INFOGRAPHICSCORONAGEDRAG

Data tonen ons hamstergedrag en de vele blokjes om

Zondag twee weken geleden, in het weekend waarin de overheid een NL-alert verstuurde om de bevolking op het hart te drukken binnen te blijven, was de eerste dag sinds de autovrije zondagen van 1973 dat Nederlanders meer tijd wandelend doorbrachten dan in de auto.

Een bakfietser afgelopen zondag langs de Amstel. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Zomaar een van de vele opmerkelijke feiten die laten zien hoe het dagelijks leven is veranderd door het coronavirus. Nederlanders hebben hun reisgedrag enorm aangepast sinds de afkondiging van de ‘intelligente lockdown’ door het kabinet. Dat is bekend, maar met zogenoemde geanonimiseerde locatiedata van een reizigerspanel kan heel precies inzichtelijk worden gemaakt hoe dat nieuwe gedrag uitpakt, zegt Sander van der Drift, expert in het analyseren van mobiliteitsdata bij DAT Mobility.

Nog een aardig voorbeeld: het weekend na het afkondigen van de beperkende maatregelen door het kabinet op 13 maart, trokken we massaal naar de supermarkt om extra eten en wc-papier in te slaan. Uit de gegevens is duidelijk zichtbaar dat het supermarktbezoek stijgt en in de dagen daarna wat afneemt. Ook tonen de data hoe de gang naar school en kantoor veel minder vaak gemaakt wordt – iets wat we natuurlijk weten, maar wat door de cijfers zeer nauwkeurig wordt geboekstaafd.

Die cijfers zijn afkomstig van het Nederlands Verplaatsingspanel, een representatieve groep van ruim vijfduizend Nederlanders die vrijwillig deelnemen. Hun bewegingen worden in de vorm van geanonimiseerde data aan de onderzoeker geleverd. Wat we zien en ook al een beetje wisten: we reizen veel minder dan voorheen. En we blijven dichter bij huis: de reisafstand per dag is gehalveerd. Dat komt vooral doordat Nederland massaal thuiswerkt en de auto laat staan.

Dat bleek ook afgelopen zondag. Van der Drift ziet in de meest actuele data hoe Nederland op deze heerlijke lentedag massaal op de fiets stapte of ging wandelen. Met name de stijging van het aantal fietsers ten opzichte van de zondag ervoor is opvallend. Ook opmerkelijk: vele wandelaars gingen een stuk eerder op pad dan gewoonlijk, vermoedelijk om de drukte vóór te zijn. 

Aan de oproep van het kabinet om anderhalve meter afstand te houden en niet de drukte op te zoeken, werd dus op onder meer matineuze wijze gehoor gegeven. Vooral fietsen gebeurde fanatiek, de gemiddelde fietstocht duurde twee keer zo lang als eerder in de maand, ook in vergelijking met andere zonnige zondagen.

De data laten ook zien dat velen een ‘frisse neus’ gingen halen, conform de wens van minister Grapperhaus. Van der Drift ziet dit aan de vele tripjes, waarbij het beginpunt hetzelfde is als het eindpunt. Men maakt meer dan anders (twee keer zo veel zelfs) een rondje in de buurt, gaat een blokje om en gaat nadrukkelijk niet de stad in of op familiebezoek, onthullen de data.

‘Het mooie weer speelt ook een rol’, zegt Van der Drift. ‘We trekken er daardoor natuurlijk vaker op uit. Maar je ziet dat we dat nu veel vaker op de fiets doen dan in vergelijkbare perioden.’

Of Nederland al coronamoe of ophokbeu wordt, blijkt in elk geval nog niet uit deze cijfers. De meeste burgers houden zich aan het verzoek van de overheid niet te reizen, ziet Van der Drift telkens weer. Of dit zo blijft, of dat Nederlanders langzaam de teugels wat zullen laten varen? Ook dat zullen de data de komende tijd haarfijn laten zien.

Meer cijfers en grafieken rond het coronavirus
Elke dag publiceren het RIVM, de ziekenhuizen, wereldgezondheidsorganisatie WHO en allerlei landen cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken? Een overzicht.

Alle landen in de wereld publiceren dagelijks cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar in elk land zijn de problemen weer anders en bevindt de crisis zich in een andere fase. Hoe moeten we de statistieken met elkaar vergelijken? We zetten de handigste cijfers op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden