Reportage

'Dat noemen ze 'de gaskraan dichtdraaien''

Een doffe knal. Geschud. Gerommel. Om kwart voor vier in de morgen zaten Jelle de Visser en zijn vrouw rechtop in bed. 'Het is vreemd', zegt hij dinsdagmiddag aan de keukentafel. 'We praten hier vaak over aardbevingen, maar ik had er nog nooit eentje gevoeld. Nu weet ik wat het is. Volgens mij was het epicentrum recht onder ons huis. Ik draaide me om, viel weer in slaap en droomde van instortende gebouwen.'

Journalisten interviewen bewoners in verband met de aardbeving van vannacht Groningen werd vannacht getroffen door een aardbeving, Het epicentrum lag volgens het KNMI in Woudbloem, in de gemeente Slochteren. De inwoners van Woudbloem zijn echter niet aan hun proefstuk toe, zij maakten al eerder aardbevingen mee. Beeld Io Cooman
Journalisten interviewen bewoners in verband met de aardbeving van vannacht Groningen werd vannacht getroffen door een aardbeving, Het epicentrum lag volgens het KNMI in Woudbloem, in de gemeente Slochteren. De inwoners van Woudbloem zijn echter niet aan hun proefstuk toe, zij maakten al eerder aardbevingen mee.Beeld Io Cooman

In Woudbloem (125 inwoners, gemeente Slochteren) is de cirkel voor 2014 rond. Op 2 januari beefde de grond onder het dorp met een kracht van 1,4 op de schaal van Richter. Dinsdagochtendvroeg om 3.37 uur was de beving met een kracht van 2,8 aanzienlijk heviger. Alleen de schokken bij Leermens (3,0) en Zandeweer (2,9) waren dit jaar zwaarder.

Een etmaal later is de aarde tot rust gekomen. Het water op veld dat op vorst wacht om een ijsbaan te worden: spiegelglad. Vanaf de klapbrug interviewt een cameraploeg twee meisjes te paard.

Jelle de Visser (62) kan er wel een beetje om lachen. 'Het circus trekt voorbij. Maar als dit vier keer per jaar gebeurt, ga je nadenken. Angst is er niet opeens. Angst groeit.'

Volgens het KNMI was de beving bij Woudbloem nummer 86 in de provincie Groningen dit jaar. Vorig jaar stond de teller op 127. Bij gaswinningsbedrijf NAM waren tot dinsdagmiddag 235 schades gemeld. In de meeste gevallen gaat het om scheuren in muren en pleisterwerk.

De Visser woont met zijn vrouw in het eerste van tien witte huizen aan de Scharmer Ae. Ruim 38 jaar geleden streken ze hier als studenten uit de stad Groningen neer langs het afwateringskanaal. Ze kraakten Tienborg - zoals het rijtje gerenoveerde arbeiderswoningen heet - en streden zeven jaar tegen sloop. Met succes. Ze kregen er kinderen en bleven. 'Dit is een prachtig gebied.'

Hij is daarom stellig: 'Ik ga hier niet weg. Tegelijkertijd weet je: we zitten hier gevangen.' Alleen als de muren instorten, dan weten ze waar ze heen moeten. Hij loopt naar het keukenraam en wijst naar buiten: 'Het veld in.'

Uit de kast haalt De Visser een gestencilde geschiedenis van Woudbloem. Ooit was hier niets. Het buurtschap verrees in 1904 met de gelijknamige aardappelzetmeelfabriek. In 1963, onder lemma 31, doet het aardgas zijn intrede in de dorpsgeschiedenis. 'Het gas kwam met zo'n hoge druk uit de bodem, dat de ruiten in Woudbloem ervan trilden', staat er onder een foto van de nabijgelegen winningslocatie.

Maar het gas uit de grond van Woudbloem was eerder in Italië dan in Woudbloem, vertelt De Visser. 'Hier moesten we het nog doen met butagas.' Export ging voor - ook toen al. 'Een visie is er niet. De hele economie draait op gas.'

Twee weken geleden maakte minister Henk Kamp (VVD) van Economische zaken bekend dat de NAM de komende twee jaar niet 42,5 maar 39,4 miljard kuub gas uit de grond mag halen. Bij Loppersum, waar de gaswinning begin dit jaar al teruggeschroefd werd, namen de aardbevingen af. Maar doordat de winning bij Hoogezand-Sappemeer (nabij Woudbloem) tegelijkertijd met 31 procent is opgevoerd, heeft het probleem zich verplaatst. Nu wordt de productie ook in dit deel van het gasveld enigszins beperkt.

Delfzijl naar Raad van State

Burgemeester Emme Groot van Delfzijl dreigt met een stap naar de Raad van State. Hij wil beroep aantekenen tegen het gaswinningsbesluit van minister Kamp (Economische zaken). Groot maakt zich zorgen over de veiligheid op en rond industrieterrein Chemie Park bij Delfzijl. Volgens de burgemeester geeft Kamp geen duidelijkheid over de risico’s van aardbevingen voor de omgeving.

Jelle de Vissser gelooft het wel. 'Dat noemen ze 'de gaskraan dichtdraaien'. Alleen omdat ze de winning afzetten tegen 2013, het jaar met een historisch hoge productie. Het is manipulatie. Kamp voorop. Een boef.'

De scheuren in hun muren, hij kan zich er anders dan zijn vrouw nauwelijks meer druk om maken. 'We zitten in de molen van de NAM. Als je je mond open doet, stoppen ze er wat in. Volgend jaar wordt ons huis opgelapt.' De schoorsteen moet gesloopt om omvallen te voorkomen. Een paar weken zullen ze elders ondergebracht worden.

Daar zit je niet op te wachten, nee. Maar het ergste is dat je er zo cynisch van wordt, zegt De Visser. 'De aardbevingen zijn jarenlang gebagatelliseerd. Pas nu er een paar huizen instorten, doen we er een beetje toe. Misschien doen we er pas echt toe als er doden vallen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden