Reconstructie

De agent bekent: hij heeft het asbest daar neergelegd

In 2008 wordt er los asbest aangetroffen op de schroothandel van de familie Stroomer. Tenminste, dat zegt de politie. Het bewijs: foto's met her en der grijze stukjes op het pand van de Stroomers. De familie weet echter zeker dat het niet klopt en vecht de aantijging aan. Deze week werden ze in het gelijk gesteld. Wat blijkt: de politie heeft het bewijsmateriaal gemanipuleerd.

De 82 jaar oude vader van eigenaar Stroomer sorteert sloopafval op waarde, en knipt het in stukken. De man werkt nog 6 dagen per week in het familiebedrijf. Het bedrijf heeft problemen met de lokale ambtenaren over bepaalde milieu-aspecten.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Dit kan niet waar zijn. Er is asbest aangetroffen op zijn bedrijf. 'Delen los asbest' en ook 'asbestgolfplaten', rondslingerend in de open lucht. Tot slot zijn er 'stukjes asbestgolfplaat' aangetroffen bovenop een container. Een ernstig milieudelict.

Dat is nu zeven jaar geleden, in 2008, zo staat het in het proces-verbaal van de politie. Bijgevoegde foto's leveren onomstotelijk bewijs: grijs asbest her en der.

Familiebedrijf

Maar het klopt niet, dat weet de op dat moment 75-jarige Jan Stroomer zeker. Hier, op een industrieterrein in het Noord-Hollandse Blokker, vlak buiten Hoorn, verdient hij al sinds 1988 zijn brood als eigenaar van de 'Westfriese metaalhandel'. Het is een familiebedrijf: in de zaak werken ook vier zoons, waaronder een tweeling.

Vanuit het kantoortje waar hij ondanks zijn leeftijd nog dagelijks te vinden is, wijst Stroomer het terrein op. Een berg verwrongen metaal. Oude kachels, radiatoren, koelinstallaties. Tja, de Westfriese metaalhandel is een schrootbedrijf. 'Je bent hier met materiaal bezig dat een ander wegdoet', zegt hij. 'Dat brengt mee dat het aanzien niet overhoudt.'

Onverwacht bezoek

De handen van Jan Stroomer zien bruin. Het prikbord aan de muur toont meisjesbillen in een string. Opgepoetst is zijn wereld niet, maar hij weet: zijn bedrijf houdt zich aan de wet. Natuurlijk, in 2008 staat er nog die oude schuur, asbest op het dak, rijp voor de sloop. Maar de gecertificeerde deskundige die deze klus zal klaren, heeft vastgesteld: nergens ligt asbest los.

Het onverwachte politiebezoek komt op maandag 21 februari 2008. Stroomer staat metaal te scheiden, 'knippen' zoals hij het noemt.

Ineens zijn daar vijf ambtenaren, waaronder twee milieumedewerkers van de gemeente Hoorn en een politiebrigadier. Mannen in windjacks, hun opschrijfboekjes in de aanslag voor een 'reguliere controle'. Stroomer heeft dan nog geen idee dat deze routinecontrole zal uitmonden in een juridische strijd die ruim zeven jaar lang zal duren, tot deze week.

Proces-verbaal

Want ineens ligt er dat proces-verbaal over asbest, ondertekend door de politiebrigadier. Vraag het de oude Stroomer, en hij zegt: er is gerommeld met het bewijs, asbest lijkt moedwillig afgebroken van de schuur. Maar wie zal hem geloven? Het is zijn woord, dat van een schroothandelaar op leeftijd, tegen de politie.

In het Nederlandse strafrecht geldt de getuigenis van een politieagent als volkomen bewijs. 'Het proces-verbaal telt als het ware dubbel', zegt Henny Sackers, hoogleraar sanctierecht in Nijmegen. 'Een verdachte die het probeert te weerleggen, staat altijd met een-nul achter.'

Opeens een gat in het dak

Heeft de politiebrigadier geknoeid met asbest? Welnee, zegt hij tijdens de rechtszaak in Alkmaar. Hij heeft 'geen situaties veranderd of dingen verplaatst.'De rechter gelooft hem op zijn woord. De Stroomers worden veroordeeld tot een geldboete van tienduizend euro.

Maar ze geven niet op. 'Dat dit onder de paraplu van de overheid gebeurt, vinden we kwalijk', zegt Rudolf, een van de tweeling. In hoger beroep wordt alles anders. De onderzoeksrechter in Amsterdam krijgt argwaan. Dat proces-verbaal, het enige bewijs, klopt dat wel? Neem foto's van de oude schuur. Eerste foto: een intacte asbestplaat op het dak. Latere foto's tonen een gat in het dak, alsof iemand erop geslagen heeft. Hoe kan dit? 'Ik heb er geen verklaring voor', zegt de politiebrigadier van het korps Noord-Holland.

Zouden de schroothandelaren gelijk hebben, en is er bewijsmateriaal geënsceneerd? De rechter vraagt door, nu over foto's van de container. Aanvankelijk is nergens asbest te zien, op latere foto's ineens wel. Hoe kan dit?

Vermeend asbest

Goed nieuws

Stilte in de rechtszaal. De politieagent 'aarzelt', noteert de rechter. 'Het is niet zo dat er gemanipuleerd is om de situatie ernstiger te lijken hij is,' probeert hij nog. Dan bekent hij: het asbest bovenop de container heeft hij daar zelf neergelegd, gerangschikt op het puin. Net zoals hij ook andere stukken asbest bij elkaar heeft geraapt 'om ze te fotograferen.' De foto's die het bewijs vormen in deze zaak, zijn in scene gezet. 'Dit bovenstaande heb ik niet in mijn proces-verbaal vermeld', bevestigt hij later in een brief aan het Openbaar Ministerie (OM).

Bij de schroothandel komt deze week het goede nieuws binnen. Na zeven jaar geeft het gerechtshof de Stroomers gelijk. De politieagent heeft bewijsmateriaal 'gemanipuleerd'. Het proces-verbaal is 'bewust niet volledig' opgemaakt. Er is sprake van 'zeer onzorgvuldig handelen' door de politie. De strafzaak is 'niet-ontvankelijk.'

'Een opmerkelijke uitspraak', zegt hoogleraar Sackers. 'Het manipuleren van bewijsmateriaal, dat telt zwaar.'

'Bewijs verplaatsen is gangbaar'

De politiebrigadier is met pensioen. Hij had het anders moeten opschrijven, maar bij de politie Noord-Holland is bewijs verplaatsen gangbaar, zegt hij desgevraagd. 'Dat gebeurde wel vaker. Als het ergens een rommel is, dan leg je het bewijsmateriaal op een plek waar het beter uit komt, om het te fotograferen. Grijs asbest tegen een grijze achtergrond, dat zie je gewoon niet. Daarna was je natuurlijk wel je handen.'

'We betreuren het als er fouten zijn gemaakt', zegt een woordvoerder van de politie Noord-Holland. Sinds 2008 zijn er volgens hem 'tal van procedures veranderd'. Het OM en de Regionale Uitvoeringsorganisatie Noord-Holland Noord, waar de vroegere milieudienst Hoorn onder valt, willen niet reageren.

'Veel spaargeld'

'Ik begrijp niet waarom die ambtenaren een antipathie tegen ons hadden', zegt Jan Stroomer, inmiddels 82 jaar. De jarenlange rechtsgang heeft zijn familie 'veel spaargeld' gekost. Zoon Rudolf hoopt op onderzoek naar de werkwijze van politie en milieudienst.

Buiten rijden klanten af en aan met oud ijzer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden