Reportage

De angst voor terreur is terug in Rusland

Meer nog dan door de bom in het vliegtuig, raken Russen van streek door de bloedbaden in Parijs. Die aanslagen maken nare herinneringen los.

Een soldaat redt een baby uit de bezette school in Beslan, september 2004. Bij de terreuractie komen uiteindelijk honderden mensen, voornamelijk kinderen om het leven. Beeld ANP
Een soldaat redt een baby uit de bezette school in Beslan, september 2004. Bij de terreuractie komen uiteindelijk honderden mensen, voornamelijk kinderen om het leven.Beeld ANP

Overdag is Tatiana Belikova het zenuwachtigst, dan zijn de kinderen op school. Ze zit op het puntje van een marmeren bank in het ondergrondse winkelcentrum Ochotny Rjad. Ze gaat koffie drinken met een vriendin, maar ze is er niet bij met haar hoofd. Was het maar etenstijd. Zat ze maar in de keuken met de kinderen. Dan zou ze weten dat haar gezin veilig is.

De angst voor terreuraanslagen is plots terug in Rusland. Dinsdag maakte de geheime dienst FSB bekend dat de vliegramp in Egypte veroorzaakt is door een bomaanslag. De sporen van explosieven tussen de vliegtuigonderdelen laten geen twijfel bestaan: Rusland werd op 31 oktober getroffen door de zwaarste terreur- aanslag in meer dan tien jaar tijd.

Het aantal dodelijke slachtoffers, 224, ligt hoger dan bij de aanslagen in Parijs. Toch lijken die veel Russen meer angst in te boezemen dan de bomaanslag in hun eigen vliegtuig. 'Parijs' bengt herinneringen boven aan de zwartste bladzijden uit de recente Russische geschiedenis.

null Beeld -
Beeld -

Doebrovkatheater

In 2002 openden islamitische terroristen het vuur tijdens een liefdesaria van de musical Nord Ost in het Moskouse Doebrovkatheater. De gijzeling zou meer dan drie dagen duren, 130 personen kwamen om. Twee jaar later gijzelden islamitische terroristen schoolkinderen in Beslan. Meer dan 330 doden, van wie de meesten kinderen. Recenter in het geheugen liggen herinneringen aan de zelfmoordaanslagen in de Moskouse metro van 2010. Veertig omstanders zouden zijn omgekomen, islamitische terroristen eisten de aanslag op.

'Sinds dit weekend denk ik er steeds aan terug', zegt Tatiana Belikova. Als haar kinderen naar school gaan, vreest ze een nieuwe aanval in de metro. Zijn ze op school, dan denkt ze terug aan het gijzelingsdrama in Beslan. En als haar 13-jarige dochter naar de bioscoop gaat, is ze bang voor een herhaling van het 'Doebrovkatheater'.

De school van haar dochter houdt er rekening mee. 'Ze kreeg onlangs een anti-terreurtraining', zegt Belikova met haar wintermuts nog op in het warme winkelcentrum. Belikova is een psychologe uit de stad Tver, zo'n 150 kilometer ten noordwesten van Moskou. Nu speelt haar leven zich af in de hoofdstad: ze woont er met haar man en haar kinderen, ze heeft er werk. Maar juist hier is het gevaar het grootst, vreest ze. 'Vooral op drukke plekken ben ik bang.'

null Beeld EPA
Beeld EPA

Groeiende steun

Door de aanslagen in Parijs en op het vliegtuig is haar steun voor de Russische operatie in Syrië gegroeid. 'Ik hoop dat landen uit het Westen en Rusland nu samen gaan werken tegen Islamitische Staat. Alleen samen kunnen we ze verslaan.'

Bij het eetgedeelte van het winkelcentrum, net voorbij een winkeltje met T-shirts van Poetin en Stalin, zitten twee jonge scheikundepromovendi aan een lunch van hamburgers. Ook zij willen nu actie. 'Als we niet oppassen rukken de terroristen via Turkije op naar Rusland', zegt een van hen. 'Rusland kent een lange geschiedenis van het bestrijden van terrorisme', zegt de ander. 'Rusland zal zich nooit terugtrekken.'

De meeste mensen in het winkelcentrum zijn het met elkaar eens: de bombardementen in Syrië moeten worden verhevigd na de aanslagen. Dat is opvallend. In de dagen na de vliegtuigcrash in Egypte werd juist gevreesd dat de steun voor de Russische missie zou dalen als zou blijken dat burgers slachtoffer zijn geworden van een gewapende missie van het Kremlin.

null Beeld -
Beeld -

Daarom zouden de Russische autoriteiten lang hebben volgehouden dat er geen aanwijzingen waren voor een bomaanslag op het vliegtuig.

Informatie van westerse geheime diensten over de bomaanslag werd afgedaan als 'speculatie'. Theorieën over een technisch defect in het vliegtuig kregen wel uitgebreide zendtijd op de staatstelevisie.

null Beeld AP
Beeld AP

Gezamenlijke acties

Na afgelopen vrijdag is Rusland niet het enige land meer dat gestraft lijkt te worden voor de strijd in Syrië. Nu praten Rusland en Frankrijk over gezamenlijke actie tegen IS. President Poetin kondigde vast aan dat de bombardementen in Syrië opgeschroefd worden. 'De criminelen zullen beseffen dat vergelding onvermijdelijk is', aldus de president volgens een verklaring op de site van het Kremlin.

Ondertussen blijft de overheid de steun voor de missie aanwakkeren. Dat is terug te zien om de hoek van het ondergrondse winkelcentrum, in de grote winkelstraat Tverskaja. In een nieuwe etalage hangt een T-shirt met een luchtfoto van een bombardement boven Syrië. 'Steun Assad', staat erboven. Sinds drie weken te koop. Prijs: 1.399 roebel (20 euro).

De winkel, met de naam 'Het Leger van Rusland', nam in juni de plaats in van een populaire Turkse lingeriewinkel op een van de duurste plekken van de stad. Per dag worden er vijf van de 'Syriëshirts' verkocht, vertelt een jonge medewerkster in de winkel. Niet genoeg om de winkel vol militaire kleding draaiende te houden. 'Maar we krijgen subsidie van de staat', zegt de medewerkster.

Als de winkel aan het eind van de dag sluit, kan Tatiana Belikova opgelucht adem halen. Weer een dag overleefd zonder aanslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden