Column

De Belastingbrief is een kunststukje

Het belastingstelsel, dat was het hoofdonderwerp van de Algemene Beschouwingen die deze week daags na de publicatie van de Miljoenennota werden gehouden. Staatssecretaris Eric Wiebes tekende voor de even geestige als handige 'Belastingbrief' en de Kamer liep, naar mijn waarneming, keurig in de door het kabinet opgezette val.

Het kabinet zou zijn uitgeregeerd, heette het vooraf. VVD en PvdA zouden niet in staat zijn een agenda te maken voor de tweede helft van de kabinetsperiode. De beoogde 'Groeibrief' kwam niet van de grond en werd een analytisch hoofdstuk in de Miljoenennota; de 'Belastingbrief' zou slechts vergezichten tonen, geen plan. Maar aan het einde van de Algemene Beschouwingen vraagt een ruime meerderheid van de Kamer: kabinet, geef ons meer en geef het sneller.

Hoe kan dat?

De Belastingbrief is een kunststukje. Ten eerste vanwege de lichte toon en vrijmoedige woordkeus. Het verschil tussen nettoloon en bruto-arbeidskosten heet 'de wig'. Wiebes schrijft doodleuk: 'De wig is de draaideurcrimineel van de arbeidsmarkt.' Wiebes schrijft: 'De kinderopvangtoeslag is voor de Belastingdienst en voor de aanvrager niet de grootste, maar wel de lastigste in het assortiment.' De Belastingdienst beschikt over de 'meest geavanceerde toeslagenfabriek ter wereld'. En: 'Ondernemers die hun pensioen in eigen beheer willen doorgronden, komen aan ondernemen niet meer toe.'

Werken

Het tweede kenmerk: de heldere keuze voor werk. In plaats van inactiviteit te bagatelliseren, erkent het kabinet de volle omvang van het vraagstuk. De officiële werkloosheid is pakweg 700 duizend mensen. 'Maar de officiële definitie geeft onvoldoende zicht op de werkelijke omvang van niet-vrijwillige inactiviteit. In totaal zouden er 1,2 miljoen mensen aan het werk willen.'

Het belang hiervan overstijgt het verwerven van inkomen. Wiebes: 'Werken is een van de meest vanzelfsprekende manieren om mee te doen in de samenleving; collega's te hebben, vrienden te maken, nieuwe ervaringen en nieuwe vaardigheden op te doen, je grenzen te verleggen, zelfvertrouwen te krijgen en durf te verzamelen. Een baan, met al zijn meevallers én tegenslagen, is een leerschool voor het leven. Niet alle banen zijn even leuk, en sommige van ons hebben op maandagochtend even een zetje nodig, maar een leven met werk heeft meer glans en meer voldoening.'

Naast de individuele baten van werk (inkomen, en zo veel meer dus), zijn er ook maatschappelijke baten: meer uren werken in Nederland betekent simpelweg meer economische groei.

In Groeiland, mijn boek dat afgelopen mei uitkwam, kwam ik al tot de conclusie dat er ruimte is voor tientallen procenten meer inkomen door een hogere arbeidsinzet. Wiebes schat in: 'Al met al is het onbenutte arbeidspotentieel in Nederland de helft boven op de huidige arbeidsprestatie.'

Om deze reden ligt de nadruk in de hervormingsplannen van het kabinet op het arresteren van de 'boosdoener': de wig.
Lagere lasten op arbeid (zowel aan werknemers- als aan werkgeverskant) om hiermee zowel aanbod van als vraag naar arbeid op te stuwen.

Tegenstand organiseren

De derde reden waarom de Belastingbrief veel lezers verdient, gaat over het gespeelde spel. Hoe krijg je als kabinet, met nog steeds een minderheid in de Eerste Kamer, zoiets groots en politiek gevoeligs als het Belastingstelsel op de rails? Een gedetailleerd plan presenteren? Dat is je eigen tegenstand organiseren.

Het kabinet koos een andere tactiek. In de Belastingbrief toont het de Kamers een lekker vooruitzicht: eenvoud, banen, groei. En het zegt erbij: jammer hè, dat we daar niet snel heen kunnen? Politiek lastig, geen geld, het is toch wat. En de Tweede Kamer hapte deze week toe als een uitgehongerde piranha.

Resteert de kwestie: er is geen geld voor. Dat is geen nadeel, maar een voordeel, waarover volgende week meer.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.
Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.