Leden van de Israëlische motorclub 'Samson Riders' rijden van de oude locatie van de Amerikaanse ambassade in Tel Aviv naar de nieuwe locatie in Jeruzalem.

Reportage Israël

De Amerikaanse ambassade in Jeruzalem: vloek of zegen voor de Israëliërs?

Leden van de Israëlische motorclub 'Samson Riders' rijden van de oude locatie van de Amerikaanse ambassade in Tel Aviv naar de nieuwe locatie in Jeruzalem. Foto ANP

Maandag openen de Verenigde Staten hun nieuwe ambassade in Jeruzalem. Een cadeautje met haken en ogen voor de 70-jarige staat Israël.

‘Trump is een vriend van Zion’. ‘Trump, maak Israël weer groot’. Spandoeken en Amerikaanse vlaggen sieren de straten rondom het consulaat van de VS in Jeruzalem, dat vandaag officieel als ambassade geopend zal worden.

Met zijn beslissing om de Amerikaanse ambassade te verhuizen van Tel Aviv naar Jeruzalem laat president Donald Trump een langgekoesterde Israëlische wens in vervulling gaan. Dat de ceremonie plaatsvindt op de dag dat Israël het zeventigjarig bestaan viert, is reden voor nog meer vreugde.

Minister van Defensie Avigdor Lieberman omschreef de gebeurtenis op voorhand in de overtreffende trap: ‘Belangrijk, historisch, dramatisch.’ Premier Benjamin Netanyahu: ‘Het is een geweldige dag voor het Israëlische volk.’ President Trump had met de gedachte gespeeld om zelf de opening te verrichten, maar laat de eer aan zijn dochter Ivanka, haar echtgenoot Jared Kushner (tevens Midden-Oostenadviseur op het Witte Huis), en andere topfunctionarissen. Wel zal Trump via een videoverbinding ambassadeur David Friedman feliciteren met diens nieuwe onderkomen en Israël met zijn ‘verjaardagscadeau’.

Ivanka Trump en echtgenoot Jared Kushner tijdens de ontvangstceremonie van de Amerikaanse delegatie in Tel Aviv. Foto ANP

Erkenning als hoofdstad

Trump besloot begin dit jaar tot verhuizing van de ambassade, kort nadat hij Jeruzalem als hoofdstad van Israël erkende. Van Palestijnse zijde waren de reacties fel. ‘Een klap in ons gezicht’, zei de Palestijnse president Mahmoud Abbas. ‘Een oorlogsverklaring’, oordeelde Ismail Haniyeh, leider van de Hamas-beweging die in de Gazastrook aan de macht is. De Palestijnen eisen oostelijk Jeruzalem op als hoofdstad van een eigen staat. Israël beschouwt Jeruzalem als ‘ongedeelde’ hoofdstad.

Zondag werd de verovering van het oostelijk stadsdeel in de Zesdaagse Oorlog (1967) herdacht. In een toespraak vermeldde Netanyahu ook de winst van zangeres Netta Barzilai op het Eurovisie Songfestival: ‘Dat betekent dat het evenement volgend jaar in Jeruzalem zal worden gehouden.’

Foto ANP

Obstakel

Europese en islamitische landen, waaronder veel bondgenoten van de VS, veroordeelden de erkenning van Jeruzalem en de verhuizing van de ambassade. Ze zien er een nieuw obstakel in voor beëindiging van het Israëlisch-Palestijnse conflict. ‘De enige oplossing is gebaseerd op twee staten met Jeruzalem als hoofdstad van beide’, zei EU-buitenlandchef Federica Mogherini. 

De suggestie van Netanyahu dat sommige Europese landen de Amerikaanse stap zullen volgen, deed ze af als bluf. Tot dusverre hebben slechts twee landen – Guatemala en Paraguay  laten weten hun ambassade te verplaatsen naar Jeruzalem. Het overgrote deel van de internationale gemeenschap huldigt het standpunt dat oostelijk Jeruzalem bezet gebied is. Bij de opening van de Amerikaanse ambassade zal vandaag maar een handjevol Europese landen vertegenwoordigd zijn.

Een poster in de straten van Jeruzalem die getuigt van steun aan de Trump-regering. Foto AFP

Zorgen voor de toekomst

Volgens Israëlische opiniepeilingen staat ruim zestig procent van de bevolking achter de stap van Trump, maar houdt een even groot gedeelte rekening met gewelddadige reacties. Het is niet moeilijk Israeliërs te vinden die twijfels hebben, en de vreugde van hun politieke leiders niet delen. Zoals een groep militairen in spe die vrijdagmiddag, kort voor sabbat, in het Onafhankelijkheidspark nabij het Amerikaanse consulaat-generaal in Jeruzalem zingen en gitaar spelen. De 19-jarige Omer (‘ik ga over twee maanden in militaire dienst, dus ik zeg mijn achternaam liever niet’) is er niet gerust op. ‘Ik ben wel een beetje bezorgd. Er kunnen grote problemen ontstaan met Arabische landen. Ja, oorlog misschien. Mijn broer is al in dienst, net als veel vrienden. Mensenlevens kunnen in gevaar gekomen. Ik vraag me af of dat het wel waard is’.

De 18-jarige Alon valt hem bij. ‘Het is geen verkeerde beslissing van de Amerikanen, want de Joden hebben diepe historische banden met Jeruzalem. Maar het is wel een riskant besluit.’ Omer: ‘Het kan hier in Jeruzalem fout gaan, met terreuraanslagen, of bij protesten op de Westelijke Jordaanoever. Ik hoop niet dat ik straks geweld moet gebruiken tegen onschuldige mensen. Een mensenleven is heilig.’

Beveiligingsagenten op de weg die naar de nieuwe ambassade leidt. Foto AP

Even verderop in het park vraagt ook de Joods-Amerikaanse Joe (23) zich af ‘of Trump wel een wijs besluit genomen heeft’. Joe (‘geen achternaam in de krant, want ik ben nu leraar in Jeruzalem’): ‘Is het verstandig, met alle conflicten die er in deze regio al zijn? Amerika en Israël handelen naar eigen goeddunken, zonder zich iets aan te trekken van de rest van de wereld. De erkenning van Jeruzalem en de verhuizing van de ambassade zijn gevoelige onderwerpen.’

De 49-jarige Abraham, een opzichter in de bouw die ook al zijn achternaam niet wil noemen, is niet onder de indruk van de komst van de ambassade. ‘Jeruzalem is van de Joden, voor eeuwig. Zo staat het in de Bijbel.’ Een bevriende Amerikaanse rabbijn, die naast hem in het gras zit, knikt. Trump erkent volgens Abraham eenvoudigweg ‘de realiteit’, zoals de president trouwens zelf ook zei. ‘Ik heb veel Arabische werknemers, die tillen er echt niet zwaar aan.’

Israël neemt evenwel het zekere voor het onzekere. Zondag raakten Joden en Arabieren al slaags in de Oude Stad van Jeruzalem. Een enorme politiemacht is op de been gebracht om protesten rondom de opening van de ambassade zo nodig hardhandig de kop in te drukken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.