De Bernini hysterie

Bestsellerauteur Dan Brown was vorige week in Nederland. Culturele instituten doken op hem in de hoop dat zijn volgende boek zich hier afspeelt.

'We hadden dit bezoek al heel lang op ons verlanglijstje staan', zegt Geneviève Waldmann, directeur van uitgeverij Luitingh-Sijthoff. 'Zodra we zeker wisten dat hij kwam, begin deze zomer, zijn we begonnen met de voorbereidingen.' Dan Brown (49), die meer dan 200 miljoen boeken verkocht, zou de hoofdstad maar kort aandoen, om daarna een hengstenkeuring te bezoeken in Friesland. Hoe haal je het meest uit de aanwezigheid van een immens populaire, maar publieksschuwe auteur? 'We wilden hem in elk geval in een televisieprogramma waarmee we zo veel mogelijk mensen zouden bereiken.'


Vier dagen lang konden fans een glimp van Brown opvangen: in de grote zaal van de Amsterdamse Stadsschouwburg, tijdens een chatsessie op Bol.com of bij Twan Huys' College Tour aan de voet van De Nachtwacht in de eregalerij van het Rijksmuseum. Tussendoor kreeg hij privétours door het Anne Frankhuis en langs de zeldzame manuscripten van Ritman-bibliotheek. 'Brown houdt helemaal niet van optreden in het openbaar', zegt Waldmann. 'Bovendien, als we zijn tijd zouden volproppen met interviews, zou hij niet zien hoe mooi Amsterdam is.' Met de stille hoop dat het de auteur inspireert voor een volgend boek over de stad? 'Hij laat er nooit iets over los, maar je weet het nooit. Ik hoop het wel, iedereen denk ik. Elk nieuw boek van Brown levert enorm toerisme op naar de beschreven plaatsen.'


'Brown heeft laten zien dat hij een nieuw publiek kan interesseren in kunst en musea', zegt hoofddirecteur van het Rijksmuseum Wim Pijbes. 'De eregalerij aanbieden doen we niet elke week', geeft hij toe: een van de laatste gegadigden was koningin Beatrix. 'Dat de inhoud zou kloppen was een voorwaarde. Dus werd er gerefereerd aan de galerij en ging het over Rembrandt. Op die manier was de College Tour met Brown een goede bijdrage aan de naam en faam van het Rijks. Het programma trekt een interessante doelgroep, Brown een nieuw publiek.'


Inferno, Browns recentste roman, kwam in het voorjaar uit. Toch kon zijn uitgever het bezoek inzetten voor promotie. 'We zijn al een jaar met het hele bedrijf aan het brainstormen hoe we Browns boek onder de aandacht kunnen houden', vertelt Waldmann. Toen Inferno 250 duizend keer was verkocht, 'goud' in de boekenwereld, kwam Luitingh-Sijthoff met een editie met goud op snee, rond Vaderdag werd het boek extra gepromoot. Ook de hengstenkeuring kon als marketingtool worden ingezet. 'Dan Brown gaat de provincie in: geweldig. Dat spreekt lezers aan.' Voor de gelegenheid liet Luitingh-Sijthof Inferno in het Fries vertalen. 'Dat kost wat, zeker. Maar twee advertenties in de landelijke dagbladen zijn duurder en dit levert betere publiciteit op.'


'De Schouwburg, het Rijks: alle deuren gaan voor Brown open', zegt Waldmann. 'Als uitgeverij hebben wij dat nog nooit meegemaakt.' De uitgever is blij dat Brown, die jarenlang door recensenten als niet-literair werd afgedaan, nu de tempels van de Amsterdamse hoogcultuur afloopt. 'Je kunt er je neus voor ophalen, maar hij bereikt een groot publiek. Als je ziet hoe veel van zijn boeken over de toonbank gaan, is er geen enkele reden voor dedain.'


De Stadsschouwburg moest wel even nadenken toen het John Adams-instituut voorstelde om 'an evening with Dan Brown' bij hen onder te brengen, zegt Wiepke Westbroek, die de avond voor de schouwburg produceerde. 'Het is niet direct onze bloedgroep. Maar het John Adams staat voor inhoud en we hadden de datum nog vrij. Het is altijd interessant om mensen in het theater te hebben, al denk ik dat veel van de bezoekers vanavond niet nog eens bij ons zullen komen.'


Het Goessche echtpaar Van den Berg komt inderdaad niet vaak in de hoofdstad, vertellen ze in de foyer van de Schouwburg. Jacques won kaarten voor de avond met een prijsvraag. Tijdens hun bezoek aan Amsterdam bezochten ze, in de voetsporen van de schrijver, het Van Goghmuseum, het Rijksmuseum en het Anne Frank Huis. 'Hij pakt bewust eruit wat hem interesseert. Ik hoop dat hij hierdoor iets over Amsterdam gaat schrijven.'


De NS bracht Brown vrijdag vanuit de hoofdstad naar Leeuwarden, in een antieke wagon van het Spoorwegmuseum. 'Driekwart van onze reizigers leest in de trein', zegt Erik Kroeze, publiciteitsmedewerker van de NS. 'Als de best verkopende auteur ter wereld naar Nederland komt, is het natuurlijk heel mooi als zij met hem in contact kunnen komen. Historisch materieel is goed voor de sfeer van zo'n reis.' Reizigers konden zich aanmelden voor een plaats in de trein, met hun motivatie. 'Er zaten echte diehards tussen, velen hadden al zijn boeken bij zich.'


Ook de spoorwegmaatschappij is niet ongevoelig voor de macht van Browns pen. 'We zijn natuurlijk heel blij als Nederland mooi in een roman van hem zou terugkomen, en als de Nederlandse Spoorwegen worden beschreven zou dat helemaal fantastisch zijn.'


'Rembrandt en de Gouden eeuw hebben genoeg geheimen voor een goed boek', vindt ook Pijbes. Het Rijksmuseum biedt alles wat een spannende Brownroman nodig heeft, met zijn torens en geheime gangen. Al kwamen die niet voor in de rondleiding van Brown. 'Anders zouden ze toch niet meer geheim zijn?'


Het leven voor Da Vinci


Vóór De Da Vinci Code werkte Dan Brown als leraar. Browns eerste boek Digital Fortress (Het Juvenalis Dilemma, 1998) werd matig verkocht. Brown besloot te stoppen met lesgeven en schreef Angels & Demons (2000), over kunsthistoricus Robert Langdon, en Deception Point (2001). De verkoopcijfers bleven steken onder de tienduizend, tot het succes van De Da Vinci Code. Sindsdien hebben ook zijn eerdere titels bestsellerlijsten bereikt. In zijn nieuwe boek Inferno voert Brown zijn protagonist Langdon voor de vierde maal langs historische kunstschatten en complexe puzzels, ditmaal in Florence, met Dante als rode draad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden