De Ali Cyaankali van de Nederlandse kleinkunst

Lia Dorana zal nooit hebben gedroomd dat een van haar creaties op bizarre wijze nog over de grenzen ging. De begin vorig jaar opgehangen Iraakse oorlogsmisdadiger Hassan al-Majid kreeg in Nederland de bijnaam Ali Chemicali, een verwijzing naar Dorana's beroemdste lied, Ali Cyaankali.


Dorana overleed op 4 december op 92-jarige leeftijd in Lage Vuursche. Ze was in de vorige eeuw een van Nederlands bekendste cabaretières, chansonnières en actrices. Ze speelde Liesbeth Doorsnee in het fameuze radioprogramma De familie Doorsnee, in een tijd dat het volk nog geen televisie had en radio door de hele natie werd beluisterd. Later speelde ze rollen in televisieseries als Boerin in Frankrijk en De Kleine Waarheid.


Dorana werd als Beppy van Werven geboren in Den Haag. Haar vader was accountant, maar ook dichter, en haar moeder pianiste. Ze begon al jong te zingen, onder meer bij het Roemeens zigeneunerorkest Serban. Ze werd in 1943 ontdekt door Wim Sonneveld, waar de artiestennaam Dorana werd bedacht. Met de vorig jaar overleden Conny Stuart speelde ze na de oorlog in het succesvolle programma Alleen voor dames. Ook maakte ze kort deel uit van het ABC-cabaret van Wim Kan.


Vanaf 1951 was ze regelmatig te horen in cabaretprogramma's die Wim Ibo maakte voor de VARA. Nationale roem vergaarde Dorana in het door Annie M.G. Schmidt geschreven hoorspel In Holland staat een huis, dat bij de luisteraars bekend werd als De familie Doorsnee. Dorana speelde de rol van de rebelse dochter Liesbeth Doorsnee. De serie was tussen 1952 en 1958 twee keer per week te horen op de VARA-radio. In haar dubbelrol als de wulpse Alie ('de gevaarlijke vrouw uit Rotterdam') zong ze Ali Cyaankali, dat een van de klassiekers van het Nederlandse kleinkunstrepertoire werd. Andere bekende nummers waren Geachte cliënten, 't Wordt lente en Als Moeder jarig is.


In 1954 werd Lia Dorana door acteur Jan Teulings gevraagd toe te treden tot het Rotterdams Toneel. Hier speelde ze onder meer in Thee en symphatie naast Hans Croiset en in een opvoering van Tsjechovs De meeuw. Ondersteund door regisseur George Vitaly en Ton Lutz schreef ze in 1960 de muziektekst voor het stuk Irma la Douce, waarin ze bovendien de titelrol voor haar rekening nam. Vier jaar later was ze de ster in Cole Porters musical Kiss Me Kate. In hetzelfde jaar kreeg ze voor haar repertoire een Edison. In 1968 nam ze een nummer op van Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh.


Door de Aktie Tomaat en de opkomst van het experimentele toneel vervreemdde ze van de bühne. Dorana trok zich terug op het Franse platteland. 'Ze is veel gaan zingen. Jammer dat daarvan zo weinig op plaat is gezet', zegt haar neef Leopold Wijdeveld. Het theaterbloed ging weer stromen in 1989, na een revival van De familie Doorsnee met haar vriendin Hetty Blok en Kees Brusse.


Ze accepteerde de rol van pensionhoudster Fraulein Schneider in de door Joop van den Ende geproduceerde musical Cabaret. Tijdens de Cabaret-tournee ontstond een romance met haar tegenspeler Guus Verstraete sr. Het was haar derde relatie, na die met de schouwburgportier Hein Hoogland en de architect Reinier Jan Verwijs. Met Verstraete was ze van plan het toneelstuk Herfst in Riga te gaan spelen. Wegens gebrek aan belangstelling werd hiervan echter afgezien. Verstraete overleed in 1994. Sindsdien heeft Lia Dorana niet meer gewerkt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden