Opinie

'Dat het door de hogere opleiding van vrouwen wel goed komt, is te makkelijk'

Er wordt te vroeg gejuicht als het gaat om vrouwenemancipatie in Nederland, schrijven Kai Pattipilohy en Sabrina Damen. 'Het zal de school moeten zijn die de verantwoordelijkheid neemt om op vroege leeftijd met meisjes én jongens in gesprek te gaan over rolpatronen.'

OPINIE - Kai Pattipilohy en Sabrina Damen
null Beeld anp
Beeld anp

'Dat vrouw meest verdient wordt gewoon', kopte deze krant donderdag op de voorpagina. Cijfers van het CBS laten zien dat bijna één op de vijf vrouwen meer verdient dan haar partner. Het CBS zoekt de verklaring in het feit dat steeds meer vrouwen hoger opgeleid zijn en betere onderwijsprestaties leveren dan mannen. De constatering dat deze trend alleen maar zal toenemen, bracht velen meteen in jubelstemming: eindelijk schiet het eens op met de vrouwenemancipatie.

Hoewel volgens ons niet het kostwinnerschap, maar juist de economische onafhankelijkheid van vrouwen graadmeter zou moeten zijn voor hoe goed het gaat met de emancipatie van vrouwen, denken wij dat er te vroeg wordt gejuicht. De assumptie dat het allemaal wel goed komt met de emancipatie van vrouwen vanwege hun steeds hogere opleiding, is te makkelijk.

Invloed van sociale omgeving
Recent onderzoek naar het arbeidsmarktgedrag van Nederlandse moeders van Justine Ruitenberg geeft aan dat het vooral de sociale omgeving is die de carrière van vrouwen bepaalt. Als je niet op vroege leeftijd hebt gezien dat het algemeen geaccepteerd is dat je zorgtaken op niet-traditionele wijze verdeelt, heeft dit grote invloed op je eigen arbeidswensen in de toekomst. Dit bevestigt ook de dagelijkse praktijk die wij tegenkomen bij jonge, allochtone vrouwen. Steeds meer jonge Turkse en Marokkaanse vrouwen zijn hoog opgeleid, toch is dit niet terug te zien in hun arbeidsparticipatie.

MBO-school Hoornbeeck in Amersfoort. De school werd woensdag uitgeroepen tot de beste brede mbo-school van Nederland. De school scoort een dikke zeven in de Keuzegids 2011 Beeld anp
MBO-school Hoornbeeck in Amersfoort. De school werd woensdag uitgeroepen tot de beste brede mbo-school van Nederland. De school scoort een dikke zeven in de Keuzegids 2011Beeld anp

Dat lijkt op het eerste gezicht raar voor vrouwen met goede onderwijsprestaties, maar toen wij hen vroegen naar hun toekomstwensen, bleken hun ambities vooral familie gerelateerd te zijn. Een groot deel van hen had zelfs nog nooit met hun omgeving gesproken over ambities op het gebied van werk, laat staan serieus een carrière te hebben overwogen. Dit beeld is terug te zien in Amsterdamse cijfers: slechts 29 procent van de jonge Turkse en Marokkaanse vrouwen is economisch zelfstandig, ten opzichte van 77 procent van hun autochtone stadsgenotes. Hoewel deze cijfers gerust verontrustend genoemd mogen worden, is dit niet alleen een probleem van conservatisme in de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen; wij zien grote overeenkomsten met autochtone vrouwen.

Grote zorgrol
Steeds is het weer die sociale omgeving die zorgt dat vrouwen er zelf voor kiezen een grote zorgrol op zich te nemen in plaats van de keuze te maken voor een evenwichtiger verdeling van zorgtaken. Net als uit het onderzoek van Ruitenberg blijkt, zien wij dat een ongelijke taakverdeling voor veel vrouwen geen reden tot klagen vormt. Soms lijken we wel te vergeten dat het gezin voor veel vrouwen een statussymbool vormt en het huwelijk nog door veel van hen wordt geromantiseerd.

Als we weten dat het socialisatieproces tijdens je jonge jaren en - later- de goedkeuring van de omgeving van cruciaal belang zijn voor de carrièrekeuzes, is dan het vertrouwen dat de steeds hogere opleiding van vrouwen het emancipatieprobleem oplost dan wel voldoende? En is het dan niet onzinnig dat wij blijven hangen in steeds dezelfde discussie over keuzevrijheid versus het maatschappelijk belang? De vrouwen over wie we het hebben, zullen hierdoor geen andere keuzes maken of zich maatschappelijk verplicht voelen toch voor die serieuze baan te kiezen.

Het debat moet volgens ons dan ook omgebogen worden naar de vraag hoe een nieuwe generatie vrouwen die zich nu laat leiden door hun omgeving, vanzelfsprekendheden en taboes, straks bewuste keuzes kan maken over het benutten van talent. Om alvast een voorschot te nemen op de oplossing: wij vinden dat er een grote rol is weggelegd voor het onderwijs. Als dat in je sociale omgeving niet gebeurt, zal het de school moeten zijn die de verantwoordelijkheid neemt om op vroege leeftijd met meisjes én jongens in gesprek te gaan over rolpatronen. Anders blijft dit onderwerp een elite-discussie.

Kai Pattipilohy en Sabrina Damen zijn beiden werkzaam bij Diversion, bureau voor maatschappelijke innovatie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden