reportage boekpresentatie cruijff

Dat ene zinnetje in de biografie van Cruijff is nu al niet meer te lezen

Liet Johan Cruijff zich echt riant betalen door zijn Foundation? Zijn biograaf Auke Kok, die dit opschreef, is nu zelf gaan twijfelen.

Auke Kok (midden) bij de presentatie van zijn Cruijff-biografie. Beeld Rebecca Fertinel

Ajax-cultcafé De Avonden puilt uit als Auke Kok het podium bestijgt voor wat volgens hem ‘een toch wat minder feestelijke’ presentatie van zijn boek over Johan Cruijff is geworden. De voetbalschrijver zit er zichtbaar doorheen – het geplande rondje met vragen uit de zaal gaat volgens zijn uitgever daarom niet door. De ‘tik op de vingers’ die Kok kort ervoor van de rechter heeft gehad, heeft erin gehakt.

Ruim 600 pagina’s dik is Johan Cruijff, de biografie. Kok stak er 3,5 jaar tijd in, reisde ervoor naar Barcelona, Londen en Valencia en sprak 170 mensen voor het boek. Maar in de Amsterdamse rechtbank draait het vrijdagmiddag om die ene vraag over dat ene, bijna achteloze zinnetje ergens achter in het boek: kan Kok zomaar beweren dat Cruijff zich jaarlijks 1 miljoen euro liet uitkeren door zijn eigen Cruyff Foundation, een goed doel dat zich onder meer voor ouderen en gehandicapten inzet?

Kok zelf had er geen erg in toen hij het opschreef, vertelt hij tijdens het kort geding dat de Foundation tegen hem en uitgever Hollands Diep heeft aangespannen. Hij wilde slechts aangeven dat Cruijff zich inzette voor de maatschappij, maar dat hij ook zichzelf niet uit het oog verloor.

De bekroond schrijver had ‘gewoon een mooi’ boek willen maken over zijn gestorven jeugdheld. Maar nu zit hij hier met de pers hijgend in zijn nek, op rij 1 van zittingszaal 1, met naast zich zijn uitgever Martijn Griffioen en twee advocaten. Kok is beland in het oog van een storm die hij niet zag, maar wel had moeten zien aankomen.

Schade

Zijn optreden bij De Wereld Draait Door achtervolgt hem al sinds woensdag. Tegen Matthijs van Nieuwkerk gaat hij in op het miljoen, dat drie anonieme bronnen hem toevertrouwd zouden hebben. Na de uitzending is daar volgens Kok nog een vierde anonieme bron bij gekomen.

Op dezelfde rij in de rechtszaal zitten Carole Thate en directeur Niels Meijer van de Cruyff Foundation. Ze vechten voor de reputatie van hun Foundation, die ‘ernstige’ schade dreigt op te lopen door de beschuldiging. Een van de ‘strategische partners’ heeft de Foundation al om opheldering gevraagd, merkt een van de advocaten op.

‘Dit is heel kwalijk’, zegt Thate in tranen. ‘Niet alleen voor de Foundation, maar ook voor Cruijff. Ik wens hem dit niet toe, de familie niet, hij heeft nooit een cent aan de Foundation verdiend. We hebben dit altijd bewust gescheiden gehouden.’

Hoor- en wederhoor

Het is het best denkbare antwoord op het minutenlange, soms onnavolgbare referaat van de advocaten van Kok en zijn uitgeverij. Over dat hoor- en wederhoor ‘geen absoluut beginsel’ is en dat op journalisten ‘niet de plicht rust dat al hun stellingen waar zijn’. Kok had de Foundation niet om een reactie gevraagd, zegt hij, omdat ze toch niet wilden meewerken aan het boek.

Kan wel zijn, vindt de rechter. ‘Maar mensen gaan dit lezen, mensen geloven dit.’ En na een deemoedige buiging van de schrijver zelf, die dan al heeft aangeboden de tekst te schrappen, kan de uitkomst met potlood worden ingevuld. Kok geeft zelfs toe dat hij vanwege alle commotie aan het twijfelen is geslagen en zijn bronnen nog eens over het Cruijff-miljoen heeft opgebeld.

‘Wie een ernstige beschuldiging doet, moet extra op zijn tellen passen’, oordeelt de rechter streng. De Cruijff-biografie hoeft niet uit de schappen gehaald, zoals geëist. In plaats daarvan krijgen alle 65 duizend gedrukte exemplaren een inlegvel met een rectificatie. In de nieuw te drukken boeken zal het miljoen niet meer te lezen zijn.

In café De Avonden zijn de gevolgen van de uitspraak meteen merkbaar. In de tientallen boeken die er klaarliggen voor de gasten, is de gewraakte passage al doorgestreept. Met een liniaal en een viltstift.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden