nieuws islamitische staat

De al vele malen doodverklaarde IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi is nu dan toch echt gedood, meldt Trump

Het enige publieke optreden van al-Baghdadi, in 2014 in de moskee van Mosul, na de inname van die stad door IS. Beeld EPA

Abu Bakr al-Baghdadi, onder wiens leiding Islamitische Staat in 2014 grote delen van Syrië en Irak veroverde, is zaterdag gedood. De Amerikaanse president Trump heeft dat zondag bekendgemaakt. Al-Baghdadi blies zichzelf op nadat hij een doodlopende tunnel in was gerend. Volgens de Amerikanen hebben DNA-tests bevestigd dat hij het is.

De IS-leider bevond zich in de Syrische provincie Idlib, in het noordwesten van het land. Amerikaanse militairen waren daar twee uur lang verwikkeld in een vuurgevecht met Al-Baghdadi’s metgezellen, in een complex waar de IS-leider zich had verschanst. De IS-leider rende de tunnel in, waarna hij een einde maakte aan zijn leven en dat van drie van zijn kinderen, aldus Trump.

‘De wereld is vannacht veiliger geworden’, zei de Amerikaanse president. Aan Amerikaanse zijde vielen volgens hem geen doden of gewonden. Volgens Trump maakten de commando’s ook belangrijke informatie buit over de organisatie en plannen van IS.

Rusland en Turkije waren van tevoren geïnformeerd en hielpen mee door corridors open te stellen voor de acht Amerikaanse helikopters die betrokken waren bij de militaire operatie. Opmerkelijk is dat Trump ook expliciet Syrië bedankte, terwijl Washington tot voor kort nog wilde dat de Syrische leider Bashar al-Assad opstapte. De erkenning van Syrië als bondgenoot geeft aan hoezeer het Amerikaanse beleid in de regio onder Trump is veranderd. 

Verwoeste huizen in de Syrische provincie Idlib, in het noordwesten van het land, na de militaire operatie tegen Al-Baghdadi. Beeld AP

Koerden

De Syrisch-Koerdische YPG, de strijdgroep die jarenlang vocht tegen IS in Syrië, gaf zondagochtend een bijzondere draai aan het nieuws door per tweet medeverantwoordelijkheid voor de operatie op te eisen. Een hoge Koerdische commandant zei dat de dood van Baghdadi het gevolg was van ‘samenwerking op inlichtingengebied tussen onze strijdkrachten en de VS’.

Trump bedankte de Syrische Koerden, in hetzelfde rijtje als Turkije, Rusland, Irak en Syrië, maar weidde niet uit over de inhoud van die hulp. Als de YPG inderdaad een belangrijke rol heeft gespeeld in de operatie, is dat pijnlijk voor de VS. De Koerden voelen zich ernstig verraden door de VS, nadat de Amerikanen hun militairen drie weken geleden uit het overwegend Koerdische Noordoost-Syrië hadden weggehaald en Turkije het gebied binnenviel.

Prompt vielen Turkse troepen het gebied binnen en maakten rigoureus een einde aan het autonome ministaatje dat lokale Koerden daar hadden opgebouwd, en dat zij hoopten te kunnen behouden als dank voor de offers die zij brachten in hun strijd tegen Islamitische Staat.

Bij die strijd werkten de Koerden samen met Amerikaanse militairen. Zo’n 11 duizend Koerdische strijders sneuvelden. De Koerden hopen ongetwijfeld dat hun hulp bij het uitschakelen van Baghdadi nogmaals zal onderstrepen dat zij loyale en nuttige bondgenoten zijn in de strijd tegen terreur.

Rebellengroepen

De locatie waar Al-Baghdadi werd gedood, is verrassend. Het grondgebied van IS – voordat de organisatie daaruit werd verdreven – besloeg Noordwest-Irak (rond Mosul) en Noordoost-Syrië (rond Raqqa). De plek waar Baghdadi gevonden werd, is daar honderden kilometers vandaan. Bovendien is het gebied in handen van rebellengroepen die vijandig staan tegenover IS. Een deel van die rebellen is gelieerd aan al-Qaida in Syrië.

De onenigheid is relatief: al deze groepen geloven in een islamitische staat, onder leiding van een kalief. De rivaliteit gaat over leiderschapskwesties en het extreem wrede optreden van IS. Zelfs al-Qaida vond dat Al-Baghdadi bedeesder te werk had moeten gaan. Toch is het goed mogelijk dat Al-Baghdadi, aartsvijand van het gehate Westen, toch onderdak had gevonden bij een van de groepen in het Noordwest-Syrië.

Delta Force

Commando’s van Delta Force, de meest geduchte elitetroepen van de Amerikaanse landmacht, vielen daar binnen nadat Baghdadi langdurig was geobserveerd door onder meer de CIA. De inlichtingendienst had cruciale informatie over zijn verblijfplaats verkregen uit de verhoren van een van zijn echtgenotes na haar arrestatie en een koerier.

Na afloop maakte een luchtbombardement het pand, in het dorpje Barisha, met de grond gelijk om te voorkomen dat het een bedevaartsoord voor jihadisten zou worden. ‘De kop van de slang is eraf’, reageerde de Nederlandse minister van Defensie, Ank Bijleveld, op het nieuws over Baghdadi’s dood.

Trump zondag tijdens zijn bekendmaking van de Amerikaanse militaire actie tegen IS-leider al-Baghdadi. Beeld AFP

Tijdens zijn toespraak weidde Trump herhaaldelijk uit over hoe ‘ongelofelijk goed onze vechters’ zijn, een verwijzing naar de commando’s die de operatie uitvoerden. ‘Ik kon het grootste deel meekijken’, zei Trump. ‘Deze gasten zijn fantastisch.’ Trump zei dat de commando’s belangrijke informatie over de organisatie en plannen van IS hadden buitgemaakt.

Hij somde ook de wandaden van Islamitische Staat onder Baghdadi op: de onthoofding van de Amerikanen James Foley, Steven Sotloff en Peter Kassig, het levend verbranden van een Jordaanse piloot, de genocidale vervolging van de yezidi’s, de massamoorden op christenen. ‘Hij was een verdorven, gewelddadige man, en op die manier is hij ook gestorven’, aldus Trump.

Wie was Al-Baghdadi’s en hoe moet IS nu verder? 


Hij maakte carrière binnen Al Qaida, maar vond die beweging niet extreem genoeg. Dus leerde de wereld in 2014 Abu Bakr al-Baghdadi kennen toen hij in Mosul het kalifaat uitriep. Het was het eerste en laatste publieke optreden van de oprichter van IS. Zijn dood komt op een gevoelig moment voor de terreurbeweging, die vanwege de onrust in de regio hoopte op een opleving.

Trump maakt ook van de dood van Al-Baghdadi een wedstrijd ver plassen

Na zo’n dertienduizend leugens als president kondigde Donald Trump zondag met opmerkelijke woorden een voor zijn land, voor de wereld, maar ook voor zijn herverkiezing belangrijke gebeurtenis aan. Nu is de vraag: welke woorden moeten we geloven?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden