De auto vol medicijnen en rijden maar

Lhok Nga, eens een verzameling van 21 dorpjes, bestaat niet meer. Een fractie van de bevolking leeft nog. Chinese medici bieden hulp....

Dokter Peng Bibo uit Peking is met een plan naar Atjeh gekomen. 'Ons plan', zegt hij, en hij ontvouwt de kaart van Azië. 'Kijk, daar ligt Peking. En daar Kuala Lumpur in Maleisië. Van daaruit zijn wij naar Medan gevlogen. . . hier. En van Medan naar Banda Atjeh.' Hij klapt de kaart weer dicht. Hier houdt het plan op.

Zijn team van 35 artsen, reddingswerkers en assistenten heeft zijn tenten opgeslagen op het vliegveld van Banda Atjeh. Daar laden zij dozen medicijnen op een auto en rijden de omgeving in. Lhok Nga heeft hij gevonden omdat een medewerker van het vliegveld hem heeft verteld over de totale verwoesting die zich hier heeft afgespeeld. 'Mawan heette die man', zegt hij, na enig bladeren in de agenda. Alsof dat ertoe doet. 'Hoe heeft ú deze plek trouwens gevonden?', vraagt hij enigszins verbaasd.

'Posko 85' heet het kamp, waar zo'n twaalfhonderd overlevenden in tenten in de schaduw van een bos van palmbomen overleven. Aan dezelfde weg naar Lhok Nga liggen nog zeker twee van dit soort kampjes verscholen: evenveel als er hier massagraven zijn. Het stadje Lhok Nga bestaat niet meer. Op de plaats waar deze verzameling van 21 dorpjes lag, heb je nu een onbelemmerd uitzicht op de zee. Slechts een fractie van de bevolking is gespaard gebleven. Die schuilt hier nu bij elkaar in dit nieuwe dorp van landbouwplastic.

Atjeh gonst maandag van de goedbedoelde hulpverlening.'s Ochtends rijdt een volgeladen vrachtwagen van het televisiestation Trans TV door de stad. 'Trans TV Peduli Aceh', 'Trans TV geeft om Atjeh', staat op een groot spandoek op de zijkant van de truck. De vrachtauto wordt gevolgd door een filmploeg van de omroep. De tv-zenders Metro TV, RCTI en SCTV zijn er ook. En de eerste 'Selebritis', beroemdheden uit de soapwereld, druppelen binnen.

Honger hebben ze niet in kamp 'Posko 85'. Burhanuddin, dorpshoofd van Lampanya, ziet de hulp binnenstromen. Een vrachtauto dropt maandag een berg kleren, bussen drinkwater en rijst. Uit een bestelbus worden even later pakken koekjes rondgedeeld, en de Chinezen van dokter Peng Bibo in hun rode overalls overdonderen de kleine tent die het Rode Kruis aan de rand van het kampje heeft neergezet. Burhanuddin ziet het aan en denkt er het zijne van. 'Nu komt iedereen langs met hulp, maar ik maak mij zorgen over onze toekomst. Over een maand is iedereen ons vergeten, en wat moeten wij dan? Al deze mensen hier zijn boeren. Wij zijn alles kwijt. Waar moeten wij van eten?'

De verwoesting in Lhok Nga is totaal. Een betonnen huis staat nog, maar niet waar het voor de ramp stond. Het hele huis is door de golven opgepakt en staat nu dwars over de weg. De vrouwengevangenis is niet meer te vinden. Die is door de zee meegenomen, met gevangenen en al.

Niets biedt meer bescherming tegen de zon die rond het middaguur genadeloos op de verwoeste vlakte brandt. Militairen hebben het werk aan een massagraf aan de rand van de vlakte laten liggen. Een stapel lijken ligt in de zon te wachten, terwijl de soldaten uitgeput in de schaduw zitten. Als een auto passeert bedelen zij om een slok water. Water dat even verderop bij de vluchtelingen rijkelijk wordt aangevoerd.

'Posko 85' is maar een van de talloze geïmproviseerde kampjes die aan de rand van het rampgebied zijn ontstaan. Bijna 250 duizend Atjeeërs zijn volgens de jongste cijfers van de regering hun huis kwijt.

Een Jordaans medisch rampenteam opent maandag een Jordaanse kliniek (ook Jordanië geeft om Atjeh). 'Wij kunnen elke noodoperatie aan', bluft dokter Baker Abbadi, terwijl zijn assistenten zoveel mogelijk journalisten het ziekenhuisje binnenloodsen, en de patiënten laten wachten.

'Ach, zolang de mensen er beter van worden is het niet iets om je druk over te maken', lacht de Australische arts Paul van Buynder. Hij onderzoekt maandag de gezondheidstoestand in het kamp. Die is niet slecht, geeft hij toe, maar in het gedrang om hulp te mogen verlenen zijn er nog steeds dingen die over het hoofd worden gezien. 'Er is geen toilet', zegt Van Buynder laconiek.

Van Buynder: 'Drieduizend mensen moeten maar zien waar zij hun behoefte doen. Dat wordt het grootste probleem: hygiëne en schoon water. Het Australische leger heeft een zuiveringsinstallatie neergezet die 500 duizend liter drinkwater per dag kan maken. Wij moeten nu gaan zorgen dat dat water ook bij de mensen komt die het nodig hebben.'

De overheid zou dat kunnen regelen maar de Indonesische overheid is nog steeds de grote afwezige in het hulpverleningscircuit. Geen mens in Atjeh heeft acht dagen na de ramp nog iets gezien van de hulp die de regering heeft toegezegd. Regeringswoordvoerder H. Agus Salim doet zijn best uit te leggen dat dat niet betekent dat er niets gebeurt. 'De regering probeert systematisch te werk te gaan', legt hij uit. Bovendien heeft de overheid het moeilijk. Het lokale bestuur is erg gehandicapt omdat 80 procent van de ambtenaren in Atjeh zelf op een of andere manier getroffen is door de ramp. De regering in Jakarta heeft daarom ambtenaren en studenten van de hogere ambtenarenschool gestuurd om het kreupele overheidsapparaat weer op gang te brengen. 'Maar dat kost tijd', erkent Salim.

Vluchtelingen storten zich op de hulp die er is. Vrouwen graaien in de berg kleding en kinderen dringen voor bij de koekjes. Even zijn zij de gelukkigen. Zodra zij terug zijn bij hun tenten zijn zij echter weer overgelaten aan hun eigen particuliere ongeluk.

De 18-jarige Fitri zit voor haar tent in kamp Gue Gajah en bergt haar gezicht in haar handen. Haar familie is weg. Zij heeft alle lijkenzakken in haar dorp Puji opengemaakt, maar niemand gevonden. Nu zij zit hier in dit kamp waar zij niemand kent, zonder geld om ergens anders heen te gaan. Boven Fitri's hoofd dreunt de monotone stem van een omroeper, die zonder pauze namen en telefoonnummers omroept van mensen die gevonden willen worden. Niemand luistert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden