REPORTAGEUTRECHT

De anderhalve-meter-economie, zaterdag in Utrecht: ‘Het kwartje is gevallen’

Op zaterdag is de Vredenburgmarkt in Utrecht het schoolvoorbeeld van wat minister Wiebes een dag eerder de ‘anderhalve-meter-economie’ doopte. Maar: ‘Eerlijk, broer, we verdienen niets. Het is een drama.’

De Vredenburgmarkt in Utrecht, zaterdagBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘Uw kibbeling is klaar! Hallo? Meneer, mevrouw, uw kibbeling!’ Op meer dan gepaste afstand van de rij bij de viskraam staan Mieke en Jerrel te wachten op hun bestelling. Ze staan zo ver verwijderd van het doel dat ze de aansporing van de visboer even niet horen. Dan overhandigt hij hun de vers gefrituurde kibbeling, in papier verpakt. 

Al het voedsel moet hier op de Vredenburgmarkt in Utrecht verpakt worden en mag niet ter plekke worden opgegeten. Een maatregel om rondhangen te voorkomen. Ook de stenen bankjes zijn met hekken afgezet. ‘We lopen wel door naar die stenen daar’, zegt Jerrel, wijzend naar een zitplek vijftig meter verderop die niet is afgezet. ‘Daar zit toch niemand.’

Mieke komt hier elk weekend. ‘Normaal is het hier heel druk, nu is er haast niemand. Ik vind het geen probleem om nog naar de markt te gaan, zolang iedereen anderhalve meter afstand houdt.’ En zijzelf? Jerrel: ‘Nee, dat heeft niet zoveel zin, we hebben ook geen aparte bedden thuis.’

Op zaterdag is deze markt het schoolvoorbeeld van wat minister Wiebes een dag eerder de ‘anderhalve-meter-economie’ doopte. Hij hoopt dat zo veel mogelijk winkels openblijven, mits ze de juiste regels hanteren. Dat moeten die winkels wel willen dan - in Utrecht zijn de meeste kledingzaken bijvoorbeeld vooralsnog gesloten. 

Hoelahoepen

Hoe ziet het straatbeeld van de nieuwe economie eruit? Overal staan uitgestrekte rijen mensen, ver genoeg uit elkaar om te kunnen hoelahoepen, die wachten op een cappuccino-to-go of om een zaak te mogen betreden. Op al dan niet ludieke krijtborden staan de nieuwe huisregels, meestal zoiets als: maximaal 3 mensen in de winkel, afstand houden, alleen afhalen. 

Met een beetje inventiviteit en wat sturing van bovenaf is de anderhalve-meter-economie goed te handhaven, blijkt op Vredenburg. Op de Utrechtse markt zijn alle ‘non-food’-kramen gesloten, om ruimte te maken. ‘Food’, een term die kennelijk ook is ingeburgerd bij Hollandse marktkooplui, ‘heeft voorrang’, zegt visboer Jan de Ruiter. ‘De eerste levensbehoefte, hè.’

Normaal gesproken staan er bijna twee keer zoveel kramen op dezelfde oppervlakte. De wandelpaden zijn meters breed nu. Er zijn geen statafels. En het publiek houdt zich aan de voorschriften. Marktmeester Ankie Kuik: ‘Het kwartje is gevallen deze week.’

Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Elke kraam pakt het anders aan, maar de basisprincipes zijn hetzelfde: op de grond is met tape of roodwitte linten de anderhalve-meter-grens afgezet, waarachter de mensen moeten blijven wachten als ze niet aan de beurt zijn. Met kratjes, pallets, pylonen, hekken, tafels en linten zijn ‘sluisjes’ gecreëerd om de rijen van elkaar te scheiden.

Er is weinig volk, zegt visboer De Ruiter, ‘maar wat loopt, dat koopt’. Zijn omzet is ongeveer gehalveerd. Bij de kraam voor olijven en humus gaat het een stuk minder. ‘Eerlijk, broer, we verdienen niets. Het is een drama,’ zegt Abdelouahab Harrachi. Op vrijdag zette hij 35 euro contant om en 190 aan pin. 

De zes plastic dranghekken die om de anderhalve meter staan opgesteld, heeft Harrachi vrijdagochtend voor zestig euro in IJsselstein opgehaald.  ‘Gevonden op Marktplaats.’ Op een tafel heeft hij een desinfecterende spray gezet. ‘En we geven plastic handschoenen weg voor het pinnen.’

Binnen

Ondanks het goede weer blijven veel Utrechters binnen vandaag. Hoog Catharijne is uitgestorven. De verlaten Oudegracht ligt er prachtig bij in het zachte voorjaarslicht. In Park Lepelenburg zitten wat plukjes mensen, zelden meer dan twee. Er lijkt een les geleerd na vorig weekend, toen het op veel plekken verontrustend druk was.

Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

In de smalle kaasboer op de Twijnstraat gooit een vaste klant zijn kaasjes één voor één naar de kassière. Na het scannen legt ze de kaasjes op de als barrière opgestapelde ronde kazen voor de toonbank. Bij de deur staat een pompje met handgel: alleen als je eerst desinfecteert mag je een kaasje aanraken. 

‘Meneer, kunt even opzij’, zegt eigenaar Pascha Stalenhoef tegen een klant. Dan: ‘De winkel is een pijpenlaatje. Dus ik ben een beetje een politieagent geworden.’ Hoewel het rustig is, gaan de zaken goed. ‘Mensen proberen het thuis toch gezellig te maken. Daar hoort vaak een kaasje bij.’

Op de ruit van de Albert Heijn iets verderop zijn A4'tjes geplakt met een duidelijk advies: ‘Wij zijn een kleine, krappe wijkwinkel en verzoeken u dringend: KOM ALLEEN!’ Binnen is de stang van de verplichte winkelkarretjes nog nat van de antibacteriële spray. 

‘Ik ga toch liever naar de Albert Heijn bij Hoog Catharijne’, zegt Ron Romijn. ‘Daar is het lekker rustig.’ Hij bestiert zelf een lingeriewinkel die gesloten is. ‘Bij het klantadvies is er zoveel lichamelijk contact, dat is niet verantwoord. De zaak is maar vijftig vierkante meter. Van veel ondernemers hoor ik dat ze het zekere voor het onzekere nemen.’ 

Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Rommeliger

Aan de andere kant van het Centraal Station, in de wijk Lombok, is het straatbeeld wat rommeliger. Overal zie je aanplakbiljetten met coronamaatregelen, maar de mensen staan toch behoorlijk dicht op elkaar. In de krappe winkeltjes is iets anders haast niet mogelijk.

‘Wij willen liever niet sluiten!!’, is de oproep op het raam van sigarenboer Ronnie Stomp. ‘Doe mee!’ Al zestig jaar zit zijn zaak op de Kanaalstraat, maar hij maakt zich zorgen. ‘Het verraderlijke is: je ziet het virus niet. Om de paar klanten ga ik mijn handen wassen. Maar daar krijg je van die oude-mannenhandjes van. Zit ik ’s avonds opeens met Nivea te smeren.’

Stomp ziet dat mensen nu langzaam beginnen te wennen aan de regels. ‘Zo moeilijk is het niet. Kijk gewoon even naar binnen hoeveel mensen in de zaak staan, voordat je over de drempel stapt. Zo houden we het allemaal nog een tijdje vol.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden