De bejaardenbelasting van Bos

In de politiek wordt beeldvorming steeds belangrijker. Je geloofwaardigheid wordt niet bepaald door wat je doet, maar door wat de mensen geloven dat je doet....

Marcel van Dam

Zo werden de plannen van Bos om AOW’ers met een aanvullend pensioen te pakken heel lang aan de man gebracht met de kreet: ‘de PvdA wil rijke AOW’ers laten meebetalen aan de AOW’. De discussie over die plannen heeft duidelijk gemaakt dat dit niet waar is. Van de ene op de andere dag besloot de PvdA daarom mensen met een aanvullend pensioen tot 830 euro per maand te compenseren voor het koopkrachtverlies dat door de fiscalisering ontstaat.

Die maatregel was niet genoeg om de onrust weg te nemen. Daarom werd besloten een soort campagne te beginnen om mensen te overtuigen dat de fiscalisering van de AOW eigenlijk niets voorstelt.

De boodschap is tweeledig:

1. Iedereen, oud en jong, moet meer bijdragen aan de AOW. Het wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar de suggestie is duidelijk: ouderen worden niet extra gepakt. Zoals Tweede Kamerlid Crone zaterdag op een PvdA-bijeenkomst riep: ‘Weet je wat? We gooien dat vervelende woord fiscalisering overboord. Lappen met zijn allen, dat is waar het op neerkomt.’

2. Geen enkele gepensioneerde gaat er in koopkracht op achteruit. De PvdA gaat zelfs niet regeren als de AOW niet welvaartsvast blijft.

Wat zijn beide beweringen waard?

Ad 1. Oud en jong.

Waar het op aankomt, is dat alleen gepensioneerden met een aanvullend pensioen slachtoffer zijn van fiscalisering en niemand anders. Het is een belastingverhoging die hen alleen treft, een soort bejaardenbelasting. Hoe jongeren meer moeten bijdragen aan de AOW is volstrekt onduidelijk. Tot dusver is mij geen enkel voorstel van de PvdA bekend dat daartoe leidt.

Ad 2. Zolang de AOW bestaat, is de PvdA voorstander geweest van de koppeling van de AOW aan de contractlonen. Het ‘nieuws’ van Bos dat hij voor een welvaartsvaste AOW is, is al vijftig jaar oud. Maar de suggestie dat door de koppeling van de AOW aan de stijging van de lonen gepensioneerden door fiscalisering geen koopkracht kwijtraken, is natuurlijk niet waar. Zolang de inkomens blijven stijgen, en dat is gemiddeld genomen altijd het geval, kun je iedere belasting of premieverhoging laten ‘betalen’ uit de inkomensstijging. Als je er maar lang genoeg over doet, kun je de hele verzorgingsstaat afbouwen zonder dat de mensen er in enig jaar in koopkracht op achteruit gaan. Door wat je met de ene hand geeft (bijvoorbeeld via een ‘welvaartsvaste’ AOW) voor een flink deel met de andere hand weer te nemen (via een bejaardenbelasting).

Hoe je het ook wendt of keert, of Bos de fiscalisering nu over tien jaar of vijftien jaar uitsmeert, als hij daar mee klaar is, zijn gepensioneerden, afhankelijk van de hoogte van hun aanvullend pensioen, zo’n 10 à 15 procent van hun koopkracht kwijt. Als Bos in 1996 met de fiscalisering was begonnen en hij had er tien jaar over gedaan, waren gepensioneerden vandaag 10 à 15 procent slechter af geweest. Netto is er dan ook geen sprake van ‘welvaartsvastheid’.

Het achterblijven van de koopkracht kan in de toekomst oplopen tot zelfs zo’n 25 procent, als de door Bos gedeelde verwachting van het CPB uitkomt dat de aanvullende pensioenen in de komende decennia maar voor de helft zullen worden geïndexeerd. Bos zou een paar echt relevante vragen moeten beantwoorden. In de eerste plaats moet hij uitleggen waarom hij exclusief voor ouderen de belasting wil verhogen. Het antwoord ‘om gepensioneerden te laten meebetalen aan de kosten van de vergrijzing’ is niet adequaat. De meerkosten aan AOW als gevolg van de vergrijzing worden sinds 1998 betaald uit de belastinginkomsten. Gepensioneerden dragen daar al sinds die tijd naar draagkracht aan bij.

Waarom wil Bos dan toch nog de aanvullende pensioenen afromen?

In de tweede plaats: Bos heeft, naar mijn mening terecht, voorgesteld de 5 procent van de huizenbezitters met de hoogste inkomens, minder hypotheekrenteaftrek te gunnen.

Maar hij vindt het onredelijk dat bestaande gevallen door de maatregel worden getroffen. Die worden dus ontzien.

Waarom vind Bos het dan welredelijk mensen die al gepensioneerd zijn te treffen met een nieuwe bejaardenbelasting? Hebben gepensioneerden het beter dan de 5 procent van de bevolking met een belastingtarief van 52 procent?

Zolang Bos bij fiscalisering van de AOW bestaande gevallen niet ontziet, riskeert hij een electorale afstraffing. Ook overmoed komt voor de val.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden