De afstand tussen het Plein en Deh Rawod

Wij herkennen ons absoluut niet in dat rapport, liet de officier vanuit Deh Rawod via Volkskrant-verslaggever Noël van Bemmel weten....

We zijn opnieuw door eigen vuur geraakt, tekent Van Bemmel op. In het rapport, dat deze week door commandant der strijdkrachten Dick Berlijn en minister Van Middelkoop van Defensie naar de Tweede Kamer werd gestuurd, staat dat zowel de twee Nederlandse als de twee Afghaanse militairen ‘zeer waarschijnlijk’ door eigen vuur om het leven zijn gekomen. Ook de soldaat die beide benen moet missen, zou het slachtoffer van Nederlands vuur zijn geweest.

Volgens de infanteristen in Uruzgan is dat nog maar de vraag. Betrokkenen verklaren dat niet is na te gaan dat Poortema en Schol dodelijk zijn getroffen door het 25mm snelvuurkanon. Het vuur dat Van de Kuilen raakte zou volgens hen wel degelijk vijandig zijn geweest.

Het opvallende van Van Bemmels reportage (in de Volkskrant van 20 februari) is dat de verantwoordelijke officieren geen blad voor de mond namen en de kritiek op hun superieuren aan het Haagse Plein ongezouten naar buiten lieten komen.

Als embedded verslaggever moet Van Bemmel zijn artikelen laten lezen aan de plaatselijke commandanten. Dit om te voorkomen dat Nederlandse militairen door publicaties in gevaar worden gebracht. Kennelijk geldt dit niet voor eigen vuur richting het Plein.

De aanval op het Plein, waar het ministerie van Defensie is gevestigd, is keihard. ‘We zijn opnieuw door eigen vuur geraakt’, vertellen de soldaten. Officieren voegen daar nog aan toe dat de timing van de rapportage kwaad bloed heeft gezegd onder de infanteristen, die midden in een grote operatie zitten. Ze kunnen ‘deze afleiding’ niet gebruiken.

De spanningen tussen de operationele troepen in Afghanistan en de Defensietop in Den Haag dateren al vanaf het begin van de missie. Vorig jaar lieten commando’s weten te weinig armslag te krijgen vanuit het oppercommando op het Plein. Achtergrond daarvan was dat Defensie destijds wilde onderstrepen dat de uitzending in de eerste plaats een wederopbouwmissie is, terwijl toen al duidelijk was dat er hard gevochten moest worden tegen Talibanstrijders die volop actief waren in het gebied rond de Nederlandse kampen.

Dezelfde dag dat Van Bemmel de kritiek op het rapport van de onderzoekscommissie in de krant zette, lazen we op de site van Defensie: ‘De operatie Patan Ghar, die afgelopen zaterdagavond is begonnen, verloopt volgens verwachting. Patan Ghar heeft tot doel de veiligheid rond Deh Rawod te verbeteren en te stabiliseren. Dat is essentieel voor het verder ontwikkelen van de wederopbouw in de Zuid-Afghaanse provincie Uruzgan.’

Nog steeds de mantra van de wederopbouw dus. De analyse van Noël van Bemmel in de Volkskrant van 19 februari wijst in een andere richting. Amerikaanse Special Forces hebben het gebied rond Deh Rawod ‘met grof geweld ontdaan van Talibanstrijders’. Met een bulldozer zijn een gebouwencomplex en een school waarin de vijand zich schuil hield letterlijk met de grond gelijk gemaakt. De Nederlandse militairen constateren dat de veiligheidssituatie met één klap is verbeterd in dit gebied van 10 bij 20 kilometer. Maar wel met een aanpak die de Nederlanders niet is toegestaan.

De Nederlandse militairen dachten een jaar lang dat hun zachte aanpak in Deh Rawod de beste was. De bevolking was vriendelijk en behulpzaam, de contacten met de leiders waren hartelijk. Maar al die tijd waren de Taliban subtiel aan het infiltreren. Met wat geld, een mobieltje of een brommers werden Afghaanse politiemensen omgekocht. Opeens kozen de Taliban voor openlijk geweld en sloegen de inwoners van Deh Rawod massaal op de vlucht.

De Nederlandse militairen waren totaal verrast en begrijpen nog steeds niet hoe de Taliban er onder hun neus in slaagden het gebied te heroveren. Het enige wat wel duidelijk is, dat de Amerikaanse commando’s het zware werk moesten opknappen, waarna de Nederlanders op zoek konden gaan naar wapens en explosieven. De bange vraag die hen kwelt is: voor hoelang is Deh Rawod Taliban-vrij?

Duidelijk is dat er in het zuiden van Afghanistan te weinig NAVO-troepen gemobiliseerd kunnen worden om de Taliban definitief de grens over te jagen. Duidelijk is voorts dat de Amerikanen voor de Nederlanders, toch een leading nation, de kastanjes uit het vuur halen – mede omdat de Nederlandse militairen van hun superieuren in Den Haag geen toestemming krijgen om harder op te treden. Duidelijk is ook dat het Afghaanse leger nog lang niet op eigen benen kan staan. De Afghaanse politie is corrupt, onderbetaald en onderbemand – en dus vatbaar voor infiltratie door de Taliban (zie ook Het Vervolg).

Het wordt tijd dat Defensie op het Plein deze situatie onder ogen gaat zien en zich niet achter de mantra van de wederopbouw blijft verschuilen. Het is van het grootste belang, zeker gezien de precaire situatie in buurland Pa-kistan, dat de NAVO-troepenmacht in het zuiden van Afghanistan wordt versterkt.

Anders dan de Nederlanders, hebben de Canadezen de zaak in NAVO-verband op scherp gezet. Zij stappen op, wanneer de NAVO-top in april in Boekarest geen versterking oplevert. De Canadezen hebben gelijk: de Europese partners, Sarkozy en Merkel voorop, moeten over de brug komen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden