DDR-tijd achtervolgt Gregor Gysi

Was fractievoorzitter Gregor Gysi van de Duitse socialistische partij Die Linke in de DDR-tijd geheime informant van de Stasi? Nieuw opgedoken documenten maken die vraag actueel.

BERLIJN - Zijn Oost-Duitse verleden blijft Gregor Gysi achtervolgen. Steeds opnieuw moet de 65-jarige fractievoorzitter van de Duitse socialistische partij Die Linke zich verweren tegen aantijgingen dat hij in de DDR nauwe betrekkingen onderhield met de Stasi, de Oost-Duitse inlichtingen- en veiligheidsdienst.


Gysi heeft de aantijgingen dat hij een verklikker was voor de Stasi altijd categorisch ontkend, maar recent opgedoken documenten geven nieuwe zuurstof aan de oude beschuldiging dat hij als advocaat in de DDR wel degelijk vertrouwelijke informatie over zijn cliënten met het beruchte 'Ministerium für Staatssicherheit (MfS, Stasi)' heeft gedeeld.


Het Openbaar Ministerie in Hamburg heeft begin deze maand een nieuw onderzoek geopend naar de vermeende geheime contacten van Gysi met de Stasi. Centraal daarbij staat de vraag of de politicus meineed heeft gepleegd toen hij in 2011 onder ede verklaarde dat die geheime contacten er nooit zijn geweest. Als blijkt dat Gysi voor de rechter heeft gelogen over zijn verleden, lijkt zijn politieke ondergang onafwendbaar.


De aantijgingen tegen Gysi gaan al terug tot het begin van de jaren negentig, de jaren dat de DDR ontmanteld werd. De nieuw opgedoken documenten - het resultaat van een zoektocht van een gepensioneerde Zuid-Duitse rechter - zouden laten zien dat hij geheime contacten had met de Stasi.


Gregor Gysi, afkomstig uit een communistisch milieu, zou jarenlang als geheime informant, als verklikker, voor de Stasi gewerkt hebben, als Inoffizieller Mitarbeiter (IM). Zijn bijnamen luidden 'IM Notar' en 'IM Gregor'. Als die informatie klopt, kan dit Gysi's politieke carrière alsnog breken.


'IM Notar' zou een verzamelnaam van meerdere personen geweest zijn, verklaarde een oud-werknemer van de Stasi recentelijk. Wie kreeg dan in 1985 de herinneringsmunt uitgereikt ter viering van de 35-ste verjaardag van de Stasi? Was de gelukkige ontvanger toch één persoon? En luidde zijn naam Gysi? Die vraag is nu weer actueel.


Actueel is ook een oud interview met Gysi in het toen nog West-Duitse weekblad Der Spiegel uit 1989. Een paar dagen na dat interview, zo blijkt uit documenten, vertelde Gysi aan 'de kameraden' majoor Gerischer en luitenant Berger, 'van Abt. XII, MfS', hoe dat interview met de West-Duitse journalisten exact was verlopen. Een van de journalisten van het toenmalige Der Spiegel, Ulrich Schwarz, zegt deze week in Die Welt dat Gregor Gysi een 'kameleon' was die destijds 'nauw met de Stasi samenwerkte'.


Gysi, herstellende van een ski-ongeval, blijft zijn vermeende geheime relaties met de Stasi ontkennen. Ja, hij had als jurist die dissidente Oost-Duitsers verdedigde 'natuurlijk' contacten met de DDR-autoriteiten, maar hij heeft 'willens en wetens nooit over een van zijn cliënten informatie aan de Staatssicherheit geleverd', beweert hij.


Gysi verdedigde destijds onder meer de Oost-Duitse dissident Rudolf Bahro, een filosoof die over de DDR het kritische boek Die Alternative schreef. Bahro werd in 1978 veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf. Een jaar later werd hij uitgewezen naar West-Duitsland.


Aan het eind van de jaren negentig concludeerde een commissie van de Bondsdag al dat er geheime contacten moeten zijn geweest tussen Gysi en de Stasi. Die uitspraak had geen gevolgen voor de positie van Gysi, die toen al lid van de Bondsdag was.


Als de charismatische Gysi in dit verkiezingsjaar alsnog politiek sneuvelt, kan dat fataal uitpakken voor zijn partij. Die Linke heeft in het oosten van Duitsland stevig voet aan de grond, maar in het westen blijkt de kiesdrempel van 5 procent telkens een moeilijk te nemen horde voor de partij.


Katja Kipping, partijvoorzitter van Die Linke, noemt de nieuwe aantijgingen tegen Gysi een 'aanval' op 15 miljoen Oost-Duitsers. Collega's van haar spreken van een smaadcampagne in een belangrijk verkiezingsjaar. Bondsdaglid en rijzende ster Sahra Wagenknecht zwijgt. Zij is uit op de positie van Gysi, meent Der Spiegel.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden