De beelden van moderne slavenhandel in Libië gaan de wereld over: fake news of schokkende waarheid?

Libische ambassade is duidelijk: 'Uit niets blijkt dat de opnamen in Libië zijn gemaakt'

De beelden van Afrikanen geveild op een markt in Libië gingen de hele wereld over. Het land zit ermee en trommelde de pers op om tekst en uitleg te geven.

Protest tegen slavernij in Libië bij de Libische ambassade in de Marokkaanse hoofdstad Rabat Foto afp

Het is een wat ongemakkelijk gesprek. Aan Adel Sharif, zaakgelastigde op de ambassade van Libië in Den Haag, is duidelijk te merken dat de Libische regering ernstig in haar maag zit met de berichten over slavenhandel. Afschuwelijke waarheid of onzinverhaal?

Libië staat, sinds CNN daar vorige week een reportage over bracht, voor de hele wereld te kijk als een land waar jonge Afrikaanse mannen op een soort markt als vee worden verkocht. Kennelijk hebben Libische diplomaten in Europa daarom opdracht gekregen tekst en uitleg te geven. Ook de Volkskrant werd uitgenodigd om donderdag naar de ambassade te komen.

Maar de boodschap is enigszins dubbel. Enerzijds maakt Sharif duidelijk dat de autoriteiten de zaak serieus nemen en er alles aan doen om de schuldigen op te sporen, anderzijds lijkt het de bedoeling de schade aan 's land imago te beperken, vanuit de gedachte: zulke dingen gebeuren bij ons niet.

Al in de eerste zin van Sharifs verklaring valt de term 'valse video'. Libische media hadden het verhaal al eerder, met een verwijzing naar tweets van Donald Trump, als fake news afgedaan. 'De film is door een bende zelf gemaakt', zegt Sharif. 'Het was de bedoeling Libië in een kwaad daglicht te stellen. Uit niets blijkt dat de opnamen in Libië zijn gemaakt. Misschien was het wel in een ander Afrikaans land.'

Tegelijk is daar de officiële Libische verklaring, door Sharif per A4'tje overhandigd. De regering in Tripoli 'veroordeelt slavernij en mensenhandel', daden die neerkomen op 'misdaden tegen de menselijkheid'. De recente berichten daarover in de media worden onderzocht en 'als blijkt dat ze waar zijn', zullen alle betrokkenen voor de rechter komen en 'de straf krijgen die ze verdienen'.

Beeld uit de reportage van CNN

Ontkennen

Duidelijke taal. Waarom dan toch die verontwaardiging over een 'valse video'? Is het niet te prijzen dat misstanden aan het licht worden gebracht?

'We ontkennen de beschuldiging!', zegt Sharif fel. 'Als we degenen die erachter zitten te pakken krijgen, slepen we hen voor het gerecht.'

Vanwege het verspreiden van een valse video of vanwege slavenhandel?

'Vanwege die video. Vanwege alles.'

Maar even later geeft de diplomaat toe: 'We weten het gewoon niet. Daarom wordt het onderzocht.' En: 'We voelen ons door de video beschaamd en in verlegenheid gebracht.'

De reportage van CNN was het gesprek van de dag op de Europees-Afrikaanse top, woensdag en donderdag in Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust. Door de video drong het thema migratie zich naar hoogste plaats op de agenda. Leiders van West-Afrikaanse landen, waar de migranten vandaan komen, spraken er schande van.

'Het is verschrikkelijk dat Nigerianen in Libië voor een paar dollar als geiten worden verkocht', zei de Nigeriaanse president Muhammadu Buhari. De regering van Burkina Faso riep haar ambassadeur uit Tripoli terug, aangezien het 'onaanvaardbaar is in de 21ste eeuw slaven te hebben'. Aan Europese zijde nam de Franse president Emmanuel Macron het voortouw. Hij riep de Veiligheidsraad van de VN op sancties te treffen tegen de slavenhandelaren.

Adel Sharif

Verklaring

Wat de Libische regering daartegenover kan stellen, is een verklaring van de ambassade van Niger in Tripoli, ook door de zaakgelastigde op een A4'tje gezet. Boodschap: 'De ambassade heeft nooit gehoord van een burger van Niger die in Libië of elders verkocht is als slaaf. Die aantijging is vals.'

En zo blijft de vraag - nepnieuws of schokkende video? - in de lucht hangen.

De innerlijke tweestrijd bij de Libiërs is ook voelbaar als het gaat om de leefomstandigheden van illegale migranten in de detentiekampen. Uit tal van rapportages blijkt dat die onmenselijk zijn, maar volgens Sharif is dat allemaal sterk overdreven. 'We helpen de Afrikanen zoveel we kunnen. Over het algemeen behandelen we ze erg goed.'

Anderzijds geven de Libiërs toe dat de migratie van Afrikanen die via Libië Europa proberen te bereiken hun over de schoenen loopt. 'Libië is het slachtoffer van deze migratiecrisis, niet de bron', aldus de verklaring van de regering. 'Het probleem ligt in de landen van herkomst', zegt Sharif.

De top in Abidjan was daarom meer dan noodzakelijk. 'We hebben de steun van de VN en Europa nodig om de migrantenstroom te stoppen. Zelf kunnen we het niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.