De beelden uit de stadions liegen niet

Polen en Oekraïne verweren zich fel tegen verwijten van racisme en hooliganisme in de voetbalstadions. Dat is lastig, want tv-opnames van de BBC maken veel indruk.

WARSCHAU - Eigenlijk zouden Polen en Oekraïne de BBC dankbaar moeten zijn voor het geruchtmakende tv-programma waarin vorige week een duister beeld werd geschetst van hooliganisme, antisemitisme en racisme in de voetbalstadions van beide landen. Door het probleem in de Panorama-uitzending 'Stadiums of Hate' groter voor te stellen dan het is, hebben de gastheren van Euro 2012 nu een unieke kans om het tegendeel te bewijzen.


Zo denkt Michal Zachodny, een 24-jarige communicatiestudent die tijdens het EK publiceert voor Goal.com, erover. Hij verwoordde zijn mening in een blog, dat vorige week werd geplaatst door de Engelse kwaliteitskrant The Independent. De reacties stroomden binnen. Ze waren overwegend positief.


Zijn verwijt aan de BBC, die vooringenomen zou zijn geweest, werd gevolgd door een verklaring van Polonia Warschau. Voor de documentaire was hun Israëlische speler Aviram Baruchyam geïnterviewd. Zijn verhaal, een genuanceerd betoog, had de uitzending niet gehaald. Dat vonden ze een beetje apart, bij Polonia.


Voor alle duidelijkheid: in Polen wordt niet ontkend dat er problemen zijn met supportersgeweld, verbaal en fysiek. Het Zwartboek Oost-Europa, dat in februari van dit jaar door de internationale spelersvakbond Fifpro werd gepresenteerd, spreekt wat dat betreft heldere taal.


Bestuurslid Dejan Stefanovic van Fifpro, die het zwart boek-onderzoek begeleidde, vindt juist dat de BBC-beelden voor zich spreken. Als voorzitter van de Sloveense spelersbond, zijn andere functie, kan hij putten uit een schat aan ervaring. En daar wordt hij niet vrolijk van.


'De tolerantie voor donkere spelers is heel laag in Oost-Europa', zegt Stefanovic. 'En wat wij hebben gedaan met ons onderzoek, is het toplaagje wegkrabben. Als spelers vrijuit hadden durven praten, had je gezien dat de realiteit veel erger is. Niet alleen op het gebied van racisme, maar ook op dat van matchfixing en geweld tegen spelers, de andere kernproblemen van voetbal in Oost-Europa. Spelers zijn bang, vergis je niet.'


Toch verwacht hij tijdens het toernooi geen excessen bij de stadions, vanwege de verscherpte beveiliging.


Sol Campbell, een oud-international van Engeland, waarschuwde zijn donkere landgenoten niet af te reizen naar het EK. De families van de donkere Theo Walcott en Alex Oxlade-Chamberlain, Engelse internationals, besloten al daartoe. Ze vrezen geconfronteerd te worden met racisme.


Dat is overdreven, vindt Robert Maaskant. 'Zoals ik het heb meegemaakt, heb ik nooit iets van racisme of antisemitisme in de stadions ervaren', zegt hij. De nieuwe trainer van FC Groningen werkte ruim een jaar bij Wisla Krakow, tot zijn ontslag begin november 2011.


Maaskant: 'Maor Melikson, de Israelische spelmaker, is ontzettend populair, en niet alleen bij de aanhang van Wisla. Met David Biton, een andere Israëliër in de selectie, en de donkere spelers Michael Lamey en Kew Jaliens, hebben we nooit racistische incidenten meegemaakt. Ik heb het idee dat we hetzelfde gaan meemaken als met het WK van 2010. Toen werd ook veel gewaarschuwd, en wat is daar toen helemaal gebeurd?'


Een UEFA-official die niet met zijn naam in de krant wil, wijst honend op de zaak van John Terry, de Engelse verdediger die na het EK moet voorkomen om zich te verantwoorden voor racistische uitlatingen tegen Anton Ferdinand van Queens Park Rangers. Hij is de broer van Manchester United-verdediger Rio Ferdinand, die ondanks een enorme staat van dienst niet werd opgeroepen door bondscoach Roy Hodgson. Officieel om voetbaltechnische redenen. Maar daaraan wordt hevig getwijfeld, zeker nu Gary Cahill na zijn kaakbreuk is vervangen door de onervaren Liverpool-speler Martin Kelly. En dus niet door Ferdinand, die 81 interlands heeft gespeeld.


Huiveringwekkend

De zaak Terry-Ferdinand is precair en leidde tot gêne in Engeland. Op de website van The Independent werd, nadat het blog van Zachodny was geplaatst, dan ook verwezen naar de problemen met racisme in eigen land. Had de BBC de camera op de eigen competitie gericht, dan was het materiaal ook niet fraai geweest.


Dat neemt niet weg dat de slotbeelden in 'Stadiums of Hate' huiveringwekkend zijn. In Oekraïne zijn tribuneshots gemaakt van hooligans die de Hitlergroet brengen. En de documentaire eindigt met beelden van onschuldige Aziatische supporters, die in elkaar worden geslagen en geschopt door hooligans die nota bene dezelfde club aanmoedigen.


Stefanovic zag het ook en schudde het hoofd in ongeloof. De ontkenningen komen hem niet vreemd voor, hij loopt al wat langer mee. 'En het is niet alleen de beleving van de ultra's, het heeft te maken met de moraal van de mensen in die landen. Ik begrijp best dat ze in Polen en Oekraïne hun best doen zo goed mogelijk voor de dag te komen. Maar door een probleem te bagatelliseren, wil dat niet zeggen dat het er niet is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden