutte stelt dat de problemen echt niet zijn opgelost als je alle macht overdraagt aan de 'Brusselse bureaucratie. Maxime Verhagen kun je tenminste nog naar de Kamer roepen om te controleren.'

13.16 uur:
Zowel Pechtold als Sap pleiten voor een super EU-commissaris op het terrein van de nationale begrotingen. Dat betekent dus dat er soevereiniteit zou moeten worden overgedragen. 'Premier, waar staat u', vraagt Sap.

13.14 uur:
Een bericht in dit thema. ECB-economen willen dat Brussel meer controle krijgt op nationale begrotingen. Lees hier hoe dat zit.

13.12 uur:
Pechtold wil een brief van de minister van Financiën. Rutte: 'We zijn zo aan het inkrimpen dat we daar geen ambtenaren meer voor hebben.'

13.09 uur:
Pechtold: 'Mag ik het kabinetsstandpunt zo samenvatten. Ja het redden van Griekenland kost geld, maar het ongecontroleerd failliet laten gaan van Griekenland kost nog veel meer geld.' Rutte is dat met hem eens 'maar ik wil wel opmerken dat we een beperkt risico lopen'.

13.09 uur:
Rutte vindt dat deze zaken niet leiden tot verantwoord handelen.

13.05 uur:
Emile Roemer pleit nog eens voor een schuldsanering van Griekenland. 'Dat heeft grote consequenties, daar lopen wij niet voor weg.'

13.02 uur:
Arie Slob van de ChristenUnie vraagt om besluitvaardigheid inzake Griekenland: 'Praten, praten, praten, wanneer wordt er nu eens een besluit genomen?'

13.00 uur:
Lees hier de nieuwe column van Thomas von der Dunk. 'Dit kabinet spaart de superrijken.'

12.57 uur:
PVV-leider Wilders vraagt om een referendum over de steun aan de EU. Dat wil de premier niet.

12.55 uur:
Rutte: 'Niet Nederland beslist dat, maar door de mensen die er verstand van hebben, zoals het IMF'.

12.54 uur:
Eerste vraag van Geert Wilders: 'Hoeveel vertrouwen heeft de premier nog in Griekenland. Moet Griekenland niet de euro uit?'

12.53 uur:
'Je moet geen soevereiniteit overdragen naar Europa. Er moet een veel steviger systeem komen om landen aan de regels te houden', vindt Rutte.

12.51 uur:
Rutte: 'Ierland en Portugal lijken op de goede weg te zijn, maar we wachten op het oordeel over Griekenland van de trojka (een beoordelingscommissie red.).'

12.50 uur:
Premier Rutte gaat nu door met het onderwerp economie buitenland. 'Ik breng nog maar eens naar voren dat binnen het eurogebied een aantal landen ernstig in de problemen is gekomen. We hebben de regels onvoldoende nageleefd.'

12.46 uur:
Rutte ontkent niet dat er bezuinigd wordt op natuur en milieu, maar wijst op een heel scala aan beleidsvoornemens. 'Je pakt dit probleem alleen aan, als je het goed organiseert tussen overheid, bedrijven en onderwijs.'

12.43 uur:
GroenLinks-leider Sap: 'Niets is economisch verstandig als het niet duurzaam is. Hoe kan het dan toch dat de minister van Economische Zaken dat dit onderwerp helemaal verdwijnt onder het kopje overige zaken?'

12.41 uur:
Stef Blok praat met zijn partijgenoot Rutte over de bestuurlijke hervorming van de Randstad.

12.39 uur:
De Kamerleden die geen fractievoorzitter zijn, hebben alle tijd om rond te kijken en daarover te schrijven op Twitter. Zo ook PvdA-Kamerlid Sjoera Dikkers. 'Goh, collega @EwoutIrrgang laat zijn baard staan. #APB, alle tijd om rond te kijken.'

12.38 uur:
Rutte belooft dat er inzicht gegeven zal worden door minister Kamp.

12.36 uur:
Rutte vindt het pensioenakkoord zeer toekomstbestendig en bestrijdt dat het zeer nadelig zou zijn voor jongere generaties. Pechtold: 'Wij hebben een probleem in ons systeem. Ik vraag om dat in kaart te brengen en per generatie te laten zien.'

12.34 uur:
Aantal interrupties van Wilders tot nu toe (behalve helemaal aan het begin van de dag): nul.

12.33 uur:
Rutte erkent dat de verhoging van de pensioenleeftijd 'eerder had gekund', maar roemt de kracht van de maatschappelijke overeenstemming van dit akkoord.

12.30 uur:
Pechtold verandert van onderwerp: de overheidsfinanciën. 'Bent u bereid een doorwrochte berekening van het pensioenakkoord te maken?'

12.29 uur:
Thieme en Rutte zijn nog steeds met elkaar in discussie over het natuurbeleid. Thieme: 'U breekt een natuurgebied ter grootte van de provincie Utrecht af.'

12.26 uur:
De overige kabinetsleden zitten keurig in vak K en worden goed verzorgd door Kamerbodes die koffie en thee serveren.

12.23 uur:
Rutte: 'We voldoen aan onze verplichtingen met duurzame energie en sluiten een aantal green deals. De focus ligt op het behalen van internationale doelen.'

12.22 uur:
De eerste bijdrage van Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vandaag: 'Ik weet wel waar het stuk over natuur vandaag komt, bij de overige zaken'. Rutte: 'Precies, maar dan wel een belangrijk deel daarvan'.

12.20 uur:
Lees hier ons dossier met al onze artikelen over de Miljoenennota, Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen.

12.17 uur:
Rutte somt een aantal maatregelen op die het kabinet neemt. 'Dit kabinet vindt dat inkomensverschillen zin hebben. Uiteraard moeten uitwassen bestreden worden.'

12.15 uur:
Wouke van Scherrenburg is tevreden vandaag. 'Genoegen om twee goede debaters bezig te zien, Pechtold en Rutte', schrijft ze op Twitter.

12.13 uur:
Arie Slob spreekt over de gevolgen van de 'tweekindpolitiek' van het kabinet. Rutte: 'Ik hou niet zo van die term. Dat doet me denken aan de éénkindpolitiek van China en we weten allemaal wat voor verschrikkelijke gevolgen dit heeft gehad.'

12.10 uur:
Cohen maakt een klein foutje naar zijn partijgenoot: 'Meneer de voorzitter'.

12.08 uur:
Rutte: 'Ik zie rode koontjes bij de heer Pechtold, dat betekent dat ik beet heb.' Pechtold: 'Beter rode koontjes, dan rood beleid'.

12.06 uur:
Applaus vanuit het VVD-vak voor de premier. Het 'nivelleringsvak' volgens Pechtold.

12.05 uur:
Rutte: 'D66 bewijst maar weer eens een echte grachtengordelpartij te zijn.' Pechtold: 'In Wageningen (zijn woonplaats red.) zijn we anders de grootste.'

12.03 uur:
Pechtold en Rutte maken lacherig ruzie over de doorrekening van de tegenbegroting van D66 'kijk eens op het juiste blaadje'.

12.01 uur:
D66-leider Pechtold wijst erop 'dat de belastingdruk in tien jaar nog niet zo hoog is geweest.' Rutte: 'Ik moet even grinniken, 0,6 miljard lastenverlichting ten opzichte van het kabinet. Dat is niet eens te meten.'

12.00 uur:
Cohen is er nog niet gerust op dat dit allemaal goed wordt geregeld. 'Ik ga hier ernstig op letten.'

11.57 uur:
De premier belooft om 'ernstig toe te zien op de risico's'.

11.56 uur:
Cohen: 'Juist de mensen die het risico op stapeling lopen, kunnen straks niet meer goed functioneren in de maatschappij. Hoe gaat de premier dit oplossen? Iemand die is aangewezen op speciaal onderwijs die moet niet thuis zitten.'

11.54 uur:
'De meeste maatregelen komen vanaf 2013 en die kunnen tot cumulatie leiden. Daar heeft de heer Cohen gelijk in. Daar kijken we goed naar', aldus Rutte. 'Voorzieningen verdwijnen niet, maar worden beperkt tot degenen die het echt nodig hebben.'

11.53 uur:
Rutte over de stapeling van maatregelen: 'In 2012 gaan zo'n 90.000 gezinnen er meer dan vijf procent op achteruit, waarvan 10.000 op het sociale minimum. Voor 2013 en daarna zullen we kritisch kijken dat dit evenwichtig blijft.'

11.51 uur:
Tot nu toe is dag twee van de Algemene Beschouwingen zeer inhoudelijk. Geen bedrijfspoedels en kleuters, maar pgb, sociale werkplaatsen en hervormingen.

11.46 uur:
Rutte tegen Cohen: 'We zijn geen van beiden dokters. Dus sommige zaken zijn voor ons moeilijk te beoordelen.'

11.42 uur:
Lees hier ons artikel over waarom premier Rutte wil dat er nu wordt ingegrepen in het pgb.

11.40 uur:
Rutte wil de werkgevers en vakbonden ertoe verleiden om lage mensen in dienst te nemen in de laagste loonschalen. 'Dat willen ze tot nu toe niet.'

11.37 uur:
Rutte heeft er wel geloof in dat mensen terug 'geduwd' kunnen worden naar werk. 'We hebben een verschillend idee van wat sociaal is.'

11.33 uur:
SP-leider Roemer maakt zich boos over de bezuinigingen op de sociale werkplaats: 'Er is geen ruimte voor hen in reguliere banen. U veroordeelt hen tot de geraniums.'

11.30 uur:
Sap:'U heeft uw belofte gebroken. Dit had ik nooit verwacht van de VVD-fractie.'

11.28 uur:
Rutte houdt een vrij technisch verhaal over 'uit de hand lopende zorgkosten'.

11.26 uur:
Rutte: 'We moeten nu eenmaal zorgen voor vraaguitval. We breken het pgb niet af.' Sap: 'Ik vraag me af, waar blijven de mensen. U schaft het pgb voor negentig procent van de mensen af. Waarom u dat doet is me nog steeds een raadsel.'

11.24 uur:
Jolande Sap is geraakt over de pgb-opmerkingen van de premier: 'De minister-president spreekt niet meer over mensen en eigen regie, maar alleen maar over cijfers.'

11.21 uur:
Lees hier een opiniestuk op onze site over de stormmetafoor die de coalitie hanteert.

11.19 uur:
Cohen: 'Natuurlijk moeten die mensen aan het echte werk. Maar dat wordt ze nu onmogelijk gemaakt.'

11.17 uur:
Rutte wijst erop dat veel te veel mensen onnodig in allerlei regelingen zitten, terwijl ze wel aan de slag kunnen. 'Ik heb nooit begrepen wat er sociaal aan is om honderdduizenden mensen per dag in een busje naar de sociale werkplaats te rijden, als maar veertigduizend mensen dit echt nodig hebben.'

11.14 uur:
'Dit kabinet heeft het over het beschermen van de allerzwaksten, maar vergeet degenen die sommige regelingen een beetje nodig hebben', zegt Cohen.

11:07 uur:
Rutte: 'We doen niets aan de WW en het ontslagrecht, zoals we dat hebben we met de PVV hebben afgesproken. Maar het glas is voor mij halfvol, eigenlijk wel driekwart vol.'

11.04 uur:
Pechtold wil van de premier weten of hij het CPB en de Raad van Staate ziet als onafhankelijke scheidsrechters. De premier geeft toe dat het kabinet op sommige zaken als het ontslagrecht en de ww niet hervormt, maar op tal van terreinen dat wel doet.

11.02 uur:
De premier wijst erop dat het kabinet hierbij de allerzwaksten zoveel mogelijk wil ontzien en het gebruik van regelingen beperken tot de originele doelgroep waar zo'n regeling oorspronkelijk voor bedoeld is.

11.01 uur:
Rutte: 'Dit kabinet loopt niet weg voor de feiten. In 2012 zal iedereen er 1 procent op achteruit gaan. Dat komt door de crisis van 2008. Toen is de overheid blijven doorfinancieren.'

10.59 uur:
Rutte prijst de samenwerking tussen liberalisme en christen-democratie.

10.58 uur:
Even een twitterconversatie:

@m_nieuwenhuis:' #Slob #ChristenUnie neemt iPad mee naar spreekgestoelte (met teller Staatsschuld erop). 1e keer ooit (toch?) #lekkermodern #APB'

antwoord @diederiksamsom:'@m_nieuwenhuis Eerste keer live op TV. Maar anderen doen het al een tijd hoor. En meer: de eerste moties via iPad zijn al ingediend.'

10.56 uur:
Arie Slob wees de premier op de staatsschuldmeter. Kijk hier zelf hoe snel deze oploopt.

10.54 uur:
SP-leider Roemer wil van premier Rutte horen 'wat hij een samenleving vindt'. Rutte: 'Dat is iets unieks, we handelen met de hele wereld, zijn spaarzaam en hebben altijd een oog voor de allerzwaksten.'

10.52 uur:
Wilders heeft een compliment voor Rutte: 'Die bezuinigingen zijn moeilijk, maar nodig. We moeten die ingrepen doen om die mooie regelingen als de wajong in stand te houden.'

10.50 uur:
Rutte: 'De leider van GroenLinks zal aan het einde van de dag constateren dat dit kabinet niet alleen bezuinigt, maar ook hervormt.'

10.47 uur:
GroenLinks Jolande Sap: 'De staatsschuld is belangrijk. Maar een groeiend koor van economen roept u op om een echte staatsman te zijn en ook andere problemen op te lossen.'

10.47 uur:
Ook Arie Slob mist het woord 'sociaal' in de lijst van onderwerpen van de premier. Rutte voegt dit onderwerp 'graag toe'.

10.45 uur:
Rutte denkt juist dat de PvdA-plannen leiden tot 'ontspoorde overheidsfinanciën'.

10.44 uur:
Cohen spreekt ook over de gevolgen van de 'stapeling van bezuinigingen. Het is eigen verantwoordelijkheid en dan zet het kabinet een punt. Daar ben ik het niet mee eens.'

10.42 uur:
Cohen: 'De kracht van de samenleving wordt juist door dit kabinet aangetast door al die bezuinigingen. Je moet een bijdrage leveren, zodat mensen in staat zijn om aan die samenleving deel te nemen.'

10.41 uur:
Lees hier ons artikel over waarom Rutte niet met het 'onderwerp-Wilders' wilde beginnen.

10.40 uur:
Rutte verdedigt de strengere immigratie-regelgeving: 'we kunnen zo niet doorgaan.'

10.37 uur:
D66-leider Pechtold wil weten 'hoe de premier terugkijkt om immigratie en veiligheid als speerpunten te maken.' Volgens Rutte is dit nog steeds zo.

10.35 uur:
'Ook voor het kabinet geldt, afspraak is afspraak en belofte maakt schuld', zegt Rutte. CDA-fractievoorzitter Haersma Buma merkt op dat het over 'meer moet gaan dan geld alleen', Rutte beaamt dit volmondig.

10.34 uur:
Rutte: 'We staan er nu goed voor. Maar we moeten onze mouwen opstropen om dat ook in de toekomst zo te houden. Minder regels, goed onderwijs. We kunnen met elkaar alle problemen oplossen met wat er goed is in Nederland.'

10.33 uur:
'Het staat als een paal boven water dat goede overheidsfinanciën essentieel zijn voor de welvaart in een land. Bezuinigen geeft ruimte om in de toekomst goede voorzieningen te hebben. En ja, alle mensen zullen dat merken.'

10.32 uur:
Rutte spreekt zijn waardering uit voor de brede steun in de Kamer met betrekking tot steun aan Europa. 'We zullen ook komend jaar die steun blijven zoeken.'

10.31 uur:
Rutte: 'Dit kabinet wil het huishoudboekje op orde stellen, de groeimachine aanzetten, en de veiligheid de vergroten. Die beloften staan en blijven uiterst relevant.'

10.30 uur:
Premier Rutte begint aan zijn betoog. 'De problemen in de wereld zijn ernstig. We hebben te maken met een aanwakkerende storm uit de zuidelijke landen in Europa.'

10.28 uur:
Wilders: 'De president kiest zijn eigen moment maar. Mag ik de Kamer erop wijzen dat Pechtold mij ook voor racist en extremist heeft uitgemaakt. Waar was de heer Roemer toen? U kunt allemaal de boom in.'

10.27 uur:
Pechtold geeft aan dat hij wil weten wat het gedrag van Wilders voor effect heeft op de stabiliteit van het minderheidskabinet.

10.26 uur:
Ook PvdA-leider Cohen wil er meteen over spreken. 'Anders tast dit uw gezag aan, als leider van de troepen.'

10.24 uur:
Rutte: 'Ik heb me kapot geërgerd gisteren. Het ging maar over één ding.'

10.23 uur:
Roemer gaat daar 'uiteraard naar luisteren', maar wijst de premier er wel op dat het gaat om 'een Kamerlid, die in ieder geval in de beeldvorming deel uitmaakt van het kabinet'.

10.22 uur:
Rutte reageert: 'De hele berichtgeving ging gisteren over Wilders. Ik zal daar over praten. Maar we gaan eerst praten over de problemen van de wereld.'

10.21 uur:
Roemer vraagt direct om een reactie van premier Rutte. 'Ik heb geen brief gezien, terwijl ik daar om gevraagd heb.'

10.20 uur:
Gerdi Verbeet opent de vergadering.

10.19 uur:
De fractievoorzitters zijn inmiddels binnen. De Beschouwingen staan op het punt van beginnen.

10.18 uur:
Henk Bleker over Wilders. 'Ik weet niet wat die man beoogt. Hij had het één minuut over de bezuinigingen van achttien miljard en maakte veertig minuten kabaal.'

10.15 uur:
Job Cohen laat weten dat hij vond dat de 'schoffering nog nooit zo ver is gegaan. Het ging niet om de zaken waar het om moet gaan. Dat kan niet.' Hij doelt daarbij op de opstelling van Geert Wilders in het debat van gisteren.

10.14 uur:
Premier Rutte wil voor de camera's van de NOS nog niet vertellen wat hij straks in de Kamer zal zeggen. 'Dat vind ik niet netjes.'

10.12 uur:
'Laten we hopen dat het vandaag over de inhoud en niet over getreiter gaat, zoals gisteren', aldus fractievoorzitter Haersma Buma van het CDA voor aanvang van de beschouwingen.

10.09 uur:
CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier zei zojuist op radio 2 dat ze zich groen en geel heeft geërgerd aan de uitspraken van Wilders. Ferrier is één van de felste tegenstanders van Wilders binnen de CDA-fractie.

10.05 uur:
Het wordt interessant om te zien wat premier Rutte straks zegt over de uitspraken van Geert Wilders. Emile Roemer van de SP heeft hier om gevraagd.

10.00 uur
: Over een kwartier zal Kamervoorzitter Gerdi Verbeet de vergadering openen. Gisteren klonk de vraag, waarom ze niet ingreep bij het ruwe taalgebruik van Wilders. Zelf zegt ze dat ze helemaal niet de bevoegdheid heeft om dat te doen. Lees hier hoe dat zit.

09.55 uur: De politici kunnen vandaag in de prijzen vallen. Aan het einde van de dag bepaalt de 'jargonbrigade' van de NJR wie de Klare Taalprijs en wie de Zwetsprijs krijgt. Vorig jaar won PVV-leider Geert Wilders de Klare Taalprijs.

Gisteren was dag één van de Algemene Beschouwingen, die vooral gekenmerkt werd door de ruzie tussen Geert Wilders en Job Cohen. Lees hier van minuut tot minuut nog eens terug wat er allemaal gebeurde.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Beeld anp
Beeld anp
Mark Rutte tijdens de Algemene BeschouwingenBeeld anp
Beeld anp
Premier Rutte tijdens de eerste dag van de Algemene Beschouwingen.Beeld anp
Beeld anp
 Ik me gisteren kapot geërgerd.  
Premier Rutte
Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden