NieuwsAmsterdams prostitutiebeleid

De Amsterdamse Wallen gaan ingrijpend veranderen, zelfs sluiting is een optie als het aan Halsema ligt

Het Amsterdamse prostitutiebeleid gaat ingrijpend op de schop. Burgemeester Halsema presenteerde woensdag vier toekomstscenario’s voor raamprostitutie in de binnenstad aan de gemeenteraad. Daarbij schuwde ze geen taboes: zelfs het sluiten van de Wallen is een optie.

Twee mannen lopen langs de ramen op de Wallen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het staat er echt, onder ‘scenario 3’ in de brief die burgemeester Femke Halsema woensdag naar de gemeenteraad stuurde: ‘alle prostitutie verdwijnt uit het gebied Wallen/Singel’. Voor veel toeristen mag ‘the red light district’ dan bijna synoniem zijn voor Amsterdam, de toekomst van deze historische plek staat sinds woensdag ter discussie. De vier mogelijke scenario’s voor raamprostitutie in de binnenstad die Halsema voorstelt zijn uiteenlopend, maar komen in één ding overeen: de rosse buurt zal in alle gevallen ingrijpend veranderen.

‘De maatschappelijke omstandigheden dwingen mij ertoe om maatregelen te nemen’, zegt Halsema aan de telefoon. ‘Met de komst van massatoerisme is de atmosfeer veranderd.’ Daarmee doelt de burgemeester op de grote groepen toeristen die, al dan niet gehuld in jolig kostuum met veel alcohol in het bloed, langs de roodverlichte ramen in de binnenstad slenteren. Ze maken foto’s, roepen naar de vrouwen, vernederen ze, zegt de burgemeester. Tegelijkertijd zijn met de komst van het internet steeds meer sekswerkers naar het illegale circuit verdwenen.

Die twee problemen wil Halsema aanpakken. Daarom heeft ze, na gesprekken met sekswerkers, exploitanten en andere betrokkenen uit de branche, vier uiteenlopende toekomstscenario’s voor de Wallen en het Singel uitgewerkt. Ze moeten het accent in het debat over raamprostitutie een nieuwe impuls geven. ‘Tot dusver werd de discussie over sekswerk alleen moralistisch gevoerd – we zijn voor of tegen sekswerk – maar sekswerk bestaat. Het hoort bij Amsterdam. Dus moeten we zorgen dat het plaatsvindt onder zo goed mogelijke omstandigheden, waarbij misdaad wordt teruggedrongen.’

Etalagefunctie

In het eerste scenario zouden de gordijnen van de ramen op de Wallen en het Singel sluiten. Hierdoor zou de zogenoemde ‘etalagefunctie’ komen te vervallen. Sekswerkers zouden hun klanten op een andere manier moeten werven, bijvoorbeeld via het internet.

Dan is er ook de optie om de werkplekken gedeeltelijk te verplaatsen naar plekken buiten de binnenstad, bijvoorbeeld naar speciale ‘prostitutiehotels’ waar vrouwen voor een uur een kamer kunnen huren. De derde, en meest verregaande optie, is de verplaatsing van alle peeskamers in de binnenstad naar nieuwe locaties. Alle ramen op de Wallen en het Singel zouden daarmee verdwijnen. In het vierde scenario zouden er juist méér ramen komen dan de huidige 330. Vrouwen die in de illegaliteit werken, zouden zo kunnen worden verleid om vergund te werken.

Halsema is niet de eerste Amsterdamse bestuurder die het Wallen-dossier oppakt. Met de intrede van de georganiseerde misdaad in de jaren zeventig, was de gezelligheid er in de rosse buurt snel vanaf. Er werd niet meer lichtvoetig gesproken over ‘dames van lichte zeden’, maar over criminaliteit, junks en mensenhandelaren. De groeiende overtuiging dat de Wallen een belangrijk afzetgebied vormen voor de internationale vrouwenhandel, heeft bestuurders in het verleden tot rigoureuze maatregelen verleid. Zo wilde wethouder Lodewijk Asscher de Wallen schoonvegen met het ingrijpende Project 1012, naar het postcodegebied. Tussen 2009 en 2018 werden 112 ramen gesloten.

Verslechterd

De scenario’s van Halsema komen een jaar na een kritisch rapport van de Amsterdamse Rekenkamer over die aanpak. Project 1012 had de criminele activiteit niet gestopt, maar uitsluitend ‘heimelijker’ gemaakt. Vrouwen stopten niet met werken, maar verdwenen in de illegaliteit. De positie van sekswerkers was er alleen maar door verslechterd. Tussen 2005 en 2016 zouden er 122 gevallen van mensenhandel zijn gemeld.

Het is dan ook niet vreemd dat geen van de scenario’s van Halsema zich richt op het sluiten van ramen zonder alternatief. ‘Ik wil prostitutie niet de stad uitjagen’, zegt Halsema. ‘Prostitutie is een praktisch probleem, er is vraag en er is aanbod. Het zal altijd blijven bestaan.’

Ina Hut van het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha) is te spreken over de scenario’s omdat erover met belanghebbenden is gesproken, maar benadrukt dat geen daarvan zou moeten leiden tot verminderde zichtbaarheid van sekswerkers of minder vergunde werkplekken. ‘Dat drijft vrouwen in de illegaliteit, waar ze alleen maar kwetsbaarder zijn’, aldus Hut. Bij het centrum kwamen in 2017 (het laatste meetjaar) 667 meldingen binnen van mensenhandel in de seksindustrie. De grootste problemen doen zich volgens Hut niet voor in de raamprostitutie, maar in privéhuizen, de escort en hotels.

Foxxy van sekswerkersbelangenorganisatie Proud reageert minder enthousiast. ‘Degenen die voor het raam staan, hebben daar zelf voor gekozen’, zegt ze. ‘Volgens mij is ieder raam elke avond bezet en dat is niet omdat sekswerkers er zo slecht verdienen.’ Volgens de woordvoerder, die zelf raamwerk heeft gedaan, zijn er zeker problemen met toerisme op de Wallen, maar zou de oplossing daarvoor niet moeten worden gezocht bij de sekswerkers. ‘Die toeristen heeft Amsterdam zelf naar de stad gehaald met stag parties (vrijgezellenfeesten, red.) en goedkope vluchten. Nu is er ineens te veel overlast en worden sekswerkers de dupe.’ Voor de bestrijding van mensenhandel ziet Foxxy meer heil in gelijke rechten voor sekswerkers.

Op de eventuele implicaties van elk idee wil Halsema niet vooruitlopen. Met het presenteren van de vier scenario’s heeft ze de knuppel in het hoenderhok gegooid. De stad is nu aan zet. Deze zomer kunnen belanghebbende inwoners, ondernemers, sekswerkers, raamexploitanten en wat dies meer zij, zich uitspreken over de mogelijkheden. Aan het einde van dit jaar moet er in ieder geval één uitgewerkt plan liggen. Dat kan overigens zomaar een combinatie van de verschillende scenario’s zijn. Over haar eigen favoriet doet de burgemeester geen uitspraken. Maar niets doen is in ieder geval geen van haar opties.

Meer over de Wallen en prostitutie

De ombudsman van Amsterdam woonde een tijd op de Wallen. Zondagavond presenteerde hij burgemeester Halsema zijn rapport over die ‘wetteloze jungle’. Valt het gebied nog te redden?

Grote bek, kleinerende opmerkingen en agressie: welkom in de ‘wetteloze jungle’ van nachtelijk Amsterdam. 

Het leek al te mooi om waar te zijn: een idealistisch ‘gemeentebordeel’ zonder uitbuiting van de sekswerkers. Nu blijkt dat het inderdaad niet goed gaat met My Red Light op de Amsterdamse Wallen: een reconstructie.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden