De benarde roker

De wietteelt lijkt op een haar na gelegaliseerd, maar het tegendeel is waar. De prijs van ongezonde gewoonten stijgt, want het lichaam is gekoesterd kapitaal....

Martin Sommer

Hoe staat het met dat wezenlijke onderdeel van de Nederlandse culturelecanon - het softdrugsbeleid? Ik bezocht de Highlife hempfair, dit jaar voorhet eerst in de RAI. Ogenschijnlijk het bewijs van de respectabiliteit vande wietindustrie. 'Een oude droom', zegt woordvoerder André Beckersterwijl we rondwandelen, langs tonnen met superpokon, machines dietwintigduizend joints kunnen draaien en aluminium inrichtingen voor eenmaximumopbrengst in de badkamer.

Maar de Amsterdamse RAI is tegelijk een teken van toenemende benardheid.De gemeente Utrecht, tot dit jaar gastvrouw van de beurs, heeft denultolerantie afgekondigd. De wietuitbaters moesten uitwijken. Ook inAmsterdam laat de handhaving zich niet onbetuigd. Elf belastinginspecteursheeft Beckers geteld, een handvol platte petten en dan nog degezondheidsinspectie. 'Het is hier een héél veilig plekje.'

Van de ontspannen sien van weleer is weinig over. De hobbyteler met vijfplantjes is verdwenen, bleek al uit een rechercherapport uit 2003. Demeeste bezoekers zijn mannen van 40 tot 50 met zwartleren jasjes en eenBrabants accent - met die varkens was het een aflopende zaak. 'Ge moetwat', zegt Bertus de Lepper uit Reuzel, die het groeimiddel Hy-pro bio aande man brengt. André Beckers wordt opgepiept, de politie lijkt een zakwiet te hebben gevonden. Vals alarm, het is namaak, om de jointdraaimachinete demonstreren.

Zo lijkt het drugsdebat in de greep van de ongelijktijdigheid. Er zijnnog wat oude knarren die stug volhouden dat een tevreden roker geenonruststoker is. Dat een joint gezonder is dan een glas of een peuk. Degemeente Haarlemmermeer overweegt een mobiele coffeeshop door de polder telaten rijden, naast de bibliobus en de mobiele hangplek 'Bus2be'. Tegen deoverlast.

Dan de gescheiden markten. Huub heeft twee coffeeshops, wijst op hetgevaar van het verkoopverbod onder de 18. 'Als die kinderen kopen bij zo'ngemene junk, liggen de wiet en de coke niet meer dan drie centimeter uitelkaar.' Alle argumenten zijn duizend keer aangedragen, met eenhardnekkigheid die suggereert dat het in werkelijkheid over iets andersgaat - het verlies van de ontspannen, gezellige samenleving die Nederlandooit was. De praktijk heeft intussen zijn eigen dynamiek. BurgemeesterLeers van Maastricht wil experimenteren met legale wietteelt, de Kamerlijkt eindelijk om. Maar in Dordrecht werd een jongen op een bankje bekeurdmet een joint die niet brandde, in Amsterdam-West is een blowverbodingesteld en in Venlo pakt de politie kleine dealertjes zelfs hun voetbalaf. 'Vijf jaar geleden dacht ik, het is bijna legaal', verzucht AndréBeckers. 'Nu denk ik dat alles zal worden teruggedraaid.'

Hij heeft gelijk. Het debat is voorbij en de tevreden rokers hebbenverloren. Ik sprak mr. Joan de Wijkerslooth, tot voor kort hoogste baas vanhet OM en nu hoogleraar strafrecht in Leiden. Volgens De Wijkerslooth isvoor experimenten met legale wietteelt de 'ruimte nul'. Dat is tot de bodemuitgezocht door het Asser-instituut van de Leidse universiteit. Nederlandzit met handen en voeten vast aan VN-verdragen en de Europese jurisdictie.Nog afgezien van de uitvoeringsproblemen. Europa komt er onvermijdelijkaan, ook in het strafrecht, al verhoogt Nederland de dijken duizendmaal.En Europa wil de folklore van ons drugsbeleid niet. Zo simpel is het.

Nederland heeft als enige land het zogenoemde 'opportuniteitsbeginsel' - het 'verlof' om een overtreding te vervolgen in plaats van het 'gebod'zoals de landen om ons heen. Daarop is het drugsbeleid gebaseerd. Het zalwijken. Niet door politieke druk, maar door initiatieven tot mooiegezamenlijke regelingen. De Wijkerslooth: 'De denkwereld van de anderen zaldoorslaggevend zijn.'

Die denkwereld is er al. Zero tolerance is geen beleid maar eenmentaliteit, schreef H.J. Schoo zaterdag. Uit Amerika waaide de agressietegen het roken over. De alcohol volgt, waarom zouden de softdrugs buitenschot blijven?

Onder de oppervlakte van de toenemende intolerantie van ongezond leven,is sprake van tectonische verschuivingen. In The Guardian stond eenuitdagend stuk over de veranderende verhouding met ons eigen lichaam. Weworden steeds ouder, een 92-jarige liep de marathon en een 66-jarige vrouwkreeg een kind. We leven ook steeds gezonder en zijn geneigd diegedragsveranderingen toe te schrijven aan toenemende kennis of morelevooruitgang.

Welnee, schrijft Christopher Caldwell. Naarmate je ouder kunt worden,stijgt de prijs van ongezonde gewoonten. Zowel voor ieder afzonderlijk alsvoor de samenleving. Als een roker gemiddeld voor zijn 70ste overlijdt, isdat veel minder erg wanneer de gemiddelde levensverwachting 75 is, danwanneer hij zonder sigaretten nog een kwarteeuw voor de boeg zou hebben.Het lichaam wordt je kapitaal, het onderhoud ervan wordt oneindig veelbelangrijker dan het was. 'Wee degene die dat kapitaal beschadigt metpassieve rook, oorlogsverklaringen, of slechte arbeidsomstandigheden.'

Dezelfde dag stond er een vraaggesprek met Floris Sanders in de krant,opstappend voorzitter van de Gezondheidsraad. Wat zei hij: ouderen hebbenhun ziekten in toenemende mate aan zichzelf te wijten. Babyboomers hebbenongezond geleefd, gerookt, gegeten en gedronken. Gezond levende mensenkunnen dat steeds minder verdragen en willen niet meer betalen voor deslechte gewoonten van anderen. 'Wie niet stopt met chips eten, moet meerpremie betalen', stond erboven.

Niet de politie maar het nieuwe zorgstelsel zal korte metten maken methet Nederlandse drugsbeleid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden