Column

Dat wordt terugkijken

Gisteren liepen twee van de beste programma's van dit voorjaar ten einde. Dat zou voorheen een reden zijn om er niet over te schrijven, want wat moet u daar nog mee, maar goddank leven we in het tijdperk van npo.nl, een platform dat volgens de laatste berichten niet dictatoriaal is, maar wel moet concurreren met Netflix en YouTube.

Beeld BNN-VARA

Dat wordt terugkijken dus.

Goed, het gaat niet om Onze Man In Teheran of Zondag met Lubach, die beide al veel lof ontvingen. Het huiswerk dat ik u mee wil geven is Rambam en De Volmaakte Mens, twee volslagen verschillende programma's die ik hier toch naast elkaar leg, omdat woensdagavond van beide een (soort van) terugblik te zien was.

Rambam, de ludieke undercoverrubriek van BNN-VARA die serieuze misstanden probeert aan te tonen, haalde dit seizoen een aantal keer het nieuws. Vier maanden infiltreren bij Scientology leverde de spraakmakendste aflevering op: een inkijkje in een organisatie waar kinderen volwassenen ondervragen over trauma's in hun jeugd.

In de uitzending over belastingparadijs Nederland - pardon: ons gunstige fiscale klimaat - bleek onder meer dat je een euro kunt besparen op je Frappucino bij Starbucks als je volhardend vraagt om koffie met melk, karamelsiroop en ijs, met daarop een toefje slagroom. Is een dingetje met royalties, daar heffen we hier geen belasting op.

En het bleek kinderlijk eenvoudig om met nepprestaties en een nog veel neppere plakbaard een lintje op te strijken. Er werd aangifte gedaan tegen Rambam, maar later werd de lintjesprocedure toch onder loep gelegd - na de uitzending, welteverstaan.

Het is niet alsof Rambam radicaal nieuwe ontdekkingen doet of alles helemaal zelf bedenkt (het format is een kopie van het Vlaamse Basta), maar toch bijten ze zich telkens met geduld en creativiteit vast in een relevant en riekend zaakje. Om de bevindingen vervolgens met humor op te dissen - al mag het geforceerd spontane brainstormen en napraten best wat minder.

Een dergelijk aangename tegenstelling zit ook in De Volmaakte Mens, de VPRO-reeks waarin NRC-columnist Bas Heijne op zoek ging naar de toekomst van onze soort. Niet dat hij de zware technologische kost jolig verlichtte met flauwe grappen, maar zijn ingebakken scepsis jegens alles wat ons zogenaamd perfect moet maken, leidde ertoe dat de kijker de gedachte-experimenten kon bijbenen.

Het is ook nogal wat als je moet bedenken wat de maatschappelijke gevolgen zijn van het samenstellen van designerbaby's (het genetisch manipuleren van het perfecte kroost), het rekken van de levensverwachting tot 1000 jaar of het vergroten van je intelligentie door het nemen van een pil.

Bas Heijne. Beeld VPRO

Over die kwesties leidde de bekende filosoof Michael Sandel een debat voor de laatste uitzending van De Volmaakte Mens. De zaal was voornamelijk gevuld met twintigers en dertigers, die er ook niet echt uitkwamen. Want 1000 jaar oud worden, dat klinkt inderdaad eng, maar waarom zouden we het tegenhouden als het technologisch mogelijk wordt? Best lastig, filosofisch koffiedik kijken.

Tussendoor werden fragmenten getoond van de voorgaande afleveringen, zoals het gesprek met bio-ethicus Julian Savulescu. Hij argumenteerde dat tegenstanders van zulke wetenschappelijke vooruitgang wel voorstanders zijn van het genezen van ziektes door diezelfde wetenschap. En zo trok hij het geloof in de intrinsieke goedheid van de natuur overtuigend in twijfel.

Dat soort inzichten brachten de debaters niet te berde. Als u deze geweldige reeks terug gaat kijken, kunt u de laatste aflevering gerust overslaan. Scheelt weer huiswerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.