Dat huis wordt excellent gerund

'Als ik naar Amsterdam vertrek, dan zal dat gebouw net klaar zijn.' Ingo Metzmacher wijst naar buiten, waar betonmolens in de weer zijn met een nieuwe achterbouw voor de Hamburgische Staatsoper....

Er komt een achtertoneel in, met een wegklapbare wand en een beweegbare vloer, waarop gerepeteerd kan worden, en decors kunnen worden gebouwd; onafhankelijk van de zaken die zich afspelen op het hoofdtoneel van de Staatsoper. 'Om kort te gaan, we krijgen de modernste outillage, maar geen geld om die behoorlijk te bespelen.' Metzmacher wil de crisis niet meer meemaken. Maar over de details van zijn breuk met Hamburg en de nieuwe 'Sehnsucht naar populistisch succes' doet hij het zwijgen toe, huiverig om als stokebrand de geschiedenis in te gaan.

Liever heeft hij het over de 'gouden kans' die hij in Amsterdam ziet liggen. Metzmacher snakt naar de Nederlandse Opera, waar hij zich bij de gratie van het stagione-systeem telkens wekenlang op één stuk zal kunnen concentreren. Met het Duitse repertoire-systeem heeft Metzmacher het helemaal gehad. Duitse operahuizen bedienen het publiek dagelijks met een andere opera of balletvoorstelling. Dat mag de Duitsers aan het hart zijn gebakken, maar Generalmusikdirektor Metzmacher zegt er dol van te worden.

Wijzend naar zijn GMD-kast met dirigeerpartituren: 'Neem deze week. Vandaag vrijdag, dat betekent Katja Kabanova. Hebben we al eens gedaan, dus daar had ik één repetitie voor, afgelopen dinsdag. Zondag heb ik orkestconcert met Mozart en Janacek. Daarvoor had ik vanochtend repetitie. Zometeen om vijf uur heb ik ensemblerepetitie voor de Don Carlos van volgende week. Daar komt maandag het ensemble tussendoor van de Dialogue des Carmélites. Dinsdag repeteren we, even kijken, Pique Dame, en donderdag heb ik Rosenkavalier-ensemble, met tegelijkertijd Don Carlos. En zo gaat dat maar door.'

Hamburg heeft dit seizoen 37 verschillende operaproducties op het programma, waaronder acht nieuwe (Berio's La vera storia, Wagners Meistersinger). De oudste is een Butterfly, geënsceneerd in 1963, toen Lawrence Renes, die haar dirigeert, nog geboren moest worden. Het logistieke heen en weer vergt verbijsterend vernuft. De Traviata-loods bevindt zich in een voorstad. Tannhäuser moet uit Mecklenburg-Vorpommern komen. Zo heeft de Hamburgische Staatsoper, met haar 250 opera- en balletavonden per seizoen, maar 50 dagen op de kalender voor repetitie en belichting zónder dat er 's avonds voorstelling is.

In Frankfurt, weet Metzmacher, zijn ze onlangs zo driest geweest het stagione-systeem uit te proberen. 'Het publiek wilde er niet aan.' Het stadsbestuur zag het ook niet zo, acht maal Don Giovanni en dan pas wat anders, en zo heeft Frankfurt zijn stagione weer overboord gezet. Maar het Duitse repertoiresysteem vergt een wijdvertakt personeelsbestand, en dat belemmert het operawezen weer bij z'n bezuiniging.

'Ach, Gustav Mahler dirigeerde in Hamburg nog véél meer dan ik', zegt Metzmacher. Maar het bezoeken van toneelrepetities ('Ik leer veel van regisseurs als Willy Decker en Peter Konwitschny; wat doen ze met een muzikale caesuur, of met een recitatief') - die liefde, opgedaan in Brussel waar hij furore maakte in de Munt-opera van Gerard Mortier, zal Metzmacher pas werkelijk weer kunnen uitleven in Amsterdam. Verwacht hij. 'Ik ben een teamspeler.'

Hij kent de componisten Andriessen en Loevendie; wil meer van hen weten. Jammer dat Matthijs Vermeulen (Metzmacher dirigeerde Vermeulen in het Holland Festival) geen opera schreef.

Pierre Audi van de Nederlandse Opera heeft Metzmacher binnengehaald als 'een van de weinigen die in staat zijn ons werk te verdiepen'. 'Ik van mijn kant hoor niet anders dan dat dat huis excellent wordt gerund. Alle zangers die ik tegenkom bevestigen dat. En zeg nou zelf, er is ook geen huis dat zo'n veelzijdig repertoire heeft.'

De Staatsoper, een bunker uit 1955, zit 's avonds vol bij Janaceks Katja Kabanova. Het is een Amsterdams voorschot voor Metzmacher: de productie is van Willy Decker, identiek aan die van de Nederlandse Opera. Maar dan smaller. En de klank is minder intens.

Metzmacher zegt ontzag te hebben voor de routine van het koor en het orkest. 'Die kunnen een Katja werkelijk in één repetitie uit het geheugen halen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden