De 10 dingen die u moet lezen over Prinsjesdag 2014

De hoedjes, de Troonrede, de kabinetsplannen, de introducees, de koopkrachtcijfers en de politieke reacties: Prinsjesdag 2014 zat er vol mee. Voor als u het gemist heeft of allemaal niet kon bijbenen: hier in vogelvlucht de hoogtepunten van vandaag.

Deze foto werd gemaakt door minister Dijsselbloem voorafgaande aan de presentatie van de Miljoenennota. Beeld anp

1. Troonrede

De tweede Troonrede van koning Willem-Alexander begon met een terugblik op een gewelddadige zomer. Deze 200ste Prinsjesdag had door de ramp met vlucht MH17 een 'rouwrand van verdriet', zo zei de koning. In de rede verwoordde de koning de missie van het kabinet: Nederland weerbaar maken in turbulente tijden. Hij sprak namens de premier toen hij zei dat 'haat die elders in de wereld mensen in het verderf stort, niet mag overslaan naar onze straten'. Discriminatie wordt niet getolereerd, was de boodschap. Uiteraard was ook een paragraaf ingeruimd voor de economie: de tekenen zijn 'hoopgevend' maar het herstel is 'broos'.


Foto gemaakt met een fisheye-lens. Koning Willem-Alexander leest, met aan zijn zijde koningin Maxima, de Troonrede voor. Beeld anp

2. Hoedjes

Traditiegetrouw zijn op Prinsjesdag de hoedjes niet van de lucht. Zo ook vandaag op het Binnenhof. De opvallendste creaties kwamen voorbij. Maar, wie heeft de mooiste? We vroegen het moderedacteur Bregje Lampe. Uiteraard kwamen ook de afzichtelijkste hoeden aan bod. 'Minister Edith Schippers heeft helemaal door hoe het moet', schrijft Lampe. 'Geen gekkigheid, maar gewoon een hele mooie klassieke hoed.' Nee, dan Loes Ypma, die volgens Lampe mee leek te doen aan een competitie voor de opvallendste hoed. 'Fuchsia doet het beter bij Barbie dan bij politici.' Lees hier alle recensies van Lampe.

Minister Edith Schippers met haar dochter Eva op het Binnenhof. Beeld anp

3. Kamerleden met partner

Het is zeker de moeite waard een keer vooraan te gaan staan op het Binnenhof tijdens Prinsjesdag. Voor de hoedjes, de jacquets maar bovenal voor de introducees van de Kamerleden en de ministers. Zo nam PvdA-Kamerlid Mohandis zijn vader mee. 'Voor hem een prachtige ervaring, leuk om dit terug te geven.' Of minister Schippers met haar dochter Eva. Maar de beelden van bewindslieden en hun partners zijn het mooist. Zo zag u het kabinet nog nooit.

4. Plannen voor 2015

Er leek geen einde aan de stroom maatregelen te komen die de voorlichters de wereld instuurden. De plannen waren deels concreet: er komt komend jaar 278 kilometer asfalt bij, na jaren van stilstand gaan de salarissen van de leraren de lonen van de markt weer volgen en een speciale ambassadeur gaat beginnende, groeiende en innovatieve mkb'ers bijstaan. Sommige plannen bleven vaag, zoals twee lange termijnprojecten die eruit springen. Er komt 20 miljard euro vrij voor een 30-jarig Deltaplan om Nederland te beschermen tegen het wassende water. En het kabinet wil de komende - pakweg 10 - jaar 100.000 extra banen scheppen door de lasten op arbeid met 15 miljard euro te verlagen (zie ook punt 8). Kijk hier voor een overzicht van alle maatregelen.

Experts over de Troonrede

Uit onze rondvraag bleek niet veel enthousiasme over de Troonrede. Het tweede optreden van Willem-Alexander werd door historica Daniela Hooghiemstra wel als positief beoordeeld. 'Koning Willem-Alexander zat er ontspannen bij. Hij sprak zakelijk en er was weinig persoonlijks in de Troonrede te ontdekken. (...) Dat past in deze tijd en ook bij zijn nuchtere persoonlijkheid.' Over de aandacht voor het buitenland waren de meningen verdeeld. Oud-diplomate Petra Stienen vond het goed dat het kabinet eens 'over de dijken kijkt', maar beoordeelde de visie als 'mager'. 'Ons eigenbelang staat voorop. Waar is het gedeelde belang met andere landen, ook buiten Europa? Dat vergt analyse.' Hoogleraar Harrie Verbon vond het juist te weinig internationaal gericht. 'Ik vond het navelstaarderij, en miste de blik naar buiten.'

6. Veel bezoekers

De tweede Prinsjesdag van koning Willem-Alexander was tevens de 200ste Prinsjesdag ooit. De eerste keer was in 1814, een jaar na het verdrijven van de Franse troepen en de terugkeer van de onafhankelijkheid. Het geheel was dit jaar aangekleed met shows en activiteiten. 75.000 mensen kwamen deze week af op rondleidingen in de Tweede en Eerste Kamer, de Ridderzaal, de Raad van State en de Rekenkamer. In de kelder onder de Ridderzaal stond een nagebouwde Gouden Koets uit de jaren 50, inclusief stoet van lakeien en paarden. Vandaag kwamen 25.000 mensen naar de binnenstad om de Gouden Koets met het koninklijk koppel te zien langsrijden.

Oranjefans rennen naar de hekken bij Paleis Noordeinde. Beeld anp

7. Flutverhaal

De oppositie is, zoals was te verwachten, niet te spreken over de kabinetsplannen voor 2015. D66-leider Alexander Pechtold hoorde de koning niets nieuws zeggen, twitterde hij na de Troonrede. Dat het kabinet de blik naar buiten richt, deed Pechtold nog wel goed. Maar, voegde hij eraan toe: 'Waar is de blik op de toekomst.' Emile Roemer van de SP hoorde de koning een STER-spotje voor het kabinet uitspreken. PVV-voorman Geert Wilders had zowaar een compliment over voor de koning: 'Ik vond het een heel indrukwekkend begin van de Troonrede: de zwarte rand om deze Prinsjesdag heen na de ramp met de MH17.' Maar Wilders zou Wilders niet zijn als hij het daarbij had gelaten: 'Daarna was het een visieloos flutverhaal.'
Lees hier alle reacties.

Wilders met zijn vrouw bij de Ridderzaal. Beeld anp

8. Koopkracht

De Miljoenennota gaat onvermijdelijk gepaard met koopkrachtplaatjes. Een plus voor de een, een min voor de ander. Maar hoeveel betekent zo'n percentage eigenlijk? De Volkskrant maakte een digitale tool waarin u kunt zien waar u staat in de puntenwolken van het Centraal Planbureau. Pakken de plannen van Rutte II voor u gunstig uit of juist niet?

Uw koopkracht is van veel meer factoren afhankelijk dan enkel overheidsbeleid, maar uit de grafieken zijn wel enkele trends op te maken. Zo gaan mensen met werk er volgend jaar op vooruit, onder meer doordat de loonbelasting omlaag gaat. Ook gezinnen met kinderen worden ontzien. Wie niet werkt, maar een uitkering of pensioen ontvangt, zal het volgend jaar met relatief iets minder moeten doen.

9. Belastingplan

Het hele belastingstelsel gaat op de schop. Althans op de lange termijn. En in kleine stapjes, waarvan het huidige kabinet er hooguit twee gaat zetten. Vandaag kwamen minister Dijsselbloem en staatssecretaris Wiebes (beide Financiën) met een voorzet, volgend jaar met een écht belastingplan. Kern: vereenvoudiging en lastenverlichting voor werkenden. Voor politieke partijen die bereid zijn er de tijd voor te nemen, hebben Dijsselbloem en Wiebes één samenhangend voorstel waarmee in pakweg tien jaar 100.000 banen worden gecreëerd. De lasten op arbeid kunnen - over de duim - met 15 miljard omlaag.

Dijsselbloem en Rutte maken lol. Beeld anp

10. Huishoudboekje van Nederland

Eigenlijk draait het hier allemaal om: de inkomsten en uitgaven. Bijna 250 miljard erin, bijna 260 miljard eruit. De overheid verdient door het innen van belasting: bijna 147 miljard euro. En het innen van premies: op volksverzekeringen en werknemersverzekeringen. En dan is er nog de gasbel onder Groningen, ook nog goed voor ruim 9 miljard volgend jaar. Dit is een versimpelde weergave, inkomsten uit staatsobligaties staan er bijvoorbeeld niet bij, maar in grote lijnen komt het hierop neer.

Aan de uitgavenkant gaat het meeste geld naar de sociale zekerheid: bijna 80 miljard. De zorg is een kostenpost van ruim 70 miljard euro. Ook onderwijs en cultuur happen aardig in de rijkskas: 33 miljard. Het lokaal bestuur krijgt ruim 18 miljard toebedeeld. Het buitenland (ontwikkelingshulp en diplomaten in den vreemde) kan voor ruim 10 miljard op Nederland rekenen. De defensiebegroting is zo'n 7 miljard euro, minder overigens dan 's rijkswegen en natuur in Nederland (9 miljard), ook minder dan het OM en de politie (10 miljard). Nog noemenswaardig: onder de 700 miljoen van BZK valt ook het koningshuis.

Het huishoudboekje van 2015. Beeld Miljoenennota
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden