Dat er belangrijke Duitse verkiezingen aankomen, zal de gemiddelde Nederlander Wurst zijn

Foto Studio V

En weer dreigt hetzelfde te gebeuren als altijd: obsessieve aandacht voor de Amerikaanse politiek tegenover totale onverschilligheid voor de Duitse politiek. Van Donald Trump, President van het Kwaad, kennen we zo'n beetje elke woordvoerder, strateeg en schoonzoon bij naam en toenaam. De hele entourage. En van de Duitse politiek? In de Nederlandse media komen we alleen Angela Merkel tegen, en, op een veel lager pitje, Martin Schulz. En dan houdt het wel op. Dat er belangrijke Duitse verkiezingen op komst zijn: het zal de gemiddelde Nederlander Wurst zijn.

Niks ten nadele van correspondenten als onze eigen Sterre Lindhout. Die doen hun stinkende best met reportages vanuit Berlijn en omstreken. Maar toch wil de Duitse politiek maar niet op de radar van de Nederlander terechtkomen, terwijl daar natuurlijk steeds meer reden voor is. In de eurozone neemt de onderlinge verwevenheid tussen de landen met de dag toe. Sowieso raakt Europa in de wereld van Brexit en Trumps 'America first' steeds meer op zichzelf teruggeworpen. En dus wordt het van acuut belang te weten hoe er in Berlijn, hoofdstad van Europa, wordt nagedacht, en welke koers Duitse politieke partijen denken te willen varen. Als het waar is dat Brusselse EU-politiek feitelijk Nederlandse binnenlandse politiek is geworden, dan geldt dat in ongeveer gelijke mate voor Duitse politiek. Met enig gevoel voor theater kun je stellen dat kernbeslissingen over onze economie en nationale democratie in Berlijn worden voorbereid. Dat gegeven vertaalt zich nog volstrekt onvoldoende in aandacht en betrokkenheid bij Duitse politiek.

Goed, de Bondsdagverkiezingen dus: op zondag 24 september. Nog vijf weken te gaan. Vergeet even Angela Merkel en Martin Schulz. De spektakelwaarde van de Duitse verkiezingen zal niet echt van hen afhangen. Alles wijst op een makkelijke, nieuwe overwinning van Merkel, en een bescheiden tot pover resultaat voor de Duitse SPD. Veel spannender wordt de uitslag van de kleinere partijen. Die zullen uitmaken welke coalitie er in Duitsland gevormd gaat worden. En welk beleid dat voor Duitsland, Europa en Nederland met zich mee zal brengen.

Comeback

Let vooral op de comeback van de Duitse liberale FDP, onder de coole politicus Christian Lindner. Die is pro-business, pro-Europa en tegen het partijkartel van de grote naoorlogse volkspartijen. Hij zal zeker niet de Duitse Macron worden - daarvoor zit Angela Merkel te stevig in het zadel en gaat het Duitsland ook veel te goed - maar het is wel een van de moderne politieke krachten in Duitsland die het verschil kunnen gaan maken.

Al dan niet in combinatie met de Duitse Groenen. Die zijn, anders dan in Nederland, helemaal niet 'in Jessias', maar hebben juist moeite jonge aanhang buiten de jarenzestighippiegeneratie aan te spreken. Toch zouden ze nodig kunnen zijn als derde coalitiepartner in een zogeheten 'Jamaica-coalitie' van zwart, geel en groen: de kleuren van de Jamaicaanse vlag en tevens de Duitse partijkleuren.

Bijna niemand verwacht een voortzetting van de huidige Grote Coalitie van de traditionele bestuurspartijen CDU/CSU en SPD. Kanselier Merkel heeft de reputatie als vrouwtjesspin haar coalitiepartner leeg te zuigen. Dat plezier wil de Duitse SPD haar niet een tweede maal doen.

Stabiliteit

De Duitse Bondsdagverkiezingen zijn al met al spectaculair door hun buitenissige stabiliteit. Daar waar in omringende landen hele partijsystemen op instorten staan, naoorlogse partijstelsels fragmenteren en gevestigde partijen existentieel bezwijken, blijft Duitsland ogenschijnlijk de rust zelve. Als oog in de orkaan. Het houdt moeiteloos vast aan zijn naoorlogse stabiliteitscultuur.

Even wankelde die stabiliteit. In 2015. Op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis. Toen kwam Merkel onder vuur te liggen van de rechts-populistische AfD, die het in enkele Bondslanden zelfs tot tweede partij schopte, en van haar Beierse zusterpartij CSU. Angela Merkel wist haar politieke leven te redden door de Turkije-Europa-deal.

Welke erfenis zal Angela Merkel in haar laatste termijn nalaten? Welingelichte bronnen zeggen dat zij haar leermeester Helmut Kohl, kanselier van de Duitse eenheid, wil navolgen als kanselier van de Europese eenheid. Daar is veel voor te zeggen als daarmee de externe bedreigingen van Europa worden afgewend. Maar ze loopt ook het risico haar hand weer bijna-fataal te gaan overspelen.

Meer over