‘Dat zaagsel op de grond bevalt me niet’

Sinds de affaire met gifschip Probo Koala staat de VROM-inspectie op scherp. ‘Is de lading een product, of is het afval?’..

Rotterdam Coos Lubberding vertrouwt het niet. De Rotterdamse douanemedewerker zag op een scan van een container grote zakken met compressoren. De afzender is een bedrijf in Italië, de ontvanger is een bedrijf in Pakistan. ‘De afvalhandelaar zal ongetwijfeld beweren dat hij het metaal wil hergebruiken, maar vaak zijn het compressoren van oude koelkasten waar het koudemiddel nog inzit’, zegt Lubberding.

Dus belt Lubberding VROM-inspecteur Arno Vink. Die komt elke dag wel een paar uur verdachte containers controleren bij de douane op de Maasvlakte. Nadat Lubberding de container heeft geopend, klimt Vink op de afvalzakken en snuffelt rond. ‘Dat zaagsel op de grond bevalt me niet’, zegt hij. ‘Vaak is het een teken dat de olie niet is afgetapt.’

Even later ziet hij op twee compressoren een sticker met ‘R12’ erop, de aanduiding van een allang verboden koelmiddel: cfk, een stof die de ozonlaag aantast. ‘We moeten uitvinden of de cfk’s er inderdaad zijn uitgehaald’, zegt Vink. Dat betekent informatie opvragen bij de afzender, een compressor op het lab van de douane analyseren en zonodig de container laten doormeten.

Zo gaat het deze middag door. Lubberding heeft op grond van de scans nog een serie twijfelachtige containers geselecteerd. En zijn intuïtie en geoefend oog laten hem deze middag niet in de steek. De papieren bij een container met bestemming Hongkong melden dat de partij uit louter plastic afval bestaat, maar die blijkt ook vezelachtig papier te bevatten. ‘Lig ik niet wakker van’, zegt Vink. Maar formeel klopt het niet, want het moet op de ladingformulieren staan.

‘En ook dit moeten we nader uitzoeken’, vindt Jolanda Roelofs van de VROM-inspectie. ‘Want Hongkong beschikt over slechts weinig verwerkingsfaciliteiten, en niet zelden is de bestemming een kantoortje op drie hoog achter.’ Een derde container bevat zes heftrucks, met bestemming Egypte. Mogelijk doen ze het nog, maar de VROM-inspectie is niet te spreken over een slordig gesloopt motorblok waarin nog olie zit, autostoelen en -banken, ruiten, en autodaken die tussen de heftrucks zijn gestouwd.

Een vierde container bevat duizenden slecht verpakte tl-buizen die van Spanje naar Finland gaan. Een hoge score deze middag, die nader uitzoekwerk vergt en mogelijk een proces-verbaal en terugsturen van de partij naar de afzender. Mogelijk neemt de VROM-inspectie ook bestuursrechtelijke maatregelen, zoals een dwangsom. Coos Lubberding geeft in elk geval het sein ‘blokkeren’ van de containers. Voorlopig gaan ze het terrein niet af en wordt het afvaltransport gestaakt.

Dat gebeurt steeds vaker, want de internationale afvalstromen zijn enorm gegroeid, en daarmee ook het aantal containers waarmee iets niet in de haak is volgens de Europese regels. Vandaag presenteert de VROM-inspectie een rapport waaruit blijkt dat het gemiddeld in 15 procent van de afvaltransporten misgaat. Vaak is er sprake van illegale export van gevaarlijk afval. In een land als Bulgarije deugt zelfs bij alle gecontroleerde containers iets niet. In landen met bestemmingen als Ghana, Nigeria, en vooral India en China betekent dit illegale westers afval vaak een regelrechte dump – met alle gevolgen van dien voor het milieu en voor de gezondheid van de bevolking. Gevaarlijk afval zoals accu’s, cfk’s en tl-buizen mogen niet daarnaartoe worden geëxporteerd.

Sinds de affaire met het gifschip Probo Koala in 2006 staat de VROM-inspectie helemaal op scherp. Sindsdien werken Europese landen nauw samen. ‘We willen dat het niveau van handhaving overal in Europa verbetert’, zegt Roelofs. Behalve met de douane wordt in Nederland ook intensief samengewerkt met de politie en waar nodig met de marechaussee en de verkeersinspectie.

Elke keer staat de VROM-inspectie voor de keus: is dit een product of is het afval? Vink: ‘We treffen steeds meer beeldschermen aan. Als ze het nog doen, duidt het op mogelijk hergebruik. Zijn ze kapot of slecht verpakt, dan is het afval. Als het ontvangende land een verklaring heeft getekend dat ze het niet willen of kunnen hebben, dan is het ronduit illegaal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden