Op het tweede gezichtNikol Pasjinian

De Armeense premier Nikol Pasjinian is niet geneigd tot inbinden

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: de Armeense premier Nikol Pasjinian staat al zijn hele loopbaan in de oorlogsstand.

Beeld Javier Muñoz

Toen de Californische botox- en siliconenkoningin Kim Kardashian al 150 miljoen volgers had op sociale media, kreeg Nikol Pasjinian in de straten van de Armeense hoofdstad Jerevan amper 150 mensen op de been. In 2020 noemt Kardashian de kleine man met het grijze baardje haar held. Metalzanger Serj Tankian (System of a Down) eerde Pasjninian door een poëtisch-nationalistische tekst van hem op muziek te zetten. Zangeres Cher, geboren Cherilyn Sarkisian, is trots op Pasjinian. Charles Aznavour, geboren Aznavourian, was dat zeker óók geweest. Als het misgaat in Nagorno-Karabach, leert de wereld hoeveel beroemdheden van Armeense origine zijn. In 2020 hebben al die beroemdheden een zwak voor de Armeense premier.

Ruim een eeuw geleden zwermden Armeniërs over de hele wereld uit. Zij waren het slachtoffer van de eerste genocidale etnische zuivering van de 20ste eeuw. Van het grote gebied waar ze woonden, bleef na het Turkse offensief slechts een klein republiekje over. In 1920 werd dat ingelijfd door de Sovjet-Unie. Lenins volkscommissaris Stalin maakte het nóg kleiner door de regio Nagorno-Karabach bij Azerbeidzjan te voegen. Zeventig jaar later stortte de Sovjet-Unie in en zocht de Armeense wrok een uitweg.

Nikol Pasjinian was 13 toen hij in 1988 met een megafoon scholieren aanvoerde die riepen dat Karabach Armeens is. In de oorlog die dat jaar uitbrak, lieten slachtoffers van de geschiedenis zien dat ze ook daders konden zijn. Vele duizenden Azerbeidzjanen werden verdreven, in de stad Khojali richtten Armeense strijders in 1992 een slachting aan. In 1994 kwam het tot een staakt-het-vuren. Sindsdien is Karabach de facto Armeens gebied.

In de kwarteeuw na 1994 kende Azerbeidzjan de stabiliteit van een dictatuur. In Armenië stonden kampen en facties elkaar naar het leven. Nikol Pasjinian was aanvankelijk journalist, maar alle kranten die hij leidde waren pamfletten tegen zijn politieke vijanden. Tussen 1998 en 2018 verdween hij driemaal in de gevangenis en ontsnapte hij nog vaker aan aanslagen. In 2004 ontplofte zijn Lada Niva voor zijn kantoor – volgens de Armeense oligarch die van de aanslag wordt verdacht, kampte de auto met ‘kortsluiting’.

Pasjinian noemde zich een strijder voor de waardigheid van het Armeense volk. Westerse diplomaten, onthulde Wikileaks, vonden hem een oproerkraaier – Che Guevara, Don Quichot én een tomeloos ambitieuze politicus verenigd in één persoon. Pasjinian bleef geloven dat hij voorbestemd was Armenië te leiden, het grote publiek werd door de jaren heen moe van zijn demonstraties. Vóór zijn opponenten in 2018 hun macht dermate schaamteloos verlengden dat de bevolking opnieuw de straat opging, gaven weinigen nog een cent voor zijn kansen.

Zo ben je een afgeschreven Don Quichot, zo ben je het symbool van de Armeense wedergeboorte. Tijdens de straatprotesten van 2018 verruilde Pasjinian zijn pak voor een legergroen kloffie en een Adidas-pet. Wereldwijd sprak het tot de verbeelding. Pasjinian is geen politicus maar een gids van het Armeense volk, weet iedereen die behalve in de botoxinjecties ook geïnteresseerd is in de politieke ideeën van Kim Kardashian.

Amper twee jaar na zijn machtsgreep is het herboren Armenië opnieuw in oorlog met Azerbeidzjan. De Azerbeidzjaanse leider Ilham Alijev achtte het jaar 2020 geschikt om gebied te heroveren. Kim Kardashian had het hem uit zijn hoofd kunnen praten. Nikol Pasjinian staat al zijn hele loopbaan in de oorlogsstand. Dit is geen leider die geneigd is tot inbinden. Vele malen sinds 1994 is een nieuwe oorlog om Karabach op het nippertje voorkomen. In 2020 is het kort dag.

MEER OP HET TWEEDE GEZICHT

Twee weken geleden lag Azerbeidzjans president Ilham Alijev op de sofa. Ondanks kritiek van Human Rights Watch op zijn dictatoriale regime had hij internationaal jarenlang een goed imago, niet in de laatste plaats omdat hij zijn talen sprak. In Brussel werd Alijev gezien als een pragmaticus met een matigende invloed in de regio. Dat bleek voorbarig.

Vorige week nam de zwarte Amerikaanse senator Kamala Harris, running mate van de Democratische presidentskandidaat Joe Biden, plaats op de sofa. Zij is een winnaar die sterk overkomt als een winnaar. In een strijd om de harten van kiezers die het vanwege racisme en nog duizend andere redenen niet tot winnaars schopten, is dat niet gegarandeerd een voordeel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden