De ACER, de CEDEFOP, de CVCA, de CPVO, de EACEA, de EAHC en de EASA

Op veel plekken in de wereld ontstonden problemen door dingen die van elders kwamen. Het product dat de Europese Unie last bezorgt, de natiestaat, is made in Europe. Telkens weer blijkt het een taai ding. Op harde feiten is het niet gestoeld. 'Van mensen die beweren altijd in 'ons' land te hebben gewoond, kan vaak worden aangetoond dat ze in een niet al te ver verleden ergens anders woonden', schreef de Britse historicus Neal Ascherson. 'Zelfs het beeld van een gemeenschappelijke culturele traditie vervaagt vaak zodra het met de strenge feiten wordt geconfronteerd.' Máár: 'Het gevoel te behoren tot een afzonderlijke culturele traditie, het idee van 'etnische identiteit', kan subjectief zozeer waar zijn dat het verandert in een objectief sociaal-politiek feit, ongeacht de leugens die ter versiering worden gebezigd.' De natiestaat is een ding om rekening mee houden.


De Duitse schrijver en dichter Hans Magnus Enzensberger (1929) begint zijn eurokritische essay Het zachte monster of Europa in de klem met een schets van het continent vóór het eenwordingsproces natiestaten wat tanden uitsloeg. 'Zonder een bureaucratische uitputtingsslag was een buitenlandse reis onmogelijk. Wie een grens over wilde, moest in drievoud formulieren invullen voor een visum.' Buiten de EU kan dat nog steeds. Die eenwording heeft veel moois opgeleverd. Toch verkeert de EU in de diepste crisis in haar bestaan. Enzensberger luisterde naar eurocoryfeeën die grommen dat irrationele burgers verdommen rationeel te denken. Maar 'euro-idealisten' zijn de helft van het probleem dat hij gewaar wordt: de verstrengeling van Europese dromen van de top met ouderwets nationaal denken op de grond. Veel waar de EU om wordt veracht, vloeit voort uit deze combinatie.


Neem rare of overgecompliceerde regelgeving. Die ontstaat doordat (grote) lidstaten net zolang aan wetten beitelen tot ze hun nationale belangen voldoende gedekt achten. Troebele besluitvorming, gebrek aan democratie, de eurocrisis: natiestaten vullen Europese dromen op eigen wijze in. Of neem die steeds onoverzichtelijkere organisaties. Die ontstaan doordat Europese bevoegdheden zich uitbreiden terwijl de lidstaten nationaal blijven denken. Tot de vruchten behoren de ACER, de CEDEFOP, de CVCA, de CPVO, de EACEA, de EAHC, de EASA, de EAWI, de ECDC, de ECHA, de EDA, de EEA, de EFR, de EFSA, de EIGE, de EIT, de EMCDDA, de EMEA, de EMSA en de ENISA en nog een aantal die niet in dit stukje passen. Enzensberger kende ze ook niet voor hij zich verdiepte in uitvoerende Europese agentschappen die 'zogezegd als spruitjesplanten uit de grond schieten'.


Visionairen en idealisten doen het nooit rustig aan. Aan het eind van het boek stort Enzensberger zijn hart uit bij een monsieur van de Commissie die hem in een Brussels restaurant de ossobuco aanraadt. Enzenberger: 'Waarom kennen jullie slechts één richting? Dóórgaan!' De monsieur fronst de wenkbrauwen. Enzenberger: 'Uw gezondheidscommissarissen zeggen dat we alsmaar dikker worden! Hoe zou het zijn als de Unie zichzelf een dieet zou voorschrijven?' De commissiemonsieur: 'Is de ossobuco lekker?'. Enzensberger: 'Die is voortreffelijk.'


Hans Magnus Enzensberger: Het zachte monster Brussel of Europa in de klem.

Cossee Essay; € 9,90.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden