De 100 beste grappen van Nederland: 28 tot 10

Humorcanon

De Volkskrants grote Nederlandse humorcanon nadert de finish. Toetst u vooral uw smaak aan de onze.

Micha Wertheim tijdens zijn voorstelling Voor de Zoveelste Keer.

28. Scenes behind the scenes (Arjan Ederveen 1995)

Een sprankelende aflevering uit de toch al prachtige 30-minuten-serie van Arjan Ederveen. Een cameraploeg brengt een bezoek aan de kapitale villa van Ron Selling en diens hoogblonde vrouw Mariska ('Maris'). Je denkt als niet-ingewijde in het genre van Dries Roelvink c.s. toch even: waarom ken ik die Ron Selling helemaal niet? De succesvolle zanger van hits als Why en Tot hier verzorgt een rondleiding. 'Zullen we maar naar binnen gaan?' In de slaapkamer wijst hij naar de wand. 'Ruime kasten, dat vinden we erg belangrijk.' Maar er hangt een schaduw over het paar: een liefdesbaby ontbreekt. En daar duiken de bladen op. Voor de hand liggende kop: 'Wij blijven het proberen.'

27. 'Ik denk het niet, Job' (Lucky TV 2011)

PvdA-leider Job Cohen neemt plaats achter het spreekgestoelte van de Tweede Kamer. 'Mevrouw de voorzitter, we wonen in een mooi en sterk land. Maar we zijn ook onzeker geworden. Bestaat mijn baan straks nog?' Dan klinkt er uit de zaal dat dodelijke zinnetje, onmiskenbaar met het accent van Geert Wilders. 'Ik denk het niet, Job.' Er volgen beelden van schaterlachende bewindslieden en Kamerleden, en Cohen die moeite heeft om zijn ergernis te verbergen en ten slotte wegbeent. De montage van Sander van de Pavert betekende een gigantische deuk in het imago van de toen toch al zo geplaagde politicus. Zelden troffen vijf doodgewone woordjes zo doel. Had Van de Pavert die impact trouwens zelf voorzien?

26. Pizzaatje bellen (Jiskefet 1996)

De Lullo's Kerstens (Herman Koch) en Kamphuys (Kees Prins) zitten dodelijk verveeld op de bank. 'Zullen we anders een pizzaatje bellen?', oppert Kamphuys. Er wordt een pizzeria gebeld, en op nadrukkelijk verzoek van Kerstens wordt een pizza zonder artisjokkenhartjes besteld. Wanneer de Turkse pizzabezorger (een besnorde Michiel Romeyn) dan tóch een pizza met artisjokkenhartjes bezorgt, kan het treiteren beginnen. De genadeklap komt van Kamphuys: 'Zeg Achmed, hecht jij nogal aan je brommertje? Ik zie dat ze er met je brommertje vandoor zijn.' Achmed buigt zich voorover uit het raam en voor hij het weet is hij door Kerstens naar beneden geduwd. Deze ultieme wreedheid werd vooral dankzij Romeyns naïeve spel een komisch hoogtepunt.

25. Mannen bellen (Koot en Bie 1977)

Fantastisch gênante telefoontjes van een man (Kees van Kooten) die vergeefs wat ontmoetingen van vroeger belt in de hoop op een onenightstand, inderdaad afkomstig van de elpee Hengstenbal. Dat het heel raak geacteerd is, maakt het extra geestig en ongemakkelijk - luister bijvoorbeeld hoe Koot ter zake wil komen maar er op zo'n typische aan-deze-kant-van-de-lijnmanier niet tussenkomt: 'Zeg Agaa... jaja... ja nou... ja. Zeg Agaa... ja, nou ja, vertel mij wat... ja dat is het... ja, zè... jaja, ja. O de bof, hè jakkie. Ja die van mij ook toen. Zeg A... nee, twee jongens. Zeg A... zeg A... Zeg Agaath, we hebben zo ontzettend veel bij te praten, kan het niet dat ik even bij je langskom.' Maar de echte pareltjes zijn uiteraard de manieren waarop hij geen sjoege krijgt. 'The Mikmek. The discothèque. Yes! Frens from the Mikmek. The tall guy you did the bump with. Bald? No no, I'm not bald. I have only a rather high forehead.'

24. Voor de zoveelste keer (Micha Wertheim 2010)

Nog niet eerder vertoond: halverwege zijn voorstelling herhaalt Micha Wertheim woord voor woord en tot het omstoten van het glaasje water aan toe een groot stuk uit zijn show, zonder verdere toelichting en met een hoogst bijzondere kijkervaring als resultaat. Het herhaalde stuk conference zit namelijk zo geraffineerd in elkaar, dat opmerkingen die de eerste keer nog geen hout sneden, de tweede keer enorm grappig zijn. Zoals deze opmerking van Wertheim tegen een man op de eerste rij: 'Ik vind het niet zo leuk dat jij de laatste tien minuten naar mij zit te kijken met een blik alsof je het allemaal al eens gezien hebt.'

23. Jacques Cousteau (Arjan Ederveen en Tosca Niterink 1993)

Jan Mulder schreef in zijn column in de Volkskrant dat hij nog lang in de kamer bleef zitten na het zien van dit fragment. 'Het was volmaakt en prachtig en vol tedere kleinheden, te veel om op te noemen.' Arjan Ederveen, met pijp en pet, is de diepzeeonderzoeker Jacques Cousteau die zich voorbereidt op een gevaarlijke reis: 'Ze visit to the Marina's, a couple of coral islands in ze indzien ozzjen, will take zree weeks.' Tosca Niterink is de meereizende professor Janet McMillefree van de Univerzity of Coloradó. Doel van de onderneming: het raadsel ontsluieren van het achterwaartse paringsgedrag van de lingino-inktvis. Volgens Mulder is het steenkolen-engels van Ederveen beter dan dat van Peter Sellers. Hij ziet McMillefree als ze op het dek van de Calypso verschijnt. 'Ah... bonjour!'

22. Beatrix (Hans Teeuwen 2003)

Het is grof, plat, ordinair, een goedkoop trucje zelfs, maar onweerstaanbaar lachwekkend. Cabaretier Hans Teeuwen die in zijn show Industry of Love op even rauwe als plastische wijze beschrijft hoe hij koningin Beatrix 'keihard in d'r reet heeft geneukt, zoals dat zo mooi heet'. 'Toen we klaar waren, zei ik: 'Hé majesteit, ga 'es bier halen!'' Absurdisme dat de grenzen van de majesteitsschennis weer een stukje verlegde - dat kan toch allemaal maar in Nederland.

21. Scheet (Toren C 2008)

Poep en pies vormen een terugkerend thema in de gebeurtenissen in het kantorencomplex van Maike Meijer en Margôt Ros. Het gaat er in hun sketches nogal eens absurdistisch en grotesk aan toe, maar in deze scène is de werkelijkheid niet eens zo ver weg en dat maakt het des te leuker. Een medewerkster, in conversatie met een collega die op de gang staat, wil het duidelijk kort houden. 'Ik heb even wat anders te doen.' Ze sluit de deur en laat ver voorovergebogen een ellenlange en opluchtende scheet. Dan keert ze zich om en ontdekt dat de verwachte sollicitant al aanwezig is. 'U bent er al!' Dat komt nooit meer goed.

20. Wo ist der Bahnhof, dó ist der Bahnhof (Van Kooten en De Bie 1985)

De argwanend naar de buitenwereld kijkende broers op leeftijd Arie en Gé Temmes eisen hier hun aandeel op in het verzet tegen de Duitse bezetter. De rol van Gé (Wim de Bie) was beperkt, hij had de Engelse ziekte gehad - 'meer kon ik ook niet doen'. Maar Arie had een Duitse soldaat die de weg naar het station vroeg - 'Wo ist der Bahnhof?' - de verkeerde kant op gestuurd: 'Do ist der Bahnhof'. De soldaat, wiens skelet veel later in de tuin van de broers wordt gevonden, krijgt de naam Wo ist der Bahnhof. Opmerkelijk genoeg roepen de pochende broers toch enige vertedering bij de kijker op.

19. Juliana maakt spruitjes schoon (Barend Servet 1972)

Nog een gevalletje van mogelijke majesteitsschennis, dit fragment uit de show van Barend Servet (IJf Blokker), mede geregisseerd door Wim T. Schippers. Minder recht voor zijn raap dan Hans Teeuwen (zie 22) maar in de tijd geplaatst ging dit voor menigeen toch te ver. Juliana ontvangt journalist Servet met een bak spruitjes op haar schoot. 'U zult wel denken: wat zit onze vorst nu te doen? Dit is een karweitje dat ik me door niemand uit handen laat nemen.' Ze spreekt de lakei voortdurend aan met ober en bestelt sherry, snel gevolgd door 'drie pils en een dubbele jonge'. Het kwam de VPRO op een berisping te staan, en woedende telefoontjes en opzeggingen. Servet had nog de perfecte vraag. 'Heeft u altijd al koningin willen worden?'

18. Ivo Niehe bezoekt Ivo Niehe (Koefnoen 2004)

Ivo Niehe is natuurlijk een dankbare persoonlijkheid om eens even lekker op de hak te nemen, wat een goede persiflage alleen maar moeilijker maakt. Paul Groot slaagde daar meerdere keren buitengewoon goed in, met als hoogtepuntje het bezoek van Ivo Niehe aan Ivo Niehe. Van de voice-over, tot de zelfingenomen gebaartjes, tot de manier waarop Niehe achter de piano plaatsneemt om eventjes te laten zien hoe goed hij dat wel niet kan, tot het heerlijk onsympathieke einde van de sketch. 'Willen jullie koffie jongens? Er zit een wegrestaurant hier aan de overkant van de straat.'

17. Piercings (Mannen van de radio 1996)

'Met mijn, eh, mijn eerste piercing ging het eigenlijk vrij snel mis', zegt Hans Teeuwen. 'O', zegt Pieter Bouwman. Teeuwen: 'Ja, ik had zo'n vrij grote zilveren ring door mijn neus en toen was ik naar het zwembad.' Op dat moment hoor je aan de ademhaling van Bouwman dat hij al bijna in de lach schiet. Mannen van de radio, grotendeels geïmproviseerde satire, was op Radio 1 de voorloper van Radio Bergeijk, ook van Pieter Bouwman. Terugkerend element is de herhaling in de vragen en antwoorden. 'Er was zo'n roostertje op de bodem.' 'Op de bodem?' 'Op de bodem, ja.' (...) 'Het neusschot was als een kasteelbrug naar beneden gevallen.' 'Was losgescheurd?' 'Ja, was losgescheurd, hè.'

16. Bedrijfsuitje (Sander van de Pavert 2007)

De scene uit Der Untergang waarin Hitler (Bruno Ganz) zijn officieren de mantel uitveegt heeft vermoedelijk honderden, zo niet duizenden variaties online opgeleverd. Maar deze vroege versie, pre-Lucky TV, van Sander van de Pavert waarin hij een sketch over een Haags bedrijfsuitje over de beelden legt, is vermoedelijk de beste. 'Nee, we gaan niet naar de dierentuin. Ik wil bowlen. We gaan bowlen.'

'We zijn vorig jaar ook al wezen bowlen', probeert een officier voorzichtig. 'We willen wel eens wat anders. Die dierentuin misschien toch maar.' Hitler ontploft: 'Ik heb een schijthekel aan zeeleeuwen! WE GAAN GODVERDOMME BOWLEN!' Alle details kloppen: de stafkaart met legereenheden die Berlijn in de tang nemen, speelt hier de rol van de kaart waarop de locatie van de fietsenverhuurder wordt aangewezen.

15. De jazzclub (Arjan Ederveen en Tosca Niterink 1989)

In een poging Marco Bakker te strikken voor hun Sneeuwwitjeverfilming gaat het klassieke plusbrilkinderduo Theo en Thea (in de film Theo en Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium) verkleed als Ans en Bea Aarsman naar de jazzclub die Bakker frequenteert - en dat wordt een geweldig rake parodie op een subcultuur. Als ze beweren de topformatie De Electronica's te zijn mogen ze binnen. Nu alleen nog even optreden. Bea tot de pianiste: 'Het wordt een improvisation. Druk maar wat toetsen in, het maakt niet uit: het is jazzzz.' Het publiek, allemaal pijprokend in zwarte coltrui, vindt het prima, en Marco Bakker, zwoel uitgelicht met opgetrokken wenkbrauwen in een heel vroeg voorbeeld van een (zeer geslaagde) zelfparodiërende rol, vraagt ze zelfs aan zijn tafeltje: 'Mag ik u uitnodigen voor een goed glas zoete mousserende Duitse wijn?'

14. De auditie (Toon Hermans 1966)

Audities kunnen keihard zijn voor de smachtende deelnemers, maar de Duits-Nederlandse goochelaar Charles Hartman ('Dankuwel alstublieft') wordt door de arrogante producent Jack Bemelmans wel heel erg vernederd. Als het topnummer ook nog mislukt omdat de duif dood is ('De doif heeft te lang in het zwarte doosje gezeten. Duiven moeten fladderen, meneer') is de afgang compleet. Toch weet Hermans de goochelaar met een fenomenale slotzin zijn waardigheid terug te geven.

13. DWDD in drie minuten (Henry van Loon 2010)

Beste bewijs dat een hoog tempo erg grapverhogend werkt, want Henry van Loons analyse van het wezen van De Wereld Draait Door is nog niet eens zo héél raak, maar de razende manier waarop ineens de temerige piepstem van Marc-Marie Huijbregts erin komt, het inhoudsloze gesprekje met altijd weer het allerbeste bandje ooit binnenzeilt en je voor je het weet weer in - toen nog - Fokke & Sukke bent beland ('toe-toedeloe dit is saai, toe-toedeloe dit is saai') maken dat je het eindeloos opnieuw kunt kijken. Oké, en deze is spot on: 'Ik ben Jakhals Kutlul, ik heb heel vet haar en een zwart pak met een rooie stropdas en ik ga net doen of ik mensen confronterende vragen stel maar dat durf ik niet want elke politicus heeft meer charisma dan alle Jakhalzen bij elkaar. O, daar is een politicus!' 'Flikker op Jakhals Kutlul.' 'Ohohoh, echt waar, confronterend zeg!'

12. Het konijn dat immers en daarentegen zegt (Hans Teeuwen 2000)

Hans Teeuwen vertelt over zijn vader ('een curieus man'), in een ronduit briljante sketch waarin al zijn talenten - timing, absurdisme, taalgevoel, mimiek - samenkomen. Teeuwen begint: 'Mijn vader was goochelaar en hij kon één truc: hij kon uit een konijn een hoge hoed toveren. En dat konijn kon ook iets, dat konijn kon praten. Nou ja, hij kon twee woorden zeggen. Hij kon 'immers' en 'daarentegen' zeggen. Mijn vader was De Grote Oebidoebi, met het Konijn dat Immers en Daarentegen zegt.' Wat begint als een succesverhaal, wordt problematisch als het konijn te oud wordt en er een nieuw konijn moet worden opgeleid. Minutenlang kijken we naar Teeuwen die een man speelt die voor een konijnenhok staat, en de woorden 'immers' en 'daarentegen' herhaalt, in de hoop dat het konijn gaat praten.

11. De Boekwinkel (Jiskefet 1991)

Zelden werd de botsing tussen hoge en lage cultuur zo goed komisch verbeeld als in De Boekwinkel. Trainingspakproleten Johnny (Michiel Romeyn) en Willy (Kees Prins) komen in een keurige Haarlemse boekhandel een boek uitzoeken voor de vriendin van Johnny. De extreem zalvende boekverkoper (Beppie Melissen) staat de mannen keurig te woord. 'Misschien dat u anders even rond kunt kijken?' 'Anders rondkijken? En jij maar op je luie krent blijven zitten en wij maar rond gaan kijken. Het zal helemaal mooi worden! En jij maar vangen en wij betalen. Ik wil een boek voor mijn vriendin, en dat ga jij voor me uitzoeken in die ouwe rotzooi hier.' Van begin tot (open) einde een feest van intimidatie, ongemakkelijkheid en vernieling.


Kijk hier voor de nummers 1 tot en met 10. En hier voor 46 tot 28.

Nummer 100 - 29:

100 Watskeburt - De Jeugd van Tegenwoordig (2005)
99 Terugblik op WK '74 - Studio Spaan (2002)
98 Stekkie van de fuchsia - Ja zuster, nee zuster (1967)
97 Deutscher mit Pasen - Cursief (1973)
96 Datingscène Abel - Alex van Warmerdam(1986)
95 Buckler - Youp van 't Hek (1989)
94 Geld - Neerlands Hoop Express (1974)
93 Stilstaan bij standbeeld - Jiskefet (1992)
92 De Surinaamse trainer - Najib Amhali(1999)
91 Kroketten - Wim Sonneveld (1964)
90 Nieuwe buren - Cabaret Lurelei (1965)
89 Berichten voor de vissers - Borát (1984-1989)
88 Antwoordapparaten - Tim en Wart Kamps en Bor Rooyackers (2003)
87 Imitatie Den Uyl - Wim Kan (1976)
86 Nobody fucks with Frank de Grave - Kopspijkers (2001)
85 Baas Bea - Buro Renkema (2006)
84 Senseo - Toren C 2010)
83 Matthäus-Passion - Koot en Bie (1981)
82 Olifant - Commercial Rolo (1995)
81 Geert Wilders in de snackbar - Ronald Goedemond (2011)
80 Met de Ajax-bus naar PSV - Freek de Jonge (1987)
79 Het Goedste Nederlands - Draadstaal (2007)
78 Lenen, lenen, betalen, betalen - Youp van 't Hek (1982)
77 Partnerruil - Paul van Vliet (1971)
76 Mat Herben krijgt Pim Fortuyn door - Kopspijkers (2002)
75 Tennisracket halen - Toon Hermans (1980)
74 Pits - Commercial Centraal Beheer (1987)
73 De spastische psychiater - Alex Klaasen en Martine Sandifort (2002)
72 In Almelo -Herman Finkers (1985)
71 De gulle lach - Wim Sonneveld (1971)
70 Straatinterviews - Freek de Jonge (2014)
69 Safari - Plien & Bianca (2001)
68 Bijbelverhaal - Hans Teeuwen (1994)
67 Herfstsonate - Arjan Ederveen en Tosca Niterink (1993)
66 Geen jager, geen neger - Herman Finkers (1992)
65 Waarom ik voor de JSF ben - Tim Fransen (2013)
62 Nostradamus - Hans Teeuwen (1995)
61 Dikkie Dik - De Vliegende Panters (1996)
60 Ome Frans - Herman van Veen (2000)
59 Ondankbare plant - Mannen vande radio (1995)
58 Klotemussen - Rembo & Rembo (1987)
57 De Föhn - Rembo & Rembo (1991)
56 Wereld op Hielen - Gat van Nederland (1973)
55 Uit naastenliefde - Van Kooten & De Bie (1987)
54 Vissen - Horace Cohen en Ruben van der Meer (1999)
53 Dodenrit - Drs. P (1974)
52 Geen ja, geen nee - Gerard Cox en Frans Halsema (1973)
51 Bertje en Henk - Hans Teeuwen (1995)
50 Snieklaas - Toon Hermans (1974)
49 Kip - NieuwDier (2006)
48 De Feyenoordsuppoost - Ton van Duinhoven (1972)
47 Jiskefet - English sports (1990)
46 Heen en weer - Drs. P (1973)
45 Kabouter Prikkeprak - Ederveen & Niterink (1996)
44 Imitaties in Mike en Thomasshow - Jochem Myjer (2007)
43 Net Niet Verschenen Boeken - Gummbah (2000)
42 Jool Huul - Waardenberg en De Jong (1990)
41 Ik hou van Holland - Koefnoen (2011)
40 Minder vlees eten - Zondag met Lubach (2015)
39 Huilon - Joardy Film (2016)
38 IKEA stapelbed - Youp van 't Hek (1996)
37 Donna Summer - Van Oekels Discohoek (1974)
36 Spaanse les - Kreatief met kurk (1993)
35 Sinterklaas - Jiskefet (1995)
34 Dik Voormekaar Show - André van Duin (1973-1985)
33 Kakkers - Daniël Arends (2013)
32 Hij verstaat je niet - Jiskefet (2004)
31 Haren - Koefnoen (2012)
30 Paneldiscussie over agressie - Kees van Kooten en Wim de Bie (1980)
29 Op bezoek - Wim Sonneveld en Godfried Bomans (1962)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.