De bedreigde stam

De Britse Conservatieven vormen eerder een stam dan een politieke partij, meent Steven Norris, onder- stamhoofd (vice-voorzitter). Fotograaf David Modell volgde de partij in de jaren na het vertrek van Margaret Thatcher....

Zelfs de tachtigers slaan het glaasje champagne van de om vijf uur 's nachts geopende fles niet af. Niemand van de Tory-familie, bijeen in het High Cliff Hotel in Bourne mouth, wil het familiefeestje voortijdig verlaten. Iedereen zoekt op de laatste avond van het partijcongres de grenzen van zijn fysiek vermogen - tot de totale uitputting erop volgt.

Jongeren - gekleed als hun grootvaders en pratend als hun vaders - zijn het luidruchtigst. De stropdassen zijn losgetrokken en de ogen staan verwilderd. 'Weet u waarom wij het pond sterling willen houden?'

Alle aanwezigen lijken rechtstreeks uit een Britse komedie of soapserie hier naartoe te zijn gekomen - markante koppen boven gedrongen of en lange gestalten. Strop dassen, krijtstreepjes, mantelpakjes, tas jes, sieraden en vooral de haardracht accentueren de Britishness.

De Tories verwijten de La bour-regering van de werkelijkheid te zijn vervreemd, maar de Conser vatieven vormen juist zelf een heel eigen wereld die niets met de werkelijke maatschappij van doen heeft.

Hun voormannen trekken zich niets aan van hun omgeving. Ze dragen graag hun eigen gedistingeerde karakter uit: ex-premier John Major, de huidige leider William Ha gue, asiel-haaibaai Anne Widdecombe, mooie jongen Michael Portillo, fraudeur Neil Hamilton en gevallen ster John Redwood. Hoe excentrieker het uiterlijk, hoe meer ze overtuigd zijn van het eigen gelijk.

Op het partijcongres in Bourne mouth waart de geest van captain Main waring nog rond. Het is voor een buitenstaander een heel andere belevenis dan het een week eerder gehouden Labour-partijcongres in Brighton. Labour praat en discussieert. Er is geen tijd voor alcoholische uitspattingen. De Conser vatieven luisteren en klappen. En elke avond is er feest.

'De Tories vormen geen politieke partij, ze vormen een stam. Zij lachen, huilen en feesten samen en staan schouder aan schouder in het gevecht', zegt Steven Norris, de vice-voorzitter van de partij. 'Loyaliteit is alles. Zoals binnen elke stam zijn er twisten en weigeren de leden de wetten te gehoorzamen. Maar de stam van de Tories heeft een eigen dialect, dat onbegrijpelijk is voor de buitenwereld, maar voor de leden een even grote betekenis heeft als een totempaal. De stam van de Tories heeft zijn goden, voor wie je monumenten opricht die je daarna kunt aanbidden. Kijk maar naar Margaret Thatcher.'

De naam Tories is veel ouder dan de Conser va tieven zelf - de Tories waren de Brit se geuzen van de zeventiende eeuw. Soms lijken ze een apart soort homo sapiens die zich meer leent voor een studie van antropologen dan politicologen. Mogelijk fascineren ze daarom de fotografen ook zo.

De Britse fotograaf David Modell volgde 'de stam' van de Tories in de jaren na het vertrek van Margaret Thatcher. Hij legde de weg van triomf naar ondergang vast: van de onverwachte overwinning van John Major in 1992 tot de verpletterende verkiezingsnederlaag die de Tories komende donderdag tijdens de parlementsverkiezingen wacht. 'In 1995 waren de Tories al een Griekse tragedie in de maak: een overmoedig volk dat gedoemd was ten onder ten gaan', zegt Modell.

De fotograaf zegt te hebben geprobeerd de identiteit en de essentie van een partij weer te geven. 'Wie de foto's van Modell bekijkt, weet meer over de Tories dan een politieke wetenschapper die tien ton boeken over de partij heeft gelezen', schrijft Steven Norris in de inleiding van het boek.

De foto's drukken volgens Modell het wer kelijke probleem van de Tories uit: ze zijn niet in staat zichzelf te zien zoals de buitenwereld hen ziet. 'En nu ga ik cricket kijken', zei John Major, nadat hij in 1997 Downing street verliet.

De Tories zijn het contact met de hoofd stroom in de Britse samenleving kwijtgeraakt. Ze koesteren slechts de erfenis van het verleden. Ze willen de drijfjacht met honden houden, net als het pond sterling. Ze beschouwen Groot-Brittannië als het eiland dat niet alleen nog regeert over de zeeën, maar ook nog over een imperium beschikt. 'Waar om zouden we het over Europa hebben als we het ook over het Gemenebest kunnen hebben? Het Gemenebest dat een kwart van de wereldbevolking omvat, is de toekomst', verklaarde Francis Maude, de Conservatieve schaduwminister voor Buitenlandse Zaken onlangs op een bijeenkomst voor buitenlandse correspondenten.

Modell die de partij acht jaar heeft gevolgd: 'De Tories hebben het contact met de werkelijkheid verloren. Hun zorgen worden niet gedeeld door het overgrote deel van de maatschappij. Zij spreken vanuit de Britse onderbuik over Europa, racisme en drugs.' De teloorgang van de Tories is ook de teloorgang van British ness.

In de twintigste eeuw regeerden de Tories tachtig van de honderd jaar. Komende donderdag dreigen ze voor het eerst in de geschiedenis twee verkiezingen achter elkaar van Labour te verliezen. Voor veel Tories is dat nauwelijks te geloven. Ze voelen zich nog altijd de enige echte regeringspartij.

Steven Norris is heilig overtuigd van een wederopstanding: 'We waren, we zijn en we zullen ooit terugkomen. Er zal een leider opstaan die ons weer naar de macht zal leiden. De mensen zullen moe worden van Blair en New Labour. Uiteindelijk willen ze de real thing. En wij zullen op dat moment wachten - wachten in de wildernis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden