Dat Frankrijk de grootste pleitbezorger is van een 'ever closer Union' verwart de Duitsers

De Duits-Franse samenwerking

Duitsland is gewend in Europees verband de leiding stevig in handen te hebben. Dat de Fransen nu harder willen, is wennen.

Bondskanselier Angela Merkel en minister van financiën Olaf Scholz tijdens de eerste kabinetsvergadering van de nieuwe Duitse regering Beeld epa

De eerste reis van de nieuwe Duitse regering voert naar Frankrijk - natuurlijk. Vrijdag wordt Angela Merkel met haar nieuwe sociaal-democratische minister van Financiën, Olaf Scholz, in Parijs verwacht om daar met president Macron en zijn financiële man Bruno Le Maire de motor van de EU opnieuw te starten.

De Duits-Franse samenwerking in Europa is een reis die soms over snelwegen voert, maar soms ook over hobbelige binnenweggetjes. Zoals onder Hollande, toen Merkels Audi steeds moest wachten als de Franse Renault pruttelend in de berm stond. Vorige zomer was het opeens omgekeerd en hing de ambitieuze Franse president 'Allez!' te roepen uit het autoraampje, terwijl Merkel voortkroop in een file van formatiepogingen.

Macron geniet in Berlijn een groter vertrouwen dan zijn voorgangers, omdat hij op eigen initiatief de binnenlandse hervormingen probeert door te voeren waarop Duitsland zo lang heeft aangedrongen. Daarmee heeft Macron gebroken met de politiek van zijn voorgangers die eerst de hand ophielden in Brussel.

Maar dat nu Frankrijk de grootste pleitbezorger is van een 'ever closer Union' verwart de Duitsers. Het leidde de afgelopen weken tot licht paniekerige krantenkoppen als 'Duitsland blokkeert', en 'Frankrijk geïrriteerd door stilstand'.

Vooral de SPD maakte tijdens de formatie, nog onder Schulz, de indruk haast te hebben met het grijpen van de hand van Macron. Maar ook de 'linksere' CDU'ers zoals Merkel zelf, willen er geen twijfel over laten bestaan dat Duitsland het Europese project nog steeds koestert. En dus staat in hoofdstuk 1 van het regeerakkoord: 'De vernieuwing van de EU zal alleen slagen als Duitsland en Frankrijk zich daar uit alle macht gezamenlijk voor inzetten.'

Onbedoeld symbolisch voor dat voornemen is de bezetting van twee voor Europa belangrijke ministeries, Economische Zaken en Buitenlandse Zaken, met ministers uit het Saarland: Peter Altmaier en Heiko Maas. De inwoners van dat eeuwenlang door Duits-Franse grensconflicten verscheurde deelstaatje, zouden de samenwerking het meest op waarde weten te schatten.

Dat betekent niet dat Merkel zich de komende jaren door Macron zal laten trekken, zegt politicoloog Josef Janning, voorzitter van het Berlijnse bureau van de Europese denktank European Council on Foreign Relations. In Berlijn heerst volgens hem het idee dat 'de Duitse belangen het best worden gediend als Duitsland zelf een duidelijke wil heeft'.

Het land nog altijd huiverig voor internationaal machtsvertoon. In de praktijk is Duitsland in Europees verband allang gewend de leiding stevig in handen te hebben. Dus het liefst stuurt Merkel de Audi zo snel mogelijk weer een snelweg op, waar ze naast Macron kan rijden.

Geen gedeelde schulden

Toch blijft het nieuw dat de Duitsers minder hard willen dan de Fransen: geen Europese minister van Financiën, geen gedeelde schulden. Maar Duitsland wil ook niet zo hard op de rem als Nederland, Oostenrijk en de Baltische en Scandinavische EU-landen die maandag een document voor een economisch sterke, maar politiek terughoudende EU ondertekenden.

Dat brengt Duitsland politiek precies in de lastige middenpositie die het land ook geografisch in Europa heeft: in het midden, tussen Noord- , Zuid-, West- en Oost-Europa en tussen rem en gaspedaal van de EU.

Volgens Janning zullen Merkel, Scholz en Maas alles in het werk stellen om die 'rijke' Noord-Europese landen op de Duitse lijn te krijgen, om hun onderhandelingspositie met Frankrijk te versterken, maar ook om samen met Frankrijk en de kleine rijke landen tegenwicht te kunnen bieden aan het zwalkende Italië en de oostelijke lidstaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.