De Algemene Beschouwingen dag I van minuut tot minuut

Twee dagen lang praten parlement en kabinet over het komende politieke jaar. De Algemene Beschouwingen zijn een hoogtepunt in Den Haag en de eerste met Mark Rutte als premier. Vk.nl is er van het begin tot het einde bij. Lees hier terug wat er de eerste dag allemaal gebeurde.

Rutte en De Jager tijdens het debat.Beeld anp

20.35 uur: En daarmee stopt ook dit liveblog. Morgenochtend om 10.15 uur gaan we verder.

20.28 uur:
En dan schorst Kamervoorzitter Verbeet de vergadering tot morgenochtend 10.15 uur. Dan volgt de eerste termijn van Rutte waarin hij antwoord geeft op de vragen, dan volgt de tweede termijn van de Kamer, en dan de tweede termijn van Rutte. Dan wordt er gestemd over moties.

20.26 uur:
'Kwetsbare mensen, dieren en natuur en milieu spelen geen rol meer in de plannen van de overheid', meent Thieme. Er moet een krachtig, duurzaam beleid komen.

En ze sluit af met de haal wel bekende woorden: 'daarom ben ik van mening dat er zo spoedig mogelijk een eind moet komen aan de bio-industrie'.

20.23 uur:
Volgens Thieme subsidieert elke Nederlander jaarlijks de bio-industrie met 500 euro per jaar. Zij wil af van de milieubelastende subsidies.

20.21 uur:
Volgens Thieme is de bezuiniging op natuur en milieu 'een vorm van staatsvandalisme die zijn weerga niet kent'.

20.20 uur:
'We hoeven niet de melkboer en slager van China te worden. Want dat is de koers van het kabinet.'

20.18 uur:
Er moet een radicaal andere koers worden gevaren, vindt Thieme. Er moet samengewerkt worden met de natuur, in plaats van ertegen. Volksgezondheid gaat voor economische winsten. En de vervuiler moet betalen.

Er moet worden geïnvesteerd in 'energie die de aarde dagelijks ontvangt. Wind, water, en zon.'

20.17 uur:
Thieme vergelijkt het kabinet van de fictieve partij van Jacobse en Van Es, typetjes van Van Kooten en de Bie uit de jaren 80. Hun motto (uitgesproken in het plat-Haags): Samen voor ons eigen, en laat de rest de rambam krijgen.

20.15 uur:
Thieme begint overigens over Griekenland: 'De bodem van de put is nog lang niet in zicht'.

Volgens Thieme is er sprake van 'puur hardvochtig beleid'.

20.12 uur:
Als laatste is Marianne Thieme aan de beurt. Zij gaat het ongetwijfeld hebben over de weinige aandacht voor dierenwelzijn in het kabinetsbeleid.

20.06 uur
: Van der Staaij vindt de minderheidsconstructie wel 'verfrissend'. Hij heeft de indruk dat juist door de steeds wisselende meerderheden een echt nationaal kabinet ontstaat.

20.04 uur:
Van der Staaij pleit voor een 'Wees Trouw-campagne'. Want ontrouw binnen gezinnen kost de maatschappij heel veel, aldus de SGP-leider.

19.59 uur:
Volgens Van der Staaij is het belangrijkste van de euro, dat wat op de zijkant van een 2-euromunt. 'God zij met ons'.

Mensen moeten vooral vertrouwen op 'het koninkrijk der Hemelen', niet zozeer op het wereldse koninkrijk. Want god geeft 'hoop en liefde als rendement'. 'God maakt rijken vrijgevig en armen geduldig', aldus Van der Staaij.

Marianne Thieme is niet overtuigd. Want hoe rijmt Van der Staaij dat met de behandeling van de dieren die de SGP? Daar moet met respect mee worden omgegaan, beaamt Van der Staaij. Maar dieren zijn wel anders dan mensen, vindt hij.

19.57 uur:
Verder vestigt Van der Staaij uiteraard de aandacht op het traditionele SGP-gezin. Een eenverdiener met meer dan twee kinderen.

19.55 uur:
Opnieuw toont Van der Staaij zich de meest keurige debater. Elke zin gaat via de voorzitter, en als hij ontdekt dat zijn klokje niet loopt, maakt hij Verbeet daarop attent. 'Is dat een bonus voor mijn goede uitspraken?', permitteert hij zich een grapje.

19.54 uur:
Van der Staaij wil geen nieuwe 'Europese luchtkastelen'. Hij vindt dat de problemen binnen de bestaande instituties moeten worden opgelost.

19.47 uur:
Van der Staaij zegt nog maar eens dat de SGP tegen de invoering van de euro was en tegen de toetreding van Griekenland tot de Eurozone. 'Maar we schieten er niet veel mee op onszelf schouderklopjes te geven'.

19:46 uur:
Slob rondt af met een dankwoord aan God. Hij heeft zijn termijn zonder interrupties kunnen voltooien. Nu is het woord aan Kees van der Staaij van de SGP.

19:43 uur:
Slob vraagt aandacht voor de hongersnood in de Hoorn van Afrika. 'Alleen maar noodhulp bieden is geen echte oplossing. In een land als Somalië ligt de oplossing van het probleem. Laten we daarin doorpakken.' Slob vraagt de premier of het klopt dat er nog meer bezuinigingen op de hulporganisaties op komst zijn.

19:39 uur:
Slob overhandigt de Kamer het gezinsplan van de ChristenUnie.

19.35 uur:
Slob gaat nu in op het gezinsbeleid, een speerpunt in de tegenbegroting van de ChristenUnie. 'Het kabinet kiest ervoor om een tweekindpolitiek te volgen. Wie verzint zoiets? En kloppen de geruchten dat het kabinet dit terug wil draaien?'

19:32 uur: Het is niet vanzelfsprekend dat de ChristenUnie het kabinet blijft steunen, waarschuwt Slob. De partij wil meer terug zien voor haar steun dan nu het geval is.

19.29 uur:
Slob: het kabinet moet oppassen dat het geen kabinet wordt van boekhouders. 'Niets mis met boekhouders, maar het gaat hier om mensen.' Hij noemt het voorbeeld van het persoonsgebonden budget (pgb). 'Het kabinet pakt de mensen de regie af om voor hun eigen leven te zorgen.'

19.24 uur:
Er wordt niet meer geschorst tot het einde van het debat. Er zijn nog drie sprekers. Slob van de ChristenUnie, Van der Staaij van de SGP en Thieme van de Partij voor de Dieren. Nu is Slob aan het woord. 'Het worden zware tijden', begint hij.

19.23 uur:
Volgens Sap maakt de Arabische Lente een eind aan een decennium van angst. Ze hoopt dat de Arabische Lente het kabinet inspireert. 'Kies voor de toekomst', sluit ze af.

19.21 uur:
Het interruptiedebatje met Blok is weer voorbij. Blok moet beter zijn huiswerk doen, vindt Sap. Volgens haar klopten de conclusies van Blok over de GroenLinks-tegenbegroting niet.

19.18 uur:
De sfeer is heel anders dan bij de termijnen van Pechtold en Wilders, die hiervoor waren. Bij Pechtold werd er veel gelachen, en leek iedereen ingespannen te luisteren. Bij Wilders was de sfeer geprikkeld, gespannen zelfs. Nu is het eerder gezapig.

19.17 uur:
Ah, een interruptie van Blok van de VVD. Volgens Blok buigt Sap wel degelijk te weinig om een begrotingstekort van maximaal 3 procent te realiseren.

19.16 uur:
Sap is nu al aan het afronden, nog altijd is ze niet geïnterrumpeerd. Ze vestigt de aandacht op haar tegenbegroting: 'Van Haagse bluf naar echte moed'. Volgens Sap komt de GroenLinks-begroting uit op hetzelfde begrotingstekort.

19.16 uur:
Sap pleit nu voor het gemakkelijker maken van duurzaam ondernemen en innoveren.

19.13 uur:
Wilders zit ondertussen te smoezen met een partijgenoot. Sap leest ondertussen in sneltreinvaart haar bijdrage voor. 'Ik vraag de minister van Energie of hij niets beters te doen heeft', zegt Sap, doelend op Verhagen. Rutte buigt daarop voorover en fluistert Verhagen iets toe. Aan de gebaren en houding te zien, vraagt hij: 'Heb jij niets beters te doen?'

19.13 uur:
Sap pleit nu voor extra Europese bevoegdheden. 'Hoe groter de brandspuit, hoe sneller de brand geblust kan worden.'

19.10 uur:
'Dit kabinet stuurt vrouwen terug naar het aanrecht', meent Sap, doordat het snijdt in de hulp bij kinderopvang.

19.09 uur:
Sap gaat in hoog tempo door haar verhaal heen, maar het is de vraag of ze de volledige aandacht van de Kamer heeft. Ze wordt -tot nu toe- niet geïnterrumpeerd. Wellicht heeft de Kamer behoefte aan een schorsing om wat te eten.

19.08 uur:
Het kabinet stelt zich op 'met de rug naar de toekomst', aldus Sap.

19.07 uur:
Rutte is de premier van de stilstand, aldus Sap. Waar is de hervorming van de arbeidsmarkt?, wil Sap weten. En ook over het milieubeleid is Sap niet tevreden. 'Waar blijft toch die Green Deal?'

19.06 uur:
Sap beticht het kabinet van symboolpolitiek. Ze noemt het boerkaverbod en 130 kilometer per uur over de snelweg.

19.05 uur:
Volgens Sap is er veel 'Haagse bluf' in het kabinetsbeleid. Het kabinet zegt van alles, maar doet het andere.

19.04 uur:
Sap spreekt Rutte persoonlijk aan, en noemt hem Mark.

19.01 uur:
Nu is Jolande Sap (GroenLinks) aan het woord. Ze noemt het initiatiefwetsvoorstel van de PVV een 'discriminerend flutvoorstelletje'.

19.00 uur:
Van der Staaij (SGP) doet nog een beroep op Wilders, met de vraag of het ook hoffelijk kan. Natuurlijk, zegt Wilders, maar het moet ook scherp. 'Dat zal de PVV ook blijven doen.'

18.58 uur:
Volgens Wilders steekt juist Roemer zijn kop in het zand, 'als je niets doet, maak je de hele sociale zekerheid kapot'.

18.55 uur:
Roemer (SP) neemt het woord. 'Ik heb vijf kwartier nagedacht hoe ik moest reageren. Maar ik kan me na ruim een uur schelden en schofferen, kan ik mij niet voorstellen dat het kabinet de PVV nog gedoogt.'

Verder pakt hij Wilders aan op de bezuinigingen op de zorg. '180 verkiezingingsbeloftes heeft u inmiddels verkwanseld. U breekt de boel volledig af'.

'Dit was een enorme afleidingsmanoeuvre met een scheldkanonnade naar iedereen die hem niet zint.'

18.51 uur:
'Het kabinet is op heel veel terreinen bezig van Nederland een beter land te maken. Mijn oprechte complimenten daarvoor. Maar het zoetste zoet is nog wel dat links niet regeert.'

De PVV is 'ontzettend trots daaraan bij te mogen dragen'.

18.49 uur:
Wilders' tijd zit er bijna op. 'Maar ik heb nog 10 pagina's.' 'Dan doe ik de rest wel in mijn tweede termijn', aldus Wilders.

18.47 uur:
Volgende voorstel van Wilders; 'asielzoekerscentra moeten worden gebouwd waar links de overhand heeft'. 'Diversiteit komt naar je toe deze zomer, en als je geluk hebt, komt jouw straat binnenkort op Opsporing Verzocht'.

18.46 uur:
De vraag was of Wilders nog terug zou komen op de islam in zijn bijdrage. Welnu, die vraag is nu wel beantwoord.

18.44 uur:
Wilders wil niet ingaan op de vraag of in het wetsvoorstel ook staat dat bestaande minaretten moeten worden afgebroken.

18.43 uur:
In het verkiezingsprogramma van de PVV staat nog dat er geen moskeeën moeten worden bijgebouwd. 'Dit is een eerste stap', aldus Wilders.

18.39 uur:
Wilders noemt nu een paar zaken waar hij blij mee is: bijvoorbeeld de strijd tegen de islamisering. 'Het boerkaverbod is meer dan symboolpolitiek'. Verder doet Wilders een oproep tot een minarettenverbod, hij wil daarover een referendum houden. Daar heeft Kamerlid Van Klaveren een initiatiefwet voor voorbereid. 'De minaretten doen pijn aan de ogen. Het zijn torens van een oprukkende woestijnideologie.'

In Zwitserland is het ook al gedaan, 'dus zeg niet dat het niet mogelijk is'.

18.36 uur:
Wilders stelt drie dingen voor: politievrijwilligers inzetten voor alcoholcontroles etc, om agenten naar de wijken vol straatterreur te sturen, samenwerking tussen leger, marachaussee en politie in die wijken, en elektrische wapenstokken voor de politie. 'Ik heb gehoord dat ze die in Marokko ook gebruiken, dus het zal een aantal mensen bekend voorkomen.'

18.35 uur:
Wilders spreekt nu over straatterreur, 'meestal door Marokkaans tuig'. Hij wil van Rutte weten wat hij daar nog meer aan gaat doen. 'Natuurlijk zijn wij blij met minimumstraffen.'

18.33 uur:
Van Haersma Buma probeert hierop in te springen door bij Wilders steun te zoeken voor een verbod op haatzaaien. Wilders piekert er niet over.

18.31 uur:
'Massa-immigratie is het slechtste wat Nederland is overkomen', zegt Wilders en hij noemt een hele rits aan zaken die volgens hij zijn voortgekomen uit de massa-immigratie.

Het dieptepunt is bereikt afgelopen zomer toen bleek dat meer dan de helft van de bijstandsuitkeringen naar niet-westerse allochtonen ging, aldus Wilders.

18.30 uur:
Wilders wil van Rutte dat hij ingaat op de 'oorlogsdreiging' van Turkije tegenover Israël.

Turkije - NAVO-lidstaat - moet onmiddellijk de NAVO verlaten, vindt Wilders.

18.27 uur:
Wilders is boos op Brussel omdat daar immigratie-plannen worden tegengewerkt. 'Waarom zakt die stad niet eens een keer door de aardkorst'.

18.25 uur:
Wilders valt ook oud-staatssecretaris Albayrak aan, van de PvdA. Die gaf een 'generaal pardonnetje wellicht in samenwerking met haar nichtje'. Hij doelt op de baas van het COA, afgelopen week negatief in het nieuws.

Cohen spoedt naar de microfoon en maakt bezwaar. 'U zult het wel weer niet terugnemen, maar het toont het gebrek aan respect wat u al de hele middag laat zien.'

18.23 uur:
Wilders praat nu over het immigratiebeleid. 'Het is niet meer Sinterklaasje-kom-maar-binnen-met-je-knecht-beleid'.

18.22 uur:
Wilders pleit voor een Europese lente, hij wil meer referenda en macht bij de nationale parlementen.

18.21 uur:
Van een Arabische Lente wil Wilders niet weten. 'Het is een Arabische Winter die al 1400 jaar duurt.'

18.21 uur:
Wilders heeft GroenLinks inmiddels omgedoopt tot de 'strandpartij van Jolande Sap'.

18.18 uur:
Wilders is klaar met de Griekse kwestie. Hij krijgt nu vragen van Slob van de ChristenUnie over het verbod op onverdoofd slachten. U stond toch voor de joods-christelijke traditie, wil Slob weten. Wilders zegt bij deze stemming te hebben gelet op het belang van de dieren 'met de grootste overtuiging'. Volgens Slob heeft Wilders de joden 'keihard laten vallen'.

18.15 uur:
Wilders is al ruim een half uur aan het woord, en het gaat vooralsnog alleen maar over Griekenland. 'Geen cent naar Griekenland en Griekenland uit de euro.'

18.13 uur:
Wilders gaat niet op in over vragen wat er zal gebeuren als er meer landen omvallen door een Grieks faillissement. Volgens Wilders is er namelijk geen gevaar voor besmetting.'Ik ga er niet eens over speculeren.'

18.08 uur:
Jolande Sap gaat nu aan Wilders laten zien hoe je een stekker eruit trekt, compleet met stekkerdoos. Het is een duidelijk ingestudeerd toneelstukje. Ze stopt een stekker in een verdeeldoos, en trekt hem er weer uit. 'Zo doet u dat, meneer Wilders'.

Wilders reageert met de opmerking dat er waarschijnlijk nooit een stekker in Jolande Sap gezeten.

18.04 uur:
Nu probeert Cohen het nog een keer. Het komt hem op een aanval van Wilders te staan. 'Nu ben ik het zat', zegt Cohen. 'Goed zo, kom an, een beetje pit', zegt Wilders.

'Ik snap wel dat de heer Cohen boos is. Weggezet worden als het poedeltje van het kabinet, en het is nog waar ook. Hij levert zijn ziel en zaligheid in en krijgt er niets voor terug.'

Cohen reageert op de inmiddels bekende wijze. 'Wilders leidt de zaken af van waar het echt om gaat.'

18.03 uur:
Wilders staat er wat defensief bij. Armen over elkaar en geeft soms wat verveeld antwoord.

18.02 uur:
Marianne Thieme schetst - een beetje warrig - een situatie die compleet veranderd is sinds een jaar geleden. Wilders' commentaar: 'Tja voorzitter, ik kan hier geen chocola van maken.'

18.00 uur:
Thieme (Partij voor de Dieren) probeert het ook. Waarom hij gedoogt een pensioenakkoord, geld voor Griekenland, en de Kunduz-missie. 'Daar staat onze handtekening niet onder', zegt Wilders.

17.55 uur:
Wilders wil daar niet op reageren. 'Dat zien we wel op het moment dat het geld niet terugkomt, want dat denkt de PVV.' En dan is er een probleem, waarschuwt Wilders.

Wilders daagt Pechtold uit tot een referendum over steun aan zwakke Europese landen. 'Over 87 dagen kunnen er nieuwe verkiezingen zijn, als u het kabinet laat vallen', zegt Pechtold.

Laf, vindt Wilders.

17.52 uur:
Als Wilders hier zo in gelooft, waarom laat hij het kabinet dan niet vallen en de kiezer beslissen tussen de twee scenario's. 'Laat ik maar even reageren op de diarree van Pechtold', zegt Wilders. Dat schiet bij Pechtold in het verkeerde keelgat. 'We staan vijf jaar tegen over elkaar. Ik ben al lang blij dat ik niet op hoofddoekjes te reageren. Maar let u een beetje op uw woorden.'

17.51 uur: Het is ook voor Griekenland beter om failliet te gaan, aldus Wilders. 'Dan kunnen ze hun munt devalueren in plaats van hun economie nu kapot te bezuinigen.'

17.49 uur:
Pechtold interrumpeert: Of Wilders niet bang is nu weer een foute beslissing te nemen door Griekenland ongecontroleerd failliet te laten gaan. Zou dat niet veel grotere gevolgen hebben?

Dat is een doemscenario, volgens Wilders. De export naar Griekenland is beperkt, en de markten zijn er al van overtuigd dat Griekenland failliet zal gaan.

17.47 uur:
Wilders benadrukt dat zijn partij altijd tegen extra geld naar de Grieken was. Hij wil Griekenland uit de euro. 'Het hele stelsel in Europa staat op de rand van de afgrond. Henk en Ingrid zijn big spenders geworden. Griekenland had anderhalf jaar geleden moeten worden afgesneden.'

17.46 uur:
'De Grieken hebben lak aan alle regels, maar geef ze eens ongelijk. Want de euro heeft ook lak aan alle regels', aldus Wilders.

17.44 uur:
Van Haersma Buma valt Wilders aan omdat hij zijn steun verleende aan de Griekse toetreding tot de euro toen hij nog voor de VVD in de Kamer zat.

'Met de kennis van nu had ik dat nooit gedaan', zegt Wilders. 'Een heel niet sterk argument', vindt Van Haersma Buma.

17.43 uur:
Wilders begint een tirade tegen de Grieken. 'Een buschauffeur krijgt een bonus voor het warmdraaien van zijn bus.'

17.41 uur:
Wilders herinnert Samsom aan zijn uitspraak: 'Marokkanen hebben het etnisch monopolie op overlast'. 'Dat soort racistische taal kunnen wij niet gedogen. Wij zijn de partij van de nuance.'

17.40 uur:
'Er staat opnieuw een muur op omvallen', volgens Wilders. En wel in Brussel. 'Economische samenwerking is goed, maar ze willen zich overal mee bemoeien.'

17.39 uur:
Wilders complimenteert GroenLinks met hun aanwezigheid. Bij een vorig debat in de zomer was dat niet het geval. 'Mariko Peters was waarschijnlijk ergens belangen aan het verstrengelen.'

17.38 uur:
Pechtold probeert Wilders nu terug te pakken voor zijn actie van vanochtend. Of Wilders liever niet helemaal als laatste wil spreken. Dat wil hij niet, maar bedankt Pechtold 'voor deze ketelmuziek'.

17.37 uur:
De beschouwingen gaan weer beginnen.

17.34 uur:
Grote vraag voorafgaand aan het betoog van Wilders; zal hij zijn pijlen weer richten op de islam, of gaat het vooral over sociaal-economische vraagstukken. Daar horen we hem de laatste tijd veel vaker over dan over de islamisering. Misschien grijpt hij nu de gelegenheid aan om weer terug te keren naar zijn oude thema.

17.30 uur:
Opvallend: Geert Wilders heeft Pechtold - toch lange tijd zijn favoriete debatopposant - niet één keer onderbroken. Spaart hij zijn krachten voor zijn eigen bijdrage? Die start zo na een schorsing van 5 minuten. Pechtold is inmiddels klaar met zijn betoog. Hij eindigde met de woorden: 'Voor een goed Europees beleid kunt u altijd bij ons aankloppen. Ook op zondag.'

17.28 uur:
'Het huwelijk staat voortdurend onder spanning. En omdat Wilders zich niet aan zijn huwelijks plicht houdt, moet Rutte dat buiten de deur zoeken. Aan de keukentafel met Sap voor een Kunduz-missie, een vrijage met de PvdA voor het pensioenakkoord. (...) Elke maandag een kopje thee met de gedoger. Om de boel bij elkaar te houden. Waar hebben we dat eerder gehoord', aldus Pechtold.

17.26 uur:
Pechtold is aan het afsluiten. Hij pakt het kabinet nogmaals stevig aan, en spreekt ook de CDA-'dissidenten' Ferrier en Koppejan persoonlijk aan. Of het steunen van de gedoogconstructie wel de juiste keuze was. 'Maar het is wel leuk in de oppositie', zegt Pechtold, want het biedt kansen voor D66.

17.24 uur:
Pechtold wil extra investeren in groene energie en onderwijs. Hij wil van de premier 'een serieuze reactie' op de tegenbegroting van D66.

17.23 uur:
Opmerkelijke tweet van PvdA-Kamerlid Martijn van Dam. Hij lijkt vooral te wachten op Geert Wilders (die hierna komt): 'Pechtold vormt nu cabaretesk voorprogramma van Wilders. Zoals gebruikelijk weinig eigen verhaal maar grapjes en speldenprikjes zijn leuk.'

17.20 uur:
Gesteggel tussen D66 en PvdA over het pensioenakkoord. D66 vindt dat er voor jongeren te weinig is geregeld in het huidige pensioen. De PvdA vindt dat D66 te weinig doet voor de ouderen die nog willen werken.

17.17 uur:
Van Haersma Buma valt Pechtold aan op het feit dat hij al per 1 januari softdrugs wilde legaliseren. 'Pechtold weet dat dat helemaal niet kan.' Pechtold gaat er niet echt op in.

17.15 uur:
'U weet echt niet waar u het over hebt. U bezuinigt 700 miljoen op een primaire levensbehoefte.' Volgens Pechtold komen die bezuinigingen ten goede aan een belastingverlaging van 1,3 miljard.

17.14 uur:
Pechtold krijgt veel kritiek op het punt uit de tegenbegroting van D66 dat het vleesbelasting wil invoeren. Het btw-tarief moet volgens de Democraten van 6 naar 19 procent. Ook Van Haersma Buma vraagt er nu naar. 'En dat terwijl u softdrugs wilt legaliseren.'

17.11 uur:
'Onder premier Rutte is de belastingdruk het hoogste van de afgelopen tien jaar', zegt Pechtold. 'Keer terug naar uw roots. Het is the economy stupid. En ga dus niet visieloos snijden.'

17.07 uur:
Arie Slob van de ChristenUnie vindt dat Pechtold 'wel in het theater kan'. Antwoord: 'Alleen met u als voorprogramma.'

17.03:
Pechtold en Blok maken ruzie over Europa. Pechtold pleit nogmaals voor een sterke eurocommissaris. 'Waar het mij om gaat is dat we elkaar in Europa houden aan de afspraken'.

17.01 uur:
'Geen Hollandse hits meer op de radio, maar volop op het Europese orgel. Geef Europa het politieke leiderschap dat het verdient', zegt Pechtold. 'Waar is de premier nu helemaal bang voor. Nu Wilders meer dan 20 jaar op het Binnenhof rondloopt kennen we hem inmiddels wel. Hij blaft wel, maar bijt niet.'

16.57 uur:
'Noem mij maar een eurofiel, maar er hoort een politieke unie. We moeten niet volgen, maar sturen in Europa', aldus Pechtold. 'Heeft de premier nu eindelijk de moed om te zeggen dat de redding van Griekenland geld kost, maar dat niets doen nog veel meer kost?

16.56 uur:
Volgens Pechtold is het duo Rutte-De Jager een 'klungelduo van ... oeps weer een scenario.'

16.54 uur:
Volgens Pechtold toont de premier zich met de Miljoenennota een 'volleerd politiek commentator. Want het blijft bij commentaar alleen. Visie ontbreekt. Nederland kan zijn tijd beter besteden dan aan een nutteloos boerkaverbod. Veiligheid en immigratie zijn zó 2010. '

16.53 uur:
Pechtold noemt het bezuinigen van achttien miljard een 'fopspeen. 'Dit kabinet bezuinigt nog niet de helft. Veiligheid en immigratie als topprioriteit, hoe naïef ben je dan?'

16.51 uur:
Pechtold beschuldigt Rutte van het uitdelen van cadeautjes om de Provinciale verkiezingen te winnen. 'U was altijd tegen nivelleren. Het lachen is de hardwerkende Nederlander inmiddels vergaan. Het blijkt maar weer, nivelleren kun je leren.'

16.49 uur:
Het woord is nu aan Alexander Pechtold van D66. 'Daar zitten ze. Het kabinet Rutte-Verhagen. Het meest conservatieve kabinet ooit. Dit kabinet bumperkleeft op links.'

16.48 uur:
Haersma Buma is zijn betoog aan het afronden.

16.46 uur:
Het CDA haalt één van zijn stokpaardjes van stal: het beter combineren van werk en zorg, zodat het gezin wordt ontlast.

16.42 uur:
'Den Haag staat meestal in de weg. Laat professionals de koers bepalen', aldus Haersma Buma.

16.39 uur:
Lees hier ons stuk over de beste quotes van de Algemene Beschouwingen.

16.37 uur:
Haersma Buma heeft ook kritiek op de Miljoenennota. 'Het CDA mist de visie op burgerschap. Hoe gaan we hier in de samenleving met elkaar op.'

16.36 uur:
'Kennelijk is duurzaamheid voor het CDA de laagste prioriteit die aan het lijstje bungelt', aldus Sap.

16.31 uur:
Het klopt dat Nederland kampioen is op het gebied van natuur, zegt Jolande Sap. 'Een trieste bezuinigingskampioen'. Volgens haar bezuinigt het kabinet liefst 72 procent.

'Wat het CDA doet is vergroenen met de mensen', vindt Van Haersma Buma.

16.28 uur:
Pechtold wijst Van Haersma Buma op de bezuinigingen die het kabinet doorvoert op natuur. 60 procent, volgens Pechtold. Maar nog altijd veel in vergelijking met andere landen, aldus Van Haersma Buma. 'Cultuurlandschap is ook mooie natuur, meneer Pechtold.' Pechtold antwoordt: 'En straks is een gewei aan de muur ook natuur.'

16.26 uur:
'Dit kabinet is erin geslaagd de duurzaamheidsdiscussie uit de geitenwollensokkenhoek te halen'. Van Haersma Buma verheugt zich op de Green Deal van het kabinet.

16.23 uur:
Van Haersma Buma herhaalt dat hij voorstander is van de strafbaarstelling van illegaliteit. De fractievoorzitter denkt dat het kabinet steun kan verwerven in Europa voor de vergaande immigratieplannen waarvoor Europese regels moeten worden gewijzigd.

16.19 uur:
Slob vraagt Van Haersma Buma zijn mening over eventuele verdere bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. 'Trekt u de streep bij 0,7 procent van het bnp?' Van Haersma Buma wil daar niet op vooruitlopen. Maar hij laat wel doorschemeren dat 0,7 procent 0,7 procent is.

16.17 uur:
Van Haersma Buma spreekt even - via de voorzitter - Rutte aan. Een welkome afleiding voor de premier, want het is lange dag. Minister van Financiën Jan Kees de Jager bladert naast hem door wat papieren. Ook voor hem moet het zwaar zijn. Hij vertelde gisteren bij Pauw en Witteman dat hij zo'n drie uur slaap per nacht krijgt.

16.15 uur:
Volgens Van Haersma Buma krijgen Nederland en Europa de komende jaren te maken met een Battle for Talent. Hij wil van het kabinet een Kennisdeal, waarin bedrijfsleven en overheid samenwerken om talent in Nederland te houden en naar Nederland te halen.

16.11 uur:
ChristenUnie en SGP trachten het CDA op 'gezinskoers' te houden. De kleine christelijke partijen roepen de grote christelijke broer op in te stemmen met de gezinsplannen van die partijen. 'Ik roep u op goed na te denken de komende twee dagen', zegt Slob (ChristenUnie) tegen Van Haersma Buma. Met zo'n advies kan niemand het oneens zijn.

16.10 uur:
De beste quotes van de Beschouwingen nog eens terug lezen? Dat kan hier.

16.08 uur:
Ook D66-Kamerlid Kees Verhoeven valt het geharrewar met de voorzitter op. Hij twitter: 'Trouwens opvallend dat zelfs ervaren rotten vaak vergeten te spreken via de voorzitter. En correcties hierop geven ruis in de interrupties.' Inderdaad.

16.06 uur:
Cohen en Van Haersma Buma draaien wat om elkaar heen over een voorbeeld van Cohen waarin een kind komt inwonen bij een moeder die zorg nodig heeft. Ze komen er niet uit, want Van Haermsa Buma wil daaraan zijn vingers niet branden. 'Ik ken uw voorbeeld niet.'

15.59 uur:
Even een opzetje tussen het CDA en het kabinet. Van Haersma Buma wil graag weten van het kabinet of er wellicht nog mogelijkheden zijn om het leed wat te verzachten bij mensen die erg zwaar worden getroffen door de bezuinigingen.

Daar krijgt ie ongetwijfeld een positief antwoord op. Rutte kondigde namelijk gisteren al aan nog eens 'heel scherp' naar die stapelbezuinigingen te willen kijken.

15.57 uur:
Sap wil weten of Van Haersma Buma mee wil werken aan genoeg 'bluswater' voor het kabinet in de eurocrisis. 'En genoeg brandweerauto's. En schuim!', zegt de CDA-fractievoorzitter toe.

15.54 uur:
Jolande Sap complimenteert Van Haersma Buma met zijn pro-europese aanpak. Maar het gaat haar niet ver genoeg. 'Durft u niet alleen A te zeggen, maar ook B?'

15.50 uur:
De discussie gaat nu over Europa en welke instantie toezicht zou moeten houden op de begrotingsdiscipline van met name de Zuid-Europese landen. D66 en CDA kunnen zich hierin voor een groot gedeelte vinden. Zij bedanken elkaar via de voorzitter. 'Het moet niet te vriendelijk worden vandaag', oordeelt Verbeet.

15.48 uur:
Kamervoorzitter Verbeet is er vandaag er alert op dat de parlementariërs 'via de voorzitter spreken' en niet rechtstreeks tot elkaar. Dat leidt soms tot wat verwarring. Van Haersma Buma heeft er al twee maal een grapje over proberen te maken. Veel gelach oogstte hij er niet mee, overigens.

15.45 uur:
Van Haersma Buma herhaalt het kabinetsstandpunt dat er vooral in 2002 sprake is geweest van soevereiniteitsoverdracht door de invoering van het stabiliteitspact. Toen werden de afspraken gemaakt over een begrotingstekort van 3 procent en een maximale staatsschuld van 60 procent. Volgens de CDA-fractievoorzitter hadden Frankrijk en Duitsland eerder harder moeten optreden.

15.42 uur:
Van Haersma Buma begint over de gevolgen van de Europese crisis in Nederland, en steunt het kabinet in de plannen voor het bestrijden van de eurocrisis.

En een klein speldenprikje in de richting van Geert Wilders. 'Wilders heeft het aantal keer geteld dat het woordje Europa voorkwam in de Miljoenennota en schrok. Hij vond het te veel. Dat is hetzelfde als Erwin Krol verwijten dat hij het deze zomer zo vaak over regen had.'

15.39 uur:
Op twitter kibbelen D66 en PvdA ondertussen door of de sociaal-democraten nu wel of niet bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Laatste tweet is van Wassila Hachchi ( D66): 'PvdA bezuinigt op OS @Sjoeradikkers #geenD66spin Lees tegenbegroting PvdA pag.2: Bezuiniging 850 mio http://t.co/2Rs8Y4x7'

15.37 uur:
Nu begint Sybrand van Haersma Buma, fractievoorzitter van het CDA aan zijn betoog.

15.36 uur:
Roemer sluit af met een gedicht van Glastra van Loon. Binnen 50 minuten is hij klaar, verreweg de snelste tot nu toe.

15.34 uur:
Volgens Roemer leidt het beleid van het kabinet-Rutte tot een grote tweedeling. De toegang tot het recht, de zorg en passend onderwijs worden afgesneden, aldus Roemer. Roemer wil een land waarin geld noch hebzucht de boventoon voeren.

15.31 uur:
'We moeten onze economie en onze samenleving niet kapot bezuinigen. Maar ik ben ervan overtuigd dat dat nu wel gaat gebeuren.' Dat is het kernpunt van Roemers betoog. Dat, en dat de crisis geen natuurramp is, maar het gevolg van verkeerd beleid.
25 jaar geleden veranderde de samenleving in een samenleving van 'ieder voor zich en god voor ons allen.

Volgens Roemer heeft de SP altijd gefulmineerd - 'vaak als enige' - tegen deze gang van zaken. Dat kan anders, aldus Roemer. 'Onze mooie land verdient zo veel beter.'

15.25 uur:
Roemer fulmineert tegen de bezuinigingen van het kabinet op het gebied van onderwijs en vooral zorg. Volgens de SP-leider kunnen steeds meer mensen geen aanvullende verzekering meer veroorloven, of een bezoek aan de tandarts. 'Willen we echt weer terug naar de tijd waarin we aan het gebit van iemand de dikte van zijn portemonnee konden aflezen?'

15.19 uur:
Ook Wilders meldt zich nu. 'Ik heb zelden zo veel domheid achter elkaar gehoord.' Volgens Wilders worden de huidige Palestijnse gebieden geregeerd door terroristen en corrupten. 'Ze willen de Israëliërs ofwel aan het gas ofwel de zee indrijven. Wat u voorstelt is onvoorstelbaar naïef. Grotere onzin bestaat niet.' Wilders benadrukt herhaaldelijk dat Hamas terroristen niet.

Roemer riposteert dat hij extremisten nadrukkelijk afwijst, 'maar een hele bevolkingsgroep of terrorist of corrupt te noemen, zoals Wilders doet, daar schieten we niets mee op.'

15.17 uur:
Ook Slob van de ChristenUnie is het totaal niet eens met Roemer. Die zei teleurgesteld te zijn in de 'eenzijdige' benadering van het kabinet. Maar volgens Slob handelt juist Roemer eenzijdig, door een eenzijdig Palestijns verzoek tot een staat te steunen.

15.13 uur:
Van der Staaij (SGP) moet nu wel in actie komen en doet dat dan ook. Hij wil weten of Roemer nu echt meent dat de Palestijnen eenzijdig een Palestijnse staat moeten uitroepen. Roemer vindt van wel. Pas op basis van gelijkwaardige staten kunnen de vredesbesprekingen vooruit, meent hij.

15.11 uur:
Roemer vindt dat Nederland bij de Verenigde Naties steun moet betuigen aan de wens van de Palestijnen voor een eigen land.

15.09 uur:
Roemer en Pechtold steggelen wat. Is de SP nou voor of tegen Europa. Roemer zegt niet per defenitie niet tegen Europa te zijn. 'Europa is een continent.' Dat argument overtuigt Pechtold niet.

15.07 uur:
Foutje van Roemer. 'Meneer de voorzitter', is niet de juiste benaming voor Gerdi Verbeet.

15.05 uur:
Lees hier waarom de SP nu toch een hogere pensioenleeftijd wil accepteren.

15.04 uur:
'De bonussen vliegen nog steeds in het rond en het is de overheid die de verliezen mag opvangen', zegt Roemer over de bankensector.

15.00 uur:
'We zitten zo diep in de crisis. Dat gaat pijn doen', zegt Emile Roemer. Maar de Grieken alles laten terugbetalen is niet realistisch, aldus de SP-voorman die voor een herstructurering van de Griekse schulden pleit. 'En dat heeft consequenties voor de banken.'

14.56 uur:
Nieuws! De SP is bereid een hogere AOW-leeftijd te accepteren. Lees straks meer.

14.54 uur:
Het CDA en de SP maken ruzie over het al dan niet doorrekenen van de tegenbegroting door het CPB.

14.51 uur:
Roemer pleit ook in Nederland voor een 'rijkentaks'. Want met een kleine belasting op eigen vermogen kun je volgens Roemer allerlei bezuinigingen op bijvoorbeeld de sociale werkplaats voorkomen.

14.49 uur:
Roemer begint met een aanval op de ongelijke inkomensverdeling in de zorg en het onderwijs. 'In de publieke sector gaan we daar zelf over en daar moeten we iets aan doen'.

14.48 uur:
'Wat zijn die miljoenen hier nog waard, als elders in de wereld over biljoenen wordt beslist. Geen mens die het nog begrijpt. Ook de premier niet, want die zit er ook wel eens naast', aldus Roemen.

14.46 uur:
Emile Roemer, fractievoorzitter van de SP, is nu aan het woord. 'Laat ik beginnen met een compliment aan de minister-president. Het is geen kleinigheid om in tijden van crisis een kabinet te leiden en dat stel ik zeer op prijs.'

14.43 uur:
Volgens de PvdA wil de partij helemaal niet extra bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking zoals D66 suggereerde. Portefeuillehouder Sjoera Dikkers tweet: 'Nee, geen PvdA bezuinigingen op OS. Flauwe spin van D'66.

14.37 uur:
Lees hier ons artikel. Hoe is Mark Rutte als debater?

14.32 uur:
Kamervoorzitter Gerdi Verbeet opent de beschouwingen weer. Eerst wordt een aantal praktische zaken afgehandeld, zoals het aanvragen van debatten.

14.31 uur:
Maxime Verhagen wil geen antwoord geven op Ferry Mingelens vraag wie de grootste gedoger van het kabinet is.

14.20 uur:
Emile Roemer zal om halfdrie het debat vervolgen.

14.11 uur:
Cohen zegt voor de NOS-camera Wilders' opmerkingen 'over the top' te vinden.

14.04 uur:
Ook Femke Halsema volgt de Beschouwingen: Dat ordinaire schelden van Wilders op Cohen - #bedrijfspoedel, #blèren, #plassen - is gewoon slecht verhulde zelfhaat, twittert ze.

13. 52 uur:
Wilders herhaalt zijn 'poedel-kritiek' op Cohen voor de camera's van de NOS

13.49 uur:
'Wakker blijven is moeilijk', zo oordeelt Geert Wilders over dit eerste deel van de Algemene Beschouwingen.

13.48 uur:
Het betoog van Blok is klaar. Kamervoorzitter Verbeet schorst de vergadering tot 14.30 uur.

13.43 uur:
Volgens Sap van GroenLinks werken de kabinetsplannen averechts voor de werkgelegenheid. 'Het kabinet maakt hardwerkende Nederlanders werkloos'. Blok vindt dit niet. 'We saneren inderdaad bij de overheid en hebben op andere plaatsen extra handen nodig als de zorg.'

13.40 uur:
Lees hier nog eens terug waarom Jolande Sap vindt dat de VVD het pgb 'offert' aan de PVV.

13.35 uur:
'We staan voor grote beslissingen. In Nederland en in Europa', zegt Blok die verder gaat met zijn voorbeeld van de storm en de tuinder. 'Wij kunnen in deze tijd niet alles bij het oude laten. Alleen als het financieringstekort wordt teruggedrongen, kunnen we blijven investeren.'

13.31 uur:
Blok pleit voor een inkrimping van de bestuurslagen. Nu is het zo dat 'vele handen licht werk, zwaar maken'. Dat is volgens Blok vooral in de Randstad zo.

13.27 uur:
De discussie gaat nu over het duurder maken van de gang naar de rechter. De oppositie is het hier niet mee eens. Blok 'wil niet betalen voor ouders die een gang naar de rechter maken, omdat hun kind door school wegens alcoholmisbruik naar huis werd gestuurd.'

13.24 uur:
Bekijk hier de nieuwste bijdrage van onze dominee Gremdaat. 'Rutte rukt op naar het midden.'

13.18 uur:
Cohen wil van Blok weten 'waarom cameratoezicht en straatcoaches verdwijnen, terwijl er agenten bijkomen'. Blok: 'In financieel moeilijke tijden moet je kiezen.'

13.14 uur:
De VVD wil de woningmarkt hervormen door mensen die het kunnen betalen een marktconforme huur te rekenen en meer mensen in staat te stellen hun huurwoning te kopen van de woningcorporatie.

13.10 uur:
'Ik heb er moeite mee dat ondernemers die aan tienduizenden mensen werk geven, worden weggezet als vervuilers', aldus Blok in een reactie op vragen van Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren.

13.05 uur:
Blok geeft aan dat er 'veel te veel mensen aan de kant staan'. PvdA-leider Cohen: 'Dit beleid leidt er alleen maar toe dat mensen hun baan kwijtraken'.

13.01 uur:
Opvallendste outfit van de dag en hét gesprek op de perstribune. De licht doorschijnende jurk van Carola Schouten (ChristenUnie).

12.57 uur:
De VVD wil het pgb juist 'overeind houden' voor de kwetsbaarste groepen, pareert Blok.

12.54 uur:
Sap denkt dat Blok zijn kernwaarden 'offert' om tegemoet te komen aan de PVV.

12.51 uur:
Jolande Sap: 'Waarom snijdt een partij als de VVD in het pgb, terwijl mensen juist daarin hun eigen zorg kunnen regelen'. Blok: 'De VVD grijpt in, omdat niet ingrijpen geen opties is'.

12.49 uur:
Roemer van de SP valt de VVD aan op de bezuinigingen op de sociale werkplaats. 'Ik ben er trots op dat Nederland het hoogste aantal werkplekken hierin heeft', zegt Roemer.

12.45 uur:
Ondertussen een tegenvaller voor het beleid van minister Leers. Europa heeft bepaald dat Nederland geen illegalen mag vastzetten. Lees hier hoe het zit.

12.43 uur:
'Hoge premies betekenen hoge loonkosten, hoge loonkosten betekenen dure producten, daarmee verdwijnen banen naar China', aldus Blok.

12.40 uur:
Blok heeft duidelijk voor een economisch verhaal gekozen, waarin de ondernemer centraal staat. 'Ik realiseer met heel goed dat de bezuinigingen de meeste mensen direct raken. Maar we moeten ingrijpen. Ik wil niet leven in een land waar elke werkdag 60 jongeren arbeidsongeschikt worden verklaard.'

12.35 uur:
Blok: 'Jammer dat de heer Pechtold voor zo'n zure toon kiest'. Dat doet hij op de uitspraak van Pechtold dat de VVD zich politiek heeft uitgeleverd aan de VVD 'die in economisch opzicht net zo links is als de PVV'.

12.33 uur:
Blok: 'Wij kunnen 25 miljard aan ombuigingen hard maken. Wij doen tenminste wat.' Pechtold stelt dat D66 meer hieraan doet.

12.32 uur:
Pechtold: 'Ik begin me nu toch echt zorgen te maken. Bij de VVD kunnen ze geen van allen rekenen.'

12.29 uur:
Blok wijst erop dat de VVD altijd kritiek heeft gehad op het 'openzetten van de geldkraan'.

12.24 uur:
'De tegenbegroting van SP, GroenLinks en PvdA laten de komende vier jaar tekorten zien van boven de drie procent', waarschuwt Blok. 'Dan zit Nederland al die jaren op het Europese strafbankje.'

12.23 uur:
Pechtold en Blok zijn het oneens over hoe met de eurocrisis om te gaan. Volgens Blok wil D66 veel te veel soevereiniteit naar Brussel overhevelen.

12.19 uur:
Lees hier ons extra artikel over Stef Blok die eurozondaars mogelijk uit de monetaire unie wil zetten.

12.18 uur:
Tot nu toe spreekt de VVD'er alleen maar over het onderwerp Europa. Hoe anders was dit in voorgaande jaren.

12.17 uur:
'Het overhevelen van bevoegdheden naar Europa kan ertoe leiden dat zwakke landen ons opleggen onze gunstige concurrentievoorwaarden aan te passen. Dat willen we niet,' aldus Blok.

12.15 uur:
Blok: 'U zult van een liberaal nooit horen dat we meer overheid willen.'

12.13 uur:
Sap vraagt aan Blok 'om echt die brand in Europa te blussen. En wees niet te zuinig met het bluswater.'

12.11 uur:
Kamervoorzitter Verbeet moet vandaag erg vaak vragen om 'via haar te spreken'.

12.09 uur:
Jolande Sap vraagt aan Blok 'het was toch ook uw VVD die de afgelopen 15 jaar nooit strenge sancties heeft willen verbinden aan het stabiliteitspact. Nu probeert u alle schuld op die Grieken af te schuiven.' Blok wil daar niets van weten.

12.07 uur:
Blok spreekt zijn waardering uit voor partijen als GroenLinks die een tegenbegroting hebben opgesteld. Wel heeft hij kritiek op de inhoud daarvan. 'Rekeningen doorschuiven naar de toekomst is onverantwoord.'

12.04 uur:
Blok zegt toe dat het btw-tarief op bloemen en de sierteelt niet wordt verhoogd.

12.02 uur:
De ChristenUnie heeft een plan gemaakt dat het maken van schulden moet voorkomen. Lees hier meer.

12.01 uur:
'Dat zou ook voor Griekenland kunnen gelden. Dat hangt voornamelijk van de Grieken zelf af', zegt Blok.

12.00 uur:
'Eurolanden die zich niet aan de afspraken houden, moeten uit de euro. Dat heeft grote consequenties, maar dat moet. Net zoals een ondernemer stopt met leveren aan iemand die zijn rekeningen niet betaalt', zegt Blok.

11.58 uur:
Ook stelt Blok dat het voor ondernemers belangrijk is dat belastingen niet te hoog worden en dat de export in zou storten als de euro uit elkaar zou klappen.

11.55 uur:
De VVD'er hamert op gezonde overheidsfinanciën, lage rentes op de staatsschuld en waarschuwt voor een overheid die te veel rekeningen vooruitschuift. 'Die belastingaanslagen raken ons allemaal.'

11.54 uur:
Blok start met de economische crisis. 'Nu nadert op volle snelheid het tweede deel. Het gevaarlijkste deel. Want in het eerste deel van de storm heeft het schip al averij opgelopen.'

11.53 uur:
Cohen is klaar. Het woord is nu aan Stef Blok, fractievoorzitter van de VVD.

11.51 uur:
'Ik zal dit kabinet vurig bestrijden op iedere aanval op de ware Nederlandse aard', zegt Cohen.

11.50 uur:
Tweet van Volkskrant-columnist Nausica Maarbe. 'Poedel is een compliment: die honden zijn slim, loyaal, alert en vooral beheerst. Had manneke Graus zijn baasje best mogen influisteren.'

11.48 uur:
Cohen spreekt over de aanslagen in Noorwegen. 'Met veel jonge sociaal-democraten als slachtoffer in dezelfde leeftijd als toen ik politiek actief werd.'

11.46 uur:
Cohen begint over twee Hagenaren 'voor het gemak Henk en Ingrid'. 'Ze maken zich zorgen over de baan van Henk als trambestuurder dat wordt aanbesteed en de zorg van de moeder van Ingrid. U (Wilders red.) stelt hen teleur. U bent een goochelaar.'

11.43 uur:
Cohen: 'Ik let op banen, niet op rekensommen. Als het aan het kabinet ligt worden de klappen op de arbeidsmarkt nog harder.'

11.40
Blok van de VVD beschuldigt de PvdA van het willen doorvoeren van 'enorme belastingverhogingen. Dan vluchten werkgevers het land uit.' Cohen ziet dat risico niet 'laten we ons niet bang maken'.

11.37 uur:
Cohen: 'Hoe garandeert de premier dat iedereen kan meedoen. De crisis doet pijn, maar het kan beter en eerlijker. Van iemand die tonnen op zijn bankrekening krijgt, vraagt het kabinet veel minder dan iemand die weinig verdient.'

11.33 uur:
Cohen spreekt weer over de gevolgen van het stapelen van bezuinigingen. 'De jongen met het downsyndroom in de sociale werkplaats. De premier heeft geen nauwkeurig inzicht gegeven van de effecten van deze bezuinigingen. Het blijft bij de papieren werkelijkheid van de Haagse politiek. De werkelijkheid is dat kinderen met gedragsstoornissen straks geen plek meer hebben in het onderwijs.'

11.31 uur:
Job Cohen staat al ruim een uur achter het katheder. Veel langer dan de geplande 25 minuten. Dat komt door alle interrupties. Hierna volgen nog alle overige fractievoorzitters.

11.27 uur:
In 2010 gaf de overheid 10 miljard meer uit aan uitkeringen dan in 2011. Lees hier hoe dat komt.

11.26 uur:
Cohen stelt dat er bezuinigd moet worden op het pgb door fraude te bestrijden en de indicatie te verbeteren, maar niet door in het stelsel zelf te snijden.

11.24 uur:
Het CDA erkent dat er zaken pijn doen, maar vindt niet dat Cohen zomaar een oplossing heeft. Het pgb wordt in rap tempo veel te duur, aldus CDA-fractievoorzitter Haersma Buma.

11.22 uur:
'We moeten eerlijk delen. Niet dat het recht geldt van degene met de grootste bek', aldus Cohen die spreekt over de bezuinigingen. Daarbij citeert hij uit brieven. 'Beste Mark, wanneer wordt u wakker.'

11.21 uur:
Cohen spreekt over de Griekse crisis. 'Die heeft tot nu toe 300 euro per Nederlander gekost aan garantstellen. We lopen het risico op een veelvoud daarvan.'

11.13 uur:
Premier Rutte zit nog rustig in zijn stoel en overlegt wat met minister De Jager van Financiën.

11.10 uur:
Lees hier ons artikel over Job Cohen die premier Rutte een tuinman met een kettingzaag noemt.

11.08 uur:
'Deze crisis is in de eerste plaats een vertrouwenscrisis. In financiële systemen en de politiek. Nederland zelf kent geen schuldencrisis al wil het kabinet ons anders doen geloven.'

11.06 uur:
Cohen roept nogmaals op tot een woonakkoord en gaat over op Europa. 'Met alle 500 miljoen Europeanen vormen we een enorme kracht. We moeten het van Europa hebben om hier onze banen te houden.'

11.03 uur:
Ook Jolande Sap van GroenLinks benadrukt 'dat jongeren in dit pensioenakkoord niet tot hun recht komen.' Cohen laat weten die zorg niet geheel te delen. 'Dat kunnen we in de Kamer regelen.'

11.01 uur:
Tofik Dibi van GroenLinks tweet over de actie van Wilders: 'Wat een goedkope stunt van @geertwilderspvv meteen aan het begin van het debat #kleuter.'

10.56 uur:
Cohen: 'Het gaat niet alleen om geld, maar het gaat er ook om dat mensen met een laag inkomen later minder hoeven in te leveren als ze eerder met pensioen gaan. Dat verschil heeft een veel grotere waarde dan 40 miljoen. We hebben voortdurend gezegd dat we het pensioenakkoord daarop zouden beoordelen.'

10.55 uur:
Emile Roemer (SP): 'Wat mij verbijsterd heeft is dat de PvdA ingestemd heeft met een verbetering van 40 miljoen op het pensioenakkoord, terwijl er uiteindelijk 4 miljard wordt bezuinigd?'

10.53 uur:
Cohen over een nieuw onderwerp. 'Wanneer Griekenland zou vallen, dan is het besmettingsgevaar veel te groot. Dat risico wil ik niet lopen.'

10.49 uur:
Pechtold: 'De PvdA laat iedereen onder de 55 de rekening betalen uit angst voor de gele hesjes.'

10.46 uur:
Alexander Pechtold van D66 vraagt waarom de PvdA een 'slechtgedragen pensioenakkoord' steunt, waarvan jongeren het slachtoffer zijn. Volgens Cohen past het akkoord goed binnen het programma van de PvdA. 'De balans tussen jong en oud is hierin goed geregeld.'

10.43 uur:
Cohen verdedigt de steun aan het pensioenakkoord en de euro. 'Dat is niet voor de korte termijn een plezierige oplossing, maar wel voor de lange termijn. Ja, op die punten neemt de PvdA zijn verantwoordelijkheid.'

10.40 uur:
Cohen: 'Het verhaal van Wilders doet me denken aan een kleuter die niet naar school wil. Dat is wat Wilders aan het doen is. Afleiden van zijn eigen gedrag. Als de heer Wilders dat wil kan hij vandaag een einde maken aan dit kabinet. Ik kan me dat nog voorstellen ook. Als ik vandaag een motie van wantrouwen zou indienen zou hij hem niet steunen.'

10.39 uur:
Wilders: 'Cohen is de klungelaar van dit kabinet. Ik wil niet heel de tijd spreken over de grote gedoger, maar ik vind het wel leuk. Cohen is eigenlijk de bedrijfspoedel van Rutte I.'

10.35 uur:
Cohen: 'Wij gaan niet in één periode het hele tekort oplossen, dat doen we in een aantal perioden. Maar dat gebruiken we om een aantal zaken te hervormen. Het belangrijkste voorbeeld is de woningmarkt. Met name de hypotheekrente-aftrek. Het kabinet weigert om daar ook maar een centimeter aan te doen.

10.32 uur:
Het CDA vraagt waarom de PvdA in haar tegenbegroting opeens veel bezuinigt dan in het verkiezingsprogramma. Cohen stelt dat je de economie niet kapot moet bezuinigen. De VVD spreekt van het belang van het op orde brengen van het huishoudboekje van de staat. 'De PvdA komt alleen maar met lastenverzwaringen.'

10.28 uur:
Cohen roept de regering op om 'echt te hervormen', want het 'kabinet heeft zich opgesloten in een rekensom van 18 miljard. Het kabinet kijkt achterom, terwijl het gevaar voor ons ligt. Niks snoeien om te groeien. Wat we zien is Mark Rutte. De tuinman met een kettingzaag. Niets van waarde is veilig voor de kettingzaag van Rutte.'

10.27 uur:
Cohen begint: 'Mensen hebben weer vertrouwen nodig. Vertrouwen in de toekomst en vertrouwen in elkaar. Dit kabinet kent van alles de prijs, maar van niets de waarde.'

10.26 uur:
Geert Wilders breekt meteen in, omdat de PvdA volgens hem de 'grote gedoger' is, daarom wil hij dat de SP begint als de grootste oppositiepartij. Wilders vraagt om een hoofdelijke stemming. Hij wordt weggezet door de overige partijen. 'Laten we overgaan tot de orde van de dag.'

10.26 uur:
Gerdi Verbeet opent de vergadering en geeft het woord aan fractievoorzitter Job Cohen van de PvdA.

10.31 uur:
Het CDA vraagt waarom de PvdA in zijn tegenbegroting opeens ook veel meer bezuinigt dan in het eigen verkiezingsprogramma. 'Daarmee geeft u ons gelijk.'

10.25 uur:
Grote fracties hebben 35 minuten spreektijd, kleinere fracties 25, 20 of 15 minuten. Maar dat kan snel oplopen als er veel wordt geïnterrumpeerd. Het debat zal zeker tot in de namiddag en waarschijnlijk tot laat in de avond duren.

10.18 uur:
De Tweede Kamer stroomt vol voor de Algemene Beschouwingen. Als eerst zijn straks de parlementariërs aan het woord. De fractievoorzitters zullen een spervuur aan vragen op premier Rutte en elkaar afvuren.

Nog eens teruglezen wat er gisteren allemaal gebeurde? Dat kan hier.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Fractievoorzitters Job Cohen (L) van de PvdA, Jolande Sap (M) van GroenLinks en Alexander Pechtold (R) van D66 vandaag tijdens de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer in Den Haag.Beeld anp
Een overzicht van vak K vandaag tijdens de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer.Beeld anp
Voorzitter van de Tweede Kamer Gerdi Verbeet riep vandaag de verschillende fractievoorzitters naar zich toe voor een klein overleg, voorafgaand aan de algemene beschouwingen.Beeld anp
Premier Rutte en vicepremier Verhagen.Beeld anp
Job Cohen en Geert Wilders tijdens de Algemene Beschouwingen.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden