Davos schrijft kapitalisme nog niet af

'Kapitalisme is het slechtste economische model, behalve dan alle andere modellen die zijn geprobeerd', parafraseerde David Rubinstein van het investeringsfonds Carlyle Group deze week Winston Churchill.

AMSTERDAM - Rubinstein, die vorig jaar 135 miljoen dollar (103 miljoen euro) verdiende, was een van de superkapitalisten die de afgelopen dagen tijdens het World Economic Forum het westerse economische model mochten verdedigen.


Een andere spreker was de Nederlandse topman Ben Verwaayen van Alcatel-Lucent. 'Het helpt niet om te klagen over inhalige bedrijven. Innovatie is het antwoord. Het probleem van de wereld is dat die te veel in nostalgie zwelgt. We moeten niet praten over het zeker stellen van banen, maar over het scheppen van banen.'


Tom Elders van EADS, waartoe onder meer Airbus behoort, stelde dat de vliegtuigindustrie nog maar voor een miljard passagiers toestellen heeft gebouwd, terwijl er nog zes miljard in de wereld wachten.


De 42ste bijeenkomst van het World Economic Forum, dat nog tot zondag duurt, moet afrekenen met het kapitalisme, nadat dit op alle vorige gelegenheden was omarmd. De 2.500 wereldleiders, economische experts, captains of industry, miljardairs en sterren uit Hollywood en de popmuziek die in het Zwitserse skioord bijeen zijn, willen daar nog niet aan. Misschien moet er wat bijgeschaafd worden, maar het systeem zelf moet worden gekoesterd.


Oprichter van het jaarlijkse onderonsje, de Duitse econoom Klaus Schwab, had de knuppel in het hoenderhok gegooid. Het thema van de bijeenkomst is: The Great Transformation: Shaping New Models (De Grote Transformatie, het Scheppen van Nieuwe Modellen).


Volgens Schwab dreigen maatschappelijke ontwrichting, protectionisme en nationalisme de verworvenheden van de mondialisering ongedaan te maken. 'Het kapitalisme van de 20ste eeuw werkt niet meer in de samenleving van de 21ste eeuw. Davos is daarom dit jaar het sanatorium van de wereld voor een zieke patiënt', aldus Schwab.


Bijval

Schwab kreeg vooral bijval van Sharan Burrow, secretaris-generaal van de confederatie van vakverenigingen (ITUC). Zij stelde dat de groeiende inkomenskloof en hoge werkloosheid bewijst dat het huidige kapitalistische systeem de maatschappij in de steek laat. 'Het bedrijfsleven heeft zijn morele kompas verloren. Het kapitalistische model moet opnieuw op de tekentafel worden gelegd.'


Volgens Schwab zal de toekomst van het kapitalisme niet langer worden bepaald door de schaarste van kapitaal, maar door een gebrekkig gebruik van menselijk talent.


Veel handen kreeg hij er niet voor op elkaar. Bij het openingsdebat stak bij de vraag aan het panel of het kapitalisme heeft afgedaan alleen vakbondsvoorvrouw Burrow haar hand op. 'Nee, het huidige kapitalisme hoeft niet kapot, het moet alleen anders', diende ze direct uit te leggen.


'De winsten moeten beter verdeeld worden en de hebzucht moet aan banden worden gelegd. De grote bedrijven zijn hun morele kompas kwijt. En belastingontduiking is een nationale sport geworden. En dan is er nog de werkloosheid. Ruim 210 miljoen mensen in het rijke Westen zitten vandaag zonder baan en dat voedt overal de sociale onrust.'


Rughuram Rajan, voormalig hoofdeconoom van het IMF en nu adviseur van de Indiase regering, moest deze week het kapitalistisch systeem zelfs verdedigen. 'Het gaat niet om de rijkste 1 procent tegenover de 99 procent anderen, maar om de rijkste 10 procent tegenover de 90 procent anderen. Ook dokters en advocaten verdienen relatief gezien meer dan vroeger. De wereld wordt complexer en de jacht op talent wordt nijpender, waardoor topsalarissen meer stijgen.'


Eigenlijk was al na een dag de discussie over het kapitalisme voorbij en ging het weer over de zaken die het kapitalisme nog even niet kan oplossen, zoals de eurocrisis.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden