De alchemisten

Formafantasma maakt zwierige, oogstrelende installaties met inhoud. In Stedelijk Museum 's Hertogenbosch is

design


Design by Studio Formafantasma


T/m 15/6, Stedelijk Museum 's Hertogenbosch. sm-s.nl


Uitgestald op een tafel staan alle benodigdheden om brood te bakken. Kannen voor de melk, kommen voor het meel en schalen om het deeg in te kneden. In kasten liggen hoopjes graan en tegen de muur staan zelfs bezems om het verspilde meel op te vegen.


Het is een vervreemdend stilleven, een relikwie uit een vervlogen tijd. Waar wordt er nog op deze ambachtelijk manier brood gebakken? Nog vreemder: die schalen en kommen lijken zelf verdacht veel op brood. En de veegharen van die bezems, zijn dat geen korenschoven?


Deze installatie van ontwerpduo Formafantasma is geen ouderwetse bakkerij maar een ode aan het ambachtelijk gebakken brood. Bij Formafantasma is niets wat het lijkt. De ontwerpers Simone Farresin en Andrea Trimarchi stoppen hun kunstzinnige installaties vol symboliek. Daarbij combineren ze vakmanschap met experimentele productietechnieken en zelfbedachte materialen.


In het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch is een overzichtstentoonstelling te zien van dit duo, dat niet alleen producten ontwerpt maar ook vragen oproept over de manier waarop producten worden gefabriceerd. Het bakkersstilleven bijvoorbeeld gaat niet alleen over de waarde van brood. Het is ook een appèl aan een meer bewuste productie en consumptie - niet alleen van brood maar ook van vlees, keukenapparaten, meubels, eigenlijk alle gebruiksvoorwerpen. Het is zelfs een oproep tot zelfredzaamheid: herneem de controle over je eigen leven, bak je eigen brood, maak je eigen keukengerei. Waarom hebben ze anders de titel Autarchy aan deze installatie gegeven?


Elk project wordt voorafgegaan door een diepgravend onderzoek, veelal naar een materiaal of grondstof. Dit verklaart ook meteen de expositietitel Prima Materia, een term uit de alchemie voor de transformatie van onedele grondstoffen in edele materialen. Een serviesgoed is van meel, krukjes zijn bekleed met vissenleer en zeespons, en een bestek is van geperst houtskool. Deze pronkstukken van onalledaagse materialen hinten slechts naar functionaliteit.


Zo zwierig en expressief als hun werk is vormgegeven, zo kaal is de inrichting van de tentoonstelling. Met een reden: deze museale setting van witte muren en eenvoudige houten tafels en vitrines zonder glas benadrukt dat het niet gaat om de verpakking, maar om de inhoud.


Formafantasma verenigt de conceptuele diepgang van Dutch design met een Italiaanse hang naar theatrale verfijning. Dat resulteerde in opdrachten van zowel het Nederlandse platform Droog als het Italiaanse Fendi. Voor dit exclusieve ledermerk deed het duo onderzoek naar alternatieven voor het traditionele leer. Van gelooide vissenhuid maakten de heren een krukje en een tafeltje is bekleed met boomschors en kurk dat is veranderd in een natuurlijk skai.


Het is erg verleidelijk om het werk te betasten. Even ervaren hoe glad een vissenhuid kan zijn, of een lampion van koeienblaas strelen. Het zou van lef hebben getuigd als Fendi het duo consumentenproducten had laten ontwerpen.


Net zo makkelijk becommentarieert Formafantasma met een politieke installatie de dubbelhartige omgang met immigratie op Sicilië (de thuishaven van Trimarchi). In hun afstudeerwerk Moulding Tradition pasten ze aardewerktechnieken toe die in de 10de eeuw zijn geïntroduceerd door Moorse veroveraars.


De traditionele vazen zijn gedecoreerd met de beeltenis van de verfoeide Arabische immigranten in hun gammele bootjes. Ook een aanklacht tegen hypocrisie verpakt Formafantasma in oogstrelend design, dat verleidt tot kijken én prikkelt tot denken.


de eerste overzichtstentoonstelling te zien.


Levenspartners


Formafantasma bestaat uit de levenspartners Simone Farresin (1980, rechts op de foto) en Andrea Trimarchi (1983). De Italiaanse ontwerpers studeerden aan de Design Academy in Eindhoven en bleven daar na hun afstuderen hangen. Hun installaties waren te zien in het MoMa in New York en op Art Basel/Design Miami. Het Victoria & Albert Museum in Londen heeft het werk Botanica aangekocht. Een slimme zet dus van het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch om dit duo te strikken voor de eerste overzichtstentoonstelling. Met exposities van Wieki Somers, Maarten Baas en Scholten & Baijings bewees dit museum al eerder dat het actuele trends in design goed aanvoelt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden