Opinie

De angst dat Amsterdam het nieuwe Venetië wordt, is terecht

In de stad komt het commerciële, individuele belang op de eerste plaats. Dat is misschien een aardig idee voor een onderontwikkeld buitengewest als Alaska, maar voor een dichtbevolkte stad als Amsterdam is het een ramp.

Een groepje buitenlandse toeristen fietst op een bierfiets door Amsterdam. Beeld anp

'Nederlanders steeds vaker op vakantie in eigen huis'. Aldus de kop boven een kort stukje in de Volkskrant van 10 juli. 'Heerlijk tot rust komen in uw eigen stoel. Een avontuurlijk uitstapje naar de badkamer. Steeds meer Nederlanders ontdekken hun eigen huis als vakantiebestemming.'

Vervolgens wordt een tevreden echtpaar opgevoerd, dat voor drie weken naar de eigen woning vertrekt. De voordelen zijn evident: 'Geen gedoe met geld wisselen en gewoon in een lekker bed slapen. Ook spreken de meeste mensen er gewoon Nederlands'.

'Heerlijk tot rust komen in uw eigen stoel': de zeventiende-eeuwse Franse wiskundige Blaire Pascal stelde al eens dat alle ellende van de wereld voortvloeide uit het feit dat mensen niet gewoon rustig thuis bij de haard blijven zitten. Hij had gelijk, alleen blijkt dat laatste strijdig met de menselijke natuur. Er zal maar zelden iemand hopen dat straks op zijn begrafenis wordt gezegd dat hij in zijn leven niets heeft gedaan, niets heeft meegemaakt, maar slechts negentig jaar vredig heeft voortgesuft.

Ik wil niet verhelen dat ik het berichtje met instemming las. Helaas was het, zoals u reeds vermoedde, fake, want afkomstig van de satirische site De Speld. Als inwoner van de Amsterdamse binnenstad zou je echter willen dat het waar was en meer mensen aan de daarin verscholen oproep gehoor zouden geven.

Beeld anp

Verpretparking

Net als een aantal andere Europese steden, zoals Barcelona, wordt Amsterdam de laatste jaren volledig door bezoekers overlopen. In een decennium is het aantal verdubbeld - zelfs de toeristen zélf beginnen er over te klagen. Bleef het vroeger beperkt tot de zomermaanden, waarbij je als inwoner accepteerde dat je in juli en augustus je stad kwijt was, tegenwoordig begint het hoogseizoen al in februari en duurt het tot november.

Daarbij slaat ook de verpretparking steeds verder toe. Al jaren wordt de binnenstad misbruikt voor vrijgezellenfeesten, waarbij overjarige pubers van midden dertig menen dat zij in Amsterdam alles mogen doen wat zij in hun eigen boerengehucht niet in hun hoofd zouden halen. Na de wanstaltige verschrikking van de bierfiets vol joelende bedrijfsuitjeslui of lallende dorpelingen dreigt nu als extra attractie ook de bierboot te worden geïntroduceerd. Eindexamenvierders uit provinciaal-Brabant schijnen Amsterdam inmiddels eveneens te hebben ontdekt.

Van wie is de stad?

Veel van de backpackers claimen het recht om 'in de grote stad' helemaal uit hun dak kunnen gaan, en als dat de bewoners niet zint, moeten díe maar vertrekken. Dat is uiteraard de wereld op z'n kop: een stad is allereerst van de mensen die er wonen, dan van degenen die er werken, en pas daarna van de bezoekers.

Steden als Amsterdam en Barcelona kampen natuurlijk al langer met de vraag, hoe de juiste mix van wonen, werken en recreëren te vinden. In beginsel bestaan er drie schrikbeelden. Het eerste is dat de stad een nieuwe Londense City wordt: er wordt hard gewerkt, maar er woont niemand meer, en na kantoortijd wordt het een spookstad. Het tweede schrikbeeld heet Venetië: een prachtig museum voor toeristen, maar er woont opnieuw geen hond. En het derde schrikbeeld is een soort Apeldoorn: je woont er vast heel aangenaam, maar er is niets te doen.

Een toekomst als Apeldoorn of de Londense City vormt voor de fraaiste Europese steden momenteel niet de meest reële dreiging. Een toekomst als Venetië wel, en de snelle toename van het aantal hotelbedden speelt daarin een cruciale rol. Die toename valt niet los te zien van AirBnB, waardoor het (illegaal) particulier onderverhuren van woningen een enorme vlucht genomen heeft.

Soms worden met dat doel zelfs woningen gehuurd of gekocht, die zo dus ondanks het woningtekort aan de normale woningvoorraad onttrokken worden. Dit zorgt regelmatig voor grote overlast, mede omdat het essentiële verschil met een echte B&B is dat in dat laatste geval de kamerverhuurder gewoon aanwezig en niet bijvoorbeeld ook zélf op vakantie is, zodat hij direct op zulke overlast aanspreekbaar is.

Beeld anp

Chaos

De binnenstadbewoners worden ongevraagd geconfronteerd met twee uitwassen van de neoliberale tijdgeest: het commerciële, individuele belang komt op de eerste plaats en daartoe wordt op grote schaal gedereguleerd.

De markt wordt vrijgegeven, zo heet het dan fraai in het neoliberale jargon, wat in de praktijk betekent: leidt het tot chaos, dan zoekt u het zelf maar uit. Leve de terugtrekkende overheid, vrij baan voor het particulier initiatief. Dat is misschien een aardig idee voor een onderontwikkeld buitengewest als Alaska, maar voor een dichtbevolkte stad, waar iedereen op elkaars lip zit, zijn regels nodig om het nog een beetje leefbaar te houden.

AirBnB valt in dezelfde categorie als de Ubertaxi, die zich bij gebrek aan maatgevende regelgeving tot een soortgelijke uitwas dreigt te ontwikkelen. Ook hier geldt, door het schimmige karakter, dat zich aan het toezicht van de overheid ontrekt, dat er geen duidelijke kwaliteitsnormen zijn en dat als het uit de hand loopt, niet duidelijk is wie aansprakelijk is.

Zelf ben ik nu uiteraard op vakantie. In de Alpen, waar geen bierfietsen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden