De A van Aarschot, de z van zomer

Er bestaan allerlei overeenkomsten tussen een schrijver en iemand die net leert lezen. Beiden spellen moeizaam de woorden en proberen zo goed mogelijk uit te drukken wat op verwoording wacht: 'Zet de een naast de ander en het zal opvallen dat hun schrijfritme even traag is en de onzekerheid over...

Vandaar dat Brigitte Raskin in haar 'zelfportret' Eigenzinnig alfabet (Van Halewyck/Balans; * 35,-) uitgaat van de basis van de taal: de letters van het alfabet. De A is van Aarschot, haar geboortestad, en de Z is van zomer, het seizoen waarvan zij zoveel houdt. Daartussen liggen de L van literatuurprijs, de AKO-prijs die Raskin kreeg voor haar boek Het koekoeksjong en de O van Overijse, haar woonplaats.

Raskin, die nooit een scherpe grens heeft willen trekken tussen journalistiek en literatuur, schreef deze stukjes - toespraken, reportages, krantenartikelen, radioverslagen - voor eerdere gelegenheden. Niet alleen dit 'zelfportret', maar ook haar romans zijn een mengeling van autobiografie en documentatie.

Het is met de scheidslijnen daartussen als met de grens tussen Vlaanderen en Wallonië, waarop zij woont. Het gaat in beide gevallen om arbitraire 'papieren grenzen': onzichtbaar, niet echt en vooral hinderlijk. Haar dochtertje neemt in Wallonië de bus naar haar Vlaamse kleuterschool, en als er een ongeval plaatsvindt op de grensweg, bakkeleien de agenten wie de papieren moet invullen. De ongelukkige tweedeling van België en de tweeslachtige positie ten opzichte van Nederland is een onderwerp waar Raskin regelmatig op terugkomt: onder de I van Identiteit bijvoorbeeld, bij de N van Nederland en de T van Taal. In haar stukken is zij op zoek naar de genuanceerde positie waarin ze wereldburger kan zijn zonder haar gevoel van Vlaamse eigenheid te verliezen.

Zo balanceert ze in al haar stukken tussen het algemene en het particuliere. Ze schrijft over koning Boudewijn, maar ook over de rijstepap van haar kinderen, over de euthanasie-wetgeving en tegelijk over haar stervende vader, over Moskou maar net zo lief over Zeeland. Van persoonlijk naar publiek en terug, dat is de beweging die dit prachtig vormgegeven Eigenzinnig alfabet kenmerkt.

Yra van Dijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden