De babyprik beschermt mama en papa

Baby's krijgen een vaccin tegen pneumokokken. Ouders worden dan namelijk ook minder ziek...

Besluitvaardigheid kun je minister Hoogervorst van Volksgezondheid niet ontzeggen. Eind oktober adviseerde de Gezondheidsraad inenting van zuigelingen tegen pneumokokken. Een maand later laat de minister de kamer weten dit advies over te nemen.

En dus krijgen Nederlandse zuigelingen van twee maanden vanaf 1 juni volgend jaar voor het eerst twee prikken bij het consultatiebureau: de alom bekende prik tegen een trits infectieziekten als difterie, kinkhoest, tetanus en polio (het DKTP-Hib-vaccin) en in de andere arm het pneumokokkenvaccin.

Het vaccin van pharmabedrijf Wyeth, de enige producent ervan, werkt tegen zeven pneumokok-varianten. Die bacterie nestelt zich in neus en keel en steekt af en toe de kop op. Pneumokokken zijn de veroorzakers van verschillende levensbedreigende ziekten als hersenvliesontsteking, ernstige longontsteking en bloedvergiftiging.

Enkele verschijningsvormen zijn verantwoordelijk voor hardnekkige middenoorontstekingen. Vooral bij jonge kinderen zijn besmettingsverschijnselen heftig en moeilijk te bestrijden met antibiotica.

Zuigelingen zullen straks voor hun eerste levensjaar vier keer met het vaccin worden ingeënt, om volledige bescherming te krijgen. Dat gaat gebeuren als ze twee, drie, vier en elf maanden zijn, alle keren tegelijk met de DKTP-Hib-vaccinatie.

De bijwerkingen zijn gering, zegt het Nederlands Vaccinatie Instituut (NVI), verantwoordelijk voor de aankoop van vaccins. Soms wordt de huid op de plaats van de injectie wat rood en gezwollen. Kinderen kunnen hangerig worden en koorts krijgen.

De gezondheidswinst, berekent de Gezondheidsraad, is groot: jaarlijks zullen er 78 kinderen minder sterven aan pneumokokkenbesmetting. Het aantal hersenvliesontstekingen daalt met 85, het aantal bloedvergiftigingen met 308, het aantal longontstekingen met 1800 en het aantal middenoorontstekingen neemt met 52duizend per jaar af.

Advies

Honderd miljoen vaccins zijn er sinds de invoering vijf jaar geleden wereldwijd afgezet, vooral in de VS. In Europa zijn landen als Italië en Frankrijk voorlopers. In Nederland is vier jaar gediscussieerd over de opname van het pneumokokkenvaccin in het door de overheid gefinancierde Rijksvaccinatieprogramma (RVP).

In 2002 werd een advies van de Gezondheidsraad nog door de toenmalige minister van Volksgezondheid genegeerd. De kosten van vaccinatie zouden niet opwegen tegen de gezondheidsbaten, was de redenering.

Indertijd zijn alleen de voordelen voor de ingeënte zuigelingen in rekening gebracht. Echter ook andere (oudere) kinderen en volwas- senen die in aanraking komen met de zuigelingen profiteren van vaccinatie, blijkt uit recent onderzoek in Californië.

Drie jaar na het begin van vaccinatie daar daalde het aantal infectie-gevallen onder niet-ingeënten enorm; ook de omgeving wordt als het ware immuun voor de bacterie. Wanneer het aantal dragers van de bacterie afneemt, daalt ook de kans dat anderen worden besmet drastisch, aldus de Gezondheidsraad nu.

Wanneer dat in geld wordt uitgedrukt, blijkt vaccinatie met het pneumokokkenvaccin wel degelijk kosteneffectief te zijn, stelt de raad. Klopt, zegt het ministerie nu. 'Ruim binnen de grens die ik hanteer bij het invoeren van preventiemaatregelen', onderbouwde de minister vorige week in een brief aan de Tweede Kamer zijn vaccinbesluit.

Het nieuwe pneumokokkenvaccin moet apart worden geïnjecteerd. Het kan niet bij de bekende DKTP-cocktail worden gevoegd. 'De effectiviteit van zo'n nieuwe cocktail is niet onderzocht', zegt Roel Coutinho, verantwoordelijk voor het vaccinatiebeleid bij het Rijksinstituut voor de Volksgezondheid (RIVM).

'We denken op termijn wel aan een combinatie van het pneumokokken-vaccin met onze meningitis B- en C-vaccins', zegt producent Wyeth. De farmaceut is bovendien bezig met de ontwikkeling van een verbeterd vaccin dat bescherming biedt tegen 13 verschillende verschijningsvormen van de pneumokok-bacterie. 'Echter combinatie daarvan met de standaard DKTP-cocktail zit er niet in, die is van een andere producent.'

Het gedoe rond weer een extra prik, inclusief bijbehorende bijwerkingen, is een belangrijk discussiepunt bij de introductie van nieuwe vaccins in het overheidsprogramma. Te veel prikken is belastend voor zuigeling en kleuter, en moet zoveel mogelijk worden voorkomen, is het idee.

Anders zal mogelijk de vaccinatiegraad afnemen, verklaart Coutinho de voorzichtige manoeuvres rond de invoering van nieuwe vaccins. De vaccinatiegraad in Nederland is meer dan 95 procent, het hoogste in de wereld terwijl vaccinatie hier op vrijwillige basis gebeurt. Die vaccinatiegraad zweeft al jaren op datzelfde, hoge niveau. Ze heeft niet te lijden onder toenemende maatschappelijke discussie (en onrust) over vaccinaties. Dat is in contrast met Engeland . Daar zorgde het afgelopen jaar een mediahype over vermeende bijwerkingen (autisme) van het bof- en mazzelenvaccin (BMR-vaccin) voor een scherpe daling van de vaccinatiegraad.

De onrust in Nederland concentreert zich in religieuze en antroposofische kring. Bovendien wordt discussie aangezwengeld vanuit actiegroepen als de Vereniging Kritisch Prikken.

'Desondanks blijft die vaccinatiegraad hier stabiel op meer dan 95 procent', zegt Coutinho van het RIVM. Het Rathenau-instituut gaat dit opmerkelijke fenomeen het komende jaar in kaart brengen. Het instituut is deze week een onderzoek begonnen naar onderliggende beslisprocessen.

Er zijn verschillende nieuwe vaccins die in aanmerking komen voor introductie: een vaccin tegen waterpokken en tegen baarmoederhalskanker bijvoorbeeld, voor volwassenen.

Maar wie bepaalt eigenlijk welk vaccin wordt gekozen? Hoe verloopt vervolgens de politieke besluitvorming? Dat zijn enkele centrale vragen in ons onderzoek, zegt projectleider Elsabetta El-Karimy van het Rathenau-instituut. Haar instituut organiseert de komende maanden diverse debatten over het onderwerp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden