De affaire-De Roy Van Zuydewijn in vijf bedrijven

Nu uit de brief van premier Mark Rutte is gebleken dat het prins Bernhard was die de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) verzocht heeft om Edwin de Roy van Zuydewijn grondig te onderzoeken, zijn volgens De Roy 'de sluizen opengegaan'. 'Something is rotten in the state of Denmark', citeerde hij Shakespeare. Hoe zat het ook alweer? De affaire-De Roy Van Zuydewijn in vijf bedrijven.

Prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn Beeld ANP

De familie de Roy van Zuydewijn
Edwin de Roy van Zuydewijn, dubbele achternaam maar niet van adel, wordt geboren aan de Amsterdamse Keizersgracht. Vader Leo, zoon van een hoofdadministrateur van kledingbedrijf Kreymborg & Co, wordt advocaat. Zijn broers bestijgen de sociale ladders en bekleden belangrijke maatschappelijk functies. Oudste broer Charles wordt lid van de raad van bestuur van de Verenigde Nederlandse Uitgeverijen (VNU).

Deze oom Charles speelt een belangrijke rol in de latere relatie tussen Edwin en prins Bernhard. 'Mijn ooms, inclusief mijn vader, hadden in de jaren '50, '60 en '70 veel te maken met Bernhard. En hij is zich op een gegeven moment gaan realiseren dat de relatie met mijn ooms hem wel eens kon gaan achtervolgen. Charles heeft in de bladen veel schoongepoetst uit een donker oorlogsverleden van Bernhard', zei De Roy van Zuydewijn gisteren in Pauw en Witteman.

De persoonlijke vete tussen Charles en Bernhard zou de basis zijn voor het verdere verloop van de affaire-De Roy van Zuydewijn, meent De Roy van Zuydewijn.

Foto van Prins Bernhard van vóór de Lockheed affaire. Naar aanleiding van zijn betrokkenheid in deze affaire in 1976 mocht de prins in het openbaar geen militaire uniformen meer dragen Beeld ANP

Het huwelijk
In een openhartig interview met NRC Handelsblad uit 2003 vertelt De Roy van Zuydewijn over de last van zijn achternaam: 'Adellijke meisjes dachten dat ze met mij een jonkheer in huis haalden en als ze er dan via de grapevine achterkwamen dat ik dat niet was, lieten ze mij 'plop' weer vallen.'

Margarita niet.

Ze wordt geboren als dochter van Beatrix' zus Irene van Lippe-Biesterfeld en Carlos Hugo van Bourbon-Parma, die in 1964 zonder toestemming van het parlement trouwen. Hierdoor zijn de vier kinderen van het echtpaar geen lid van het Koninklijk Huis. Wel worden ze eind jaren '90 toegelaten tot de adel. Ze krijgt het recht de titel prinses te voeren, met het predicaat van 'koninklijke hoogheid'.

De twee ontmoeten elkaar in 1998 en worden verliefd. In 2001 trouwen ze, in de kathedraal Saint Marie in het Zuid-Franse Pyreneeënstadje Auch.

Koningin Beatrix en Margarita's vader Carlos zijn opvallende afwezigen op de bruiloft. Het ontbreken van Carlos Hugo, die in de Verenigde Staten woont, wordt toegeschreven aan de chaos na de aanslagen van 9/11. In de wandelgangen wordt dan al gefluisterd dat de werkelijke reden te maken heeft met de stroeve verhoudingen binnen de familie.

Al snel blijkt Edwin de Roy van Zuydewijn ook op paleis Soestdijk geen vrienden te hebben.

Prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn Beeld ANP
 
Adellijke meisjes dachten dat ze met mij een jonkheer in huis haalden en als ze er dan via de grapevine achterkwamen dat ik dat niet was, lieten ze mij 'plop' weer vallen
Edwin de Roy van Zuydewijn

Oranjebitter
Mei 2001. 'Nee, hij gaat niet op de foto'. Het zijn volgens het paar woorden van koningin Beatrix. De 'hij' in het citaat is Edwin de Roy van Zuydewijn. Op paleis Noordeinde wordt de trouwfoto van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst genomen. De eerste openlijke afwijzing van aangetrouwde Van Zuydewijn.

Als De Roy van Zuydewijn zijn uitgestoken hand niet beantwoord ziet door Bernhard ruikt het echtpaar onraad. 'Het leek wel of er een signaal werd gegeven. Zo van: nu mag de rest van de familie ook los.'

Want De Roy van Zuydewijn ligt niet goed bij de Oranjes. 'Op allerlei manieren probeerden ze duidelijk te maken dat hij een twijfelachtig karakter had', vertelt Margarita in de geruchtmakende interviewreeks 'Oranjebitter' in HP/De Tijd. Journalist Thieu Vaessen mocht het paar een half jaar lang interviewen en publiceerde zijn verhalen in een reeks en in een boek.

Een fragment uit een brief van haar moeder: 'Niet alles wat je doet, kan ik achter staan. Maar weet dat ik van je hou.' Herhaaldelijke hulpverzoeken aan koningin Beatrix om aanhoudend 'getreiter' van haar en haar echtgenoot te laten stoppen, halen niets uit. Uiteindelijk raken De Roy van Zuydewijn en Margarita gebrouilleerd met de koninklijke familie.

Foto na het huwelijk van Constantijn en Laurentien Beeld ANP
Oranjebitter in de HP/De Tijd Beeld ANP
 
Op allerlei manieren probeerden ze duidelijk te maken dat hij een twijfelachtig karakter had
Prinses Margarita

De scheiding
Er ontstaat een juridische strijd tussen het echtpaar en de koninklijke familie. De Oranjes worden beschuldigd van afluisterpraktijken en zelfs bij de familie van Van Zuydewijn zou afluisterapparatuur hangen. Ook zakelijk zou hij worden tegengewerkt.

Ze doen ook aangifte tegen voormalig premier Kok en de ex-ministers De Vries (Binnenlandse Zaken) en Zalm (Financiën). Het paar beschuldigt de vroegere bewindslieden van onder meer valsheid in geschrifte, schending van het ambtsgeheim, oplichting en ambtsdwang. De aangifte wordt later verworpen.

Het huwelijk komt onder spanning te staan en uiteindelijk besluiten te twee dat het niet langer meer gaat. In 2004 brengt de prinses naar buiten dat ze spijt heeft de onthullingen over de problemen met haar tante, koningin Beatrix, en andere leden van het Koninklijk Huis.

De Roy van Zuydewijn verliest 'de liefde van zijn leven'. Voor hem is de strijd dan nog lang niet gestreden.

Prinses Margarita en Edwin de Roy van Zuydewijn betreden onder grote media-aandacht een debat van de Tweede Kamer over de kwestie (2003) Beeld ANP

Eenzame strijd
Vanaf de scheiding voert De Roy van Zuydewijn een jarenlange, eenzame strijd. 'Eigenlijk te gek voor woorden, dat de baas van de Rijksvoorlichtingsdienst onomwonden wordt beschuldigd van afluisterpraktijken', zegt premier Balkenende in een drukbezochte persconferentie.

Het is voor De Roy van Zuydewijn niet overtuigend genoeg. Hij wil weten wie uiteindelijk de opdracht heeft gegeven om hem af te luisteren en te achtervolgen. Want volgens De Roy van Zuydewijn wordt ook zijn familie geschaduwd en reikt de lange arm van de inlichtingendiensten tot in Italië, waar hij naar eigen zeggen een geheim agent tegenkomt in de trein.

Dit jaar komt de zaak weer in beweging. 'Een vijandig projectiel dat onschadelijk moet worden gemaakt', zo dacht prins Bernhard over de man van zijn nichtje Margarita. Dat komt aan het licht in het dit jaar verschenen boek Dwars door alle weerstand heen van Jutta Chorus. De quote komt uit een gesprek met toenmalig Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes. Daarin zegt Broertjes dat prins Bernhard zich tegen hem ooit liet ontvallen dat De Roy van Zuydewijn een 'verschrikkelijk type' en een 'doodenge vent' is.

Het was prins Bernhard die in november 2000 de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) verzocht een onderzoek te houden naar Edwin de Roy van Zuydewijn, die op dat moment al enige tijd een relatie had met zijn kleindochter prinses Margarita. Dat blijkt uit een brief van premier Mark Rutte dinsdag aan de Tweede Kamer.

Vorige week publiceerde weekblad De Groene Amsterdammer een verklaring uit 2003 van Guus Appels, toen hoofd DKDB. Hij bevestigt daarin dat zijn dienst eind 2000 'een oriënterend informatieonderzoek' heeft uitgevoerd naar De Roy, waarbij tevens zijn familie werd betrokken. De verklaring, met bijbehorende bijlage, werd alleen zijdelings genoemd toen de Kamer in 2003 met premier Balkenende debatteerde.

Kamervragen over de kwestie bleven al sinds de zomer onbeantwoord, tot ergernis van SP, D66 en GroenLinks. Tot gisteren de brief van premier Rutte verscheen waaruit bleek dat Bernhard de DKDB had verzocht om onderzoek te doen naar De Roy van Zuydewijn. Rutte meldde vandaag dat de DKDB uiteindelijk zelf de afweging heeft gemaakt het onderzoek te doen

'Prins Bernhard had het volste recht om DKDB te vragen het onderzoek te doen. Hij zag aanleiding om dit onderzoek te laten doen', aldus Rutte vandaag in de Tweede Kamer. 'Hij heeft binnen de kaders gehandeld en hij heeft geen opdracht gegeven tot het onderzoek.'

Gisteravond zei De Roy in RTL Nieuws dat hij blij is dat door de brief 'eindelijk de doofpotcultuur in Nederland wordt doorbroken'. Hij kondigde een schadeclaim aan. 'Het pad is vrijgemaakt voor genoegdoening.'

 
Eigenlijk te gek voor woorden, dat de baas van de Rijksvoorlichtingsdienst onomwonden wordt beschuldigd van afluisterpraktijken
Toenmalig premier Jan Peter Balkenende
Edwin de Roy van Zuydewijn (R) en zijn advocaat Mark Meijjer op de publieke tribune van de Tweede Kamer voorafgaand aan het debat over zijn zaak Beeld ANP
 
Eindelijk de doofpotcultuur in Nederland wordt doorbroken. Het pad is vrijgemaakt voor genoegdoening
Edwin de Roy van Zuydewijn
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden