De AOW wordt helemaal niet onbetaalbaar

De suggestie dat huidige gepensioneerden worden bevoorrecht boven de werkenden is misleidend.

Beeld getty

De ombudsvrouw van de Volkskrant behandelde jongstleden zaterdag klachten over de wijze waarop de redactie berichtte over de bezuinigingen op kunst en cultuur. Zij is van mening dat bij de behandeling van het onderwerp emotie een te grote rol speelde en dat het geweeklaag meer had moeten worden voorzien van feiten, cijfers en context. Gelijk heeft ze. Maar het gebruik van feiten, cijfers en context is geen garantie voor een correcte journalistieke aanpak.

Inktzwart
Neem nu de rubriek De Kwestie van Peter de Waard in de Volkskrant van 15 juni. Daarin behandelt de auteur het probleem van de stijgende kosten van de AOW. Hij schetst aan de hand van cijfers een inktzwarte toekomst voor AOW'ers. Zij lopen het risico weer te moeten werken tot aan hun dood. Vandaar de titel: 'Moet de AOW-leeftijd niet naar 105 jaar?' Hij onderbouwt die alarmerende vraag met de volgende cijfers: 'Het aantal 65-plussers is in Nederland gestegen van nog geen miljoen in 1956 bij de introductie van de AOW tot 2,8 miljoen nu. In 2038 zal dat zijn opgelopen tot 4,5 miljoen (...)

Het aantal premiebetalers dat de AOW moet opbrengen zal daarentegen met 800 duizend dalen van 9,3 tot 8,5 miljoen. In 2038 zullen dus nog geen twee werkenden opdraaien voor de AOW van één gepensioneerde.'

Extra belasting
De cijfers kloppen als een bus, behalve die in de laatste concluderende zin. De Waard schrijft zelf dat de AOW-premie is gemaximeerd en dat de tekorten die daardoor ontstaan, worden aangevuld uit belastingmiddelen. De extra belasting die daarvoor nodig is, wordt meer dan volledig opgebracht door gepensioneerden en niet door werkenden. Want steeds meer gepensioneerden hebben een gemiddeld steeds hoger aanvullend pensioen en steeds meer gepensioneerden gaan via de zogenaamde Bosbelasting ook AOW-premie betalen.

In cijfers: Nederland is in de Europese Unie een van de weinige landen waar, ondanks het groeiend aantal 65-plussers, de uitgaven voor het staatspensioen in procenten van het bruto binnenlands product in de afgelopen decennia zijn gedaald. Van 6 procent bbp in 1980 naar 5,4 procent in 2015 (raming CPB). De reden is dat de AOW niet is meegegroeid met de welvaart.

Stijging
Door de vergrijzing zullen de uitgaven voor de AOW, wel aangepast aan de welvaartsstijging, tot 2040 stijgen met 3,1 procent tot 8,5 procent. Maar, zoals gezegd, door de vergrijzing zullen ook de belastinginkomsten extra stijgen. Ik citeer de CPB-nota De Vergrijzing Verdeeld: 'De stijgende (belasting)inkomsten hangen samen met de belastingen op het pensioeninkomen van ouderen. Niet alleen wordt hier direct inkomstenbelasting over betaald, maar ook is consumptie belast via de indirecte belastingen (BTW). Samen levert dit een stijging van de belastinginkomsten op met 4 procent.'

Geloof het of niet, Peter, maar 65-plussers leveren de staat wat het pensioen betreft meer op dan ze kosten, namelijk bijna 1 procent bbp. Met die 'winst' kan de kostenstijging van de ouderenzorg weer voor een deel worden bestreden. De stijging van de gemiddelde levensverwachting verandert hier niets aan: als mensen langer leven betalen ze ook langer belasting en premies.

Overigens, wie denkt dat het bovenstaande bewijst dat gepensioneerden zo welvarend zijn omdat ze zoveel meer belasting gaan betalen, heeft het mis. Die extra belastinginkomsten komen vooral van toekomstige gepensioneerden.

Profiteren
De huidige moeten nog op een houtje bijten. Professor Geert Braam kwam op basis van CBS-cijfers tot de conclusie dat in 2009 van de groep tussen 65 en 70 ruim 40 procent minder te besteden had dan 20 duizend euro per jaar. Tussen 70 en 75 was dat 56 procent en van 75-plussers had maar liefst 73 procent niet meer te besteden. Als ze nog leven natuurlijk. Want het zijn vooral toekomstige gepensioneerden die profiteren van de gestegen levensverwachting. Braam berekende dat van alle mensen die in 2000 45 jaar waren, er 20 duizend voor hun AOW sterven. Op hun 75ste zijn er van de honderd mannen nog maar 63 over. Op hun 85ste nog maar 20.

Het is treurig dat telkens opnieuw, ook nu weer bij het pensioenakkoord, de suggestie wordt gewekt dat de huidige gepensioneerden worden bevoorrecht boven de werkenden. De werkelijkheid is dat toekomstige gepensioneerden langer leven met een gemiddeld hoger inkomen. Het is ze overigens van harte gegund. 'De Kwestie' is dus, Peter: het financieren van de toekomstige AOW is helemaal geen probleem. Verantwoord erover schrijven is een stuk moeilijker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.