'Dat is die man uit de krant, die te lui is om te werken'

Wat maak je mee als nieuwkomer in Nederland? Door de ogen van Mohannad (39) en zijn gezin volgen we het dagelijks leven van een vluchtelingengezin. Deel 28: discussie in de supermarkt.

Mohannad in de supermarkt Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nietsvermoedend stond Mohannad met zijn mandje in de rij bij de Coop-supermarkt, die week in november. Opeens wees er een vrouw naar hem. 'Dat is die man uit de krant, die te lui is om te werken.' Binnen no-time vormde zich een groepje mensen om hem heen. Waarom ging hij niet gewoon appels plukken in plaats van zijn hand op te houden? De discussie ging half in het Engels, half in het Nederlands, Mohannad verstond niet alles. Maar de verontwaardigde blikken zeiden hem genoeg: deze mensen waren hem niet gunstig gezind.

Met tranen in zijn ogen verliet hij even later de supermarkt. Voor het eerst sinds zijn aankomst in Nederland vroeg hij zich af of hij hier wel op de goede plek was, als de mensen zijn familie hier niet wilden hebben.

In het asielzoekerscentrum leven de meeste bewoners in een bubbel. De enige Nederlanders die ze tegenkomen zijn medewerkers van de opvang en vrijwilligers, doorgaans vriendelijke, behulpzame types. De felle maatschappelijke discussie die woedt over hun komst en integratie gaat aan veel vluchtelingen voorbij. Omdat ze de taal nog niet spreken. En omdat ze wel andere dingen aan hun hoofd hebben, zoals hun procedure bij de IND en de veiligheid van achtergebleven familieleden.

Voor Mohannad spatte de bubbel uit elkaar na de publicatie van een artikel in november in de Volkskrant. 'Natuurlijk wist ik ergens wel dat niet iedereen in Nederland vluchtelingen welkom heet', zegt Mohannad. 'Maar nooit eerder was dit tegen mij persoonlijk gericht.'

Verantwoording

Mohannad El Jechi (39), zijn vrouw Layla (35) en hun twee kinderen Ziad (10) en Ibrahim (9) kwamen in september 2015 als vluchtelingen naar Nederland. De familie is van Palestijnse origine en woonde eerder in Syrië en Saoedi-Arabië. In november kregen ze een huurhuis toegewezen in Nijmegen.

De steen des aanstoots was een anekdote over Mohannads zoektocht naar een baantje. Afgelopen september had hij tijdelijk aan de slag gekund als appelplukker in de Betuwe, tegen het minimumloon. Maar wie inkomen heeft, moet het COA een bijdrage betalen voor de kosten van de opvang. Een medewerker van het COA rekende Mohannad voor dat hij na aftrek van alle kosten uiteindelijk 190 euro zou overhouden aan een maand fulltime appels plukken. Daar moesten de dagelijkse kosten voor de bus naar Druten nog vanaf. Op aanraden van de COA-medewerker liet Mohannad het baantje aan zich voorbijgaan - hij zou er nagenoeg niets aan overhouden.

'Voor 190 euro erbij per maand zou ik mijn handen wel uit de mouwen willen steken', schreef iemand verontwaardigd op zijn Facebookpagina. Zo lieten nog een stuk of 25 mensen online hun ongenoegen blijken over zijn calculerende gedrag.

Certificaat

Na het oploopje in de Coop-supermarkt schrok Mohannad pas echt. Hij voelde zich in zijn trots aangetast. 'Ik ben niet lui, ik heb mijn hele leven hard gewerkt. Ik heb nooit voor niks gegeten.' In alle asielzoekerscentra waar hij het afgelopen jaar heeft gezeten werkte hij als vrijwilliger mee bij het schoonmaken, het voorbereiden van de maaltijd, het uitdelen van kleding. Het COA reikte hem er een aanbevelingscertificaat voor uit.

Meer dan een week heeft hij de Coop-supermarkt gemeden, bang om weer het middelpunt van een discussie te worden. 'Later ben ik wel weer gegaan en herkende ik sommige gezichten van die ene keer. Maar niemand zei iets.'

Hij kan het de mensen ook niet echt kwalijk nemen, zegt hij nu. 'Er zijn asielzoekers bij die problemen veroorzaken, ik heb het met mijn eigen ogen gezien in de opvang. Er werden bijvoorbeeld fietsen gestolen. Ik snap dat als je ergens woont, en er komen migranten of toeristen die problemen geven, dat je ze dan weg wil hebben.'

Maar kijk eens naar je vingers, zegt Mohannad. 'Ze zitten allemaal aan dezelfde hand, maar geen enkele is even lang.' Het is een Arabisch spreekwoord dat zoveel wil zeggen als dat je de dingen niet over één kam moet scheren. 'Ik heb nu kennisgemaakt met een andere kant van Nederland, maar dat wil niet zeggen dat er niet ook heel veel goede mensen zijn. Zo is het ook met vluchtelingen.'

En over dat werk gesproken: hij had onlangs een afspraak bij het Werkbedrijf. Daar maakten ze een inschatting van Mohannads kansen op de arbeidsmarkt. De medewerker raadde hem aan eerst een intensieve taalcursus te doen van twee of drie maanden. 'Dan heb ik de basiswoorden om te kunnen werken.' Deze maand begint hij met de lessen. 'Ze hebben ook mijn technische kennis getest. Die man was blij met mijn antwoorden, hij zei: als je een beetje Nederlands spreekt, kunnen we wel iets voor je vinden.'

Zodra hij de toets Nederlands - A1 heeft gehaald, gaat het Werkbedrijf dus proberen hen aan een baan te helpen. Mohannad heeft er alle vertrouwen in. 'Nog een maand of twee, dan kan ik echt aan de slag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden