De ban is gebroken: er wordt weer gedanst in Parijse poptempel Bataclan

'Voor mij is het een plicht om hier te zijn', zegt Aurélien (26), kok uit Versailles, het hoofd van zanger Serge Gainsbourg in zijn nek getatoeëerd. Vanavond heropent Sting de Bataclan, waar drie terroristen op 13 november 2015 negentig mensen doodschoten.

Het concert van Sting in de Bataclan. Beeld ap

Aurélien was erbij, die avond. 'Ik was met mijn vriend Mathieu, 24, groot fan van de Eagles of Death Metal. We stonden naast elkaar bij de bar. Hij werd doodgeschoten, hij kreeg niet eens de kans om zich om te draaien, zo snel ging het allemaal. Ik heb me achter de bar verstopt. Toen het voorbij was, zijn we naar buiten gerend.'

De veiligheidsmaatregelen voor de Bataclan zijn enorm. Het verkeer is afgezet, zwaar bewapende politiemannen houden de wacht op de Boulevard Voltaire, het publiek wordt gefouilleerd. Vijftienhonderd mensen worden binnen gelaten, onder wie familieleden van de bezoekers die hier vorig jaar zijn vermoord. Voor aanvang van het concert is de emotie voelbaar. Een vrouw loopt huilend door de zaal, ondersteund door haar man. Veel mensen willen niet met de media praten. Psychologen houden de wacht, klaar om bij te springen als mensen het te kwaad krijgen. Uiteindelijk zullen twintig van de 1.500 bezoekers worden opgevangen in het naastgelegen Café Bataclan, waar een crisiscel is ingericht.

Langzaam ontspant de sfeer en begint het steeds meer op een gewone uitgaansavond te lijken. Bezoekers drinken een biertje of een glas champagne, ze maken een selfie voor het podium van de Bataclan. Dan verschijnt Sting op het toneel, even na negen uur. 'Vanavond moeten we twee taken met elkaar verzoenen', zegt hij. 'Allereerst moeten we de mensen die hier een jaar geleden het leven hebben verloren eren en in herinnering brengen. Vervolgens moeten we het leven en de muziek vieren.'

Er wordt een minuut stilte voor de slachtoffers gehouden. Dan zet Sting op zijn akoestische gitaar Fragile in. Het nummer uit 1987 krijgt in de Bataclan een nieuwe betekenis: 'How fragile we are...on and on the rain will fall, like tears from a star.' Gastmuzikant Ibrahim Maalouf blaast een stemmige trompetsolo.

Inshallah

Sting pakt zijn bas voor Message In A Bottle, een van de klassiekers van de Police. De zaal staat meteen op zijn kop, mensen klappen en zingen mee, de pit voor het podium is vol, als altijd. De Bataclan is terug: vanavond zal het leven en de muziek gevierd worden.

De show gaat verder met een aantal nummers van Stings laatste cd, 57th & 9th, waarop hij terugkeert naar zijn rockwortels. Inshallah, een ballad over de migrantencrisis, laat zien waarom juist Sting uitgenodigd is om de Bataclan te heropenen. 'Inshallah is een mooi woord, het staat voor nederigheid, moed en hoop', zegt hij. 'Ik heb helaas ook geen oplossing voor de migrantencrisis, maar als er eentje is, moet zij uit empathie komen, door je voor te stellen hoe het is om in een boot te zitten met je kinderen en degenen van wie je houdt.' Sting, de topmuzikant, maar ook de idealist die hoop verkondigt in een wereld vol verschrikkingen.

Sting in de Bataclan. Beeld ap

Op 13 november werd de Bataclan vol geraakt door die wereld. De Bataclan is altijd een tempel van plezier geweest, in 1865 geopend als café concert Ba-Ta-Clan, met de markante voorgevel als een Chinese pagode. Vanaf de jaren zeventig werd de Bataclan de belangrijkste popzaal van Parijs, te vergelijken met Paradiso in Amsterdam. Een zaal waar iedereen speelde, van de Velvet Undergroud tot de Ramones, van Roxy Music tot Snoop Dogg.

'Het was ondenkbaar om de Bataclan te laten sterven, maar er was tijd nodig om ons te herstellen', zei Jérôme Langlet, topman van eigenaar Lagardère Entertainment Live, vorige week op een persconferentie. Een jaar lang is het stil gebleven in de Bataclan, op het geluid na van de werklieden die de zaal renoveerden. Maar hoe drijf je de duivel uit, zonder de ziel van de overledenen te verjagen? 'We hebben besloten alles te veranderen, teneinde niets te veranderen', zei Langlet. Alles werd vervangen, het plafond, de vloer, het schilderwerk en de tegels, de zaal moest er weer precies zo uitzien als voor 13 november 2015.

Verzet

In die zaal speelt Sting onder stormachtig enthousiasme een reeks klassiekers: An Englishman In New York, Every Breath You Take, Walking On The Moon. Tijdens de toegift brult het publiek luidkeels mee met de eerste hit van de Police: 'I feel so lo-lo-lo, so lo-lo-lo, so lo-lo-lo, so lonely!'

'De laatste keer dat ik in de Bataclan speelde, was in 1979', zegt Sting. 'En dit nummer schreef ik in Parijs, in 1978.' Destijds logeerde hij in een sjofel hotel in de buurt van station Saint-Lazaire. Op straat zag hij de prostituees lopen in het neonlicht van sexshops en dubieuze theatertjes. Hij schreef een liedje over zo'n meisje van de straat, dat hij noemde naar de heldin van het toneelstuk Cyrano de Bergerac, Roxanne. Een daverende uitsmijter van een energiek concert, waarmee de Bataclan vooral wilde laten zien dat het leven zich weer herneemt.

De aanval van 13 november was een aanval op het plezier. Islamitische Staat omschreef de Bataclan als een plaats waar 'honderden afgodsvereerders zich hadden verzameld op een feest van perversiteit'. We moeten plezier maken, was de boodschap van Sting, als verzet tegen de vreugdeloze ideologie van het islamitisch terrorisme.

Concerthal Bataclan. Beeld afp

Eagles of Death Metal

Twee leden van Eagles of Death Metal zijn geweigerd bij de opening van de Bataclan. Uitspraken van de zanger van de band waarin hij suggereerde dat islamitische beveiligers betrokken waren bij de aanslag zijn de Bataclan-directie in het verkeerde keelgat geschoten.

Maar als het concert al afgelopen lijkt, keert Sting in zijn eentje terug op het podium, met zijn akoestische gitaar. Op een scherm achter hem verschijnt een dia van James Foley, de Amerikaanse journalist die in augustus 2014 werd onthoofd door Islamitische Staat. 'Dit lied is voor hem, voor zijn familie en voor alle families die hier vanavond zijn en een dierbare hebben verloren. Het heet Empty Chair', zegt hij. 'Sometimes I'm weak, sometimes I'm strong, and days I'm so broken I can barely speak', zingt hij voor een muisstille zaal. Dan staat hij op, roept 'Vive le Bataclan!' en verdwijnt in de coulissen.

De ban is gebroken. De Bataclan is weer terug als de poptempel van Parijs. 'Het was super!', zegt Patrick Pelloux, die achterin de zaal staat in het uniform van de Parijse hulpdiensten. De arts Pelloux was medewerker van Charlie Hebdo, miste de fatale redactievergadering, maar was al eerste ter plekke na de aanslag van 7 januari, om zijn vrienden vermoord aan te treffen.

'Het is een belangrijk symbool dat de Bataclan weer open is. Het laat zien dat de cultuur verder gaat, dat Frankrijk de kracht en het verlangen heeft om zich te verzetten tegen het extremisme', zegt hij.

Buiten in de motregen staat Aurélien, de kok die zijn vriend verloor op 13 november. 'Het was een mooi einde, een mooie afsluiting van het afgelopen jaar. Tijdens de minuut stilte voor de slachtoffers was ik erg emotioneel. Daarna heb ik van de muziek genoten', zegt hij.

Het publiek loopt de Parijse nacht in. Een afschuwelijk jaar is afgesloten. Het leven is op 13 november een beetje lelijker geworden, maar het gaat door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden