De andere kant der dingen onderzoeken

Kom je nog met een laatste hartekreet, vroeg een collega toen we spraken over mijn vertrek naar Amerika, waar ik correspondent word voor de Volkskrant....

Columns schrijf je niet om te willen meespelen met de machtigen, maar voor de lezer. Die wilde ik slechts een uit verwondering, ergernis, eigenwijsheid of twijfel geboren gedachte meegeven. Ik mocht slechts hopen dat lezers daarvan kennis wilden nemen. En dat schoot niet op, want ik was niet populair.

Tijdens een telefonisch spreekuur sprak ik vorig jaar een bibliothecaresse, die het hart links droeg. Beschroomd vroeg ik of ze besefte met wie ze sprak, de man die bij de progressieve lezers vaak omstreden standpunten innam. Jazeker, ze kende me, en dat was geen enkel probleem, want ze las graag artikelen waarin de andere kant van een zaak werd belicht.

Een monument voor deze vrouw. In het door ons gereformeerde verleden getekende opinieklimaat, waarin al snel wordt geprobeerd andersdenkenden te verketteren en uit te stoten, stond zij voor een verfrissende liberaliteit. Bovendien reikte zij mij met terugwerkende kracht een credo aan voor de tweewekelijkse columns die ik sinds januari 2004 schreef: de andere kant der dingen onderzoeken. Bijvoorbeeld als het gaat om de multiculturele samenleving, het onderwerp dat sinds ‘11 september’ en de moorden op Fortuyn en Van Gogh de discussie beheerste.

Uit angst te worden beticht van vijandigheid tegenover buitenlanders, geven bestuurders vaak te gemakkelijk toe aan verlangens die niet passen in een moderne, geëmancipeerde samenleving. Staan ze aparte loketten voor mannen en vrouwen toe, gescheiden zwemmen, en hoeft het handenschudden ook niet meer. Dat lijkt heel ruimdenkend en progressief, maar daar tegenover staat in mijn herinnering de jonge Marokkaanse, met wie ik ooit een sollicitatiegesprek voerde. Tegen de zin in van haar vader en broers was zij doorgegaan met het stapelen van opleidingen om haar dromen te kunnen waarmaken. Het was een kleine opdonder, één brok wilskracht. Ze ontroerde mij, als arbeiderskind, enorm. Ze deed er alles aan de beperkingen van haar afkomst te overwinnen, met dezelfde onverzettelijke doelgerichtheid als waarmee schildpadjes uit het ei kruipen en met driftige klauwbewegingen het gevaarlijke, door hongerige meeuwen bevolkte strand oversteken op weg naar de branding. Ik weet zeker dat deze jonge vrouw niet geholpen is met een Nederlandse overheid die te ver meegaat in de cultuur van haar vader en broers.

Als we duidelijk durven te zijn, zullen zulke eigenzinnige Marokkaanse talenten uiteindelijk een stempel gaan zetten op de Nederlandse cultuur. Daarin had voormalig minister Vogelaar gelijk: de joods-christelijke cultuur hier krijgt op den duur een islamitische component. Iedereen denkt dan meteen aan de sharia. Ik denk aan Hafid Bouazza, de Marok kaans-Nederlandse schrijver. Hij heeft de Nederlandse literatuur verrijkt met virtuoze, in de Arabische vertelkunst wortelende boeken, worstelt met drank en drugs en verlangt terug naar de magie en de erotiek van de vroegere, nog niet door de hedendaagse islam verpeste Oriënt. Ik weet bijna zeker dat de Marokkaanse ‘input’ in onze cultuur dichter bij hem dan bij de orthodoxe islam zal liggen. Maar genoeg nu, ik ga weg. Als opwarmertje voor de nieuwe woonplaats New York zag ik twee films. Brooklyns Finest, een snoeiharde film over gewelddadige buurten in de stad. Een neergeschoten politieagent doet er minutenlang over om in zijn eigen bloed te stikken. En Wall Street II over de diabolische beurshandelaar Gordon Gekko. Er wordt tussen de mannen in pakken geen enkele moord gepleegd. Toch vond ik de Brooklynfilm menselijker en minder angstwekkend dan Wall Street II. Hoe zit dat nu weer? Dat wordt mijn volgende project.

Arie Elshout is redacteur van de Volkskrant. Dit is de laatste column van Arie Elshout. Hij wordt correspondent in New York.

vk.nl/columnisten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden