Dat ene koekje bij de thee als aandenken aan Calvijn

Dordrecht herdenkt dit jaar Johannes Calvijn, die nooit in Nederland was, maar er onuitwisbare sporen naliet...

Van onze verslaggever John Wanders

DORDRECHT ‘Calvijn had deze tentoonstelling maar niks gevonden’, weet Karla Apperloo van het Instituut voor Reformatieonderzoek aan de Theologische Universiteit Apeldoorn. ‘Centraal in zijn leven stond het eren van God.’

Apperloo, verantwoordelijk voor de inhoud van de donderdagavond door koningin Beatrix geopende expositie over Calvijn in de Grote Kerk van Dordrecht, is blij met de hernieuwde belangstelling voor de Franse denker en hervormer, die nooit in Nederland verbleef, maar er onuitwisbare sporen naliet. ‘Geen land ter wereld heeft zo’n bijzondere relatie met Calvijn als Nederland.’

Vijfhonderd jaar na de geboorte van Jean Cauvin (1509-1564), beter bekend als Johannes Calvijn, is Dordrecht met drie Calvijn-exposities, de Nationale Calvijn Herdenking, een religieuze modeshow, een Calvijn-congres, een Calvijn-opera en een poppodium getiteld ‘Tribute to Calvijn’ het epicentrum van het Calvijn-herdenkingsjaar in Nederland.

De oude stad aan het water was in 1618 en 1619 ook de vergaderplaats van de nationale Synode, de kerkelijke vergadering die bepalend was voor de institutionalisering van Calvijns denken in Nederland. Directeur Gerben Baaij van Dordrecht Marketing verwacht alleen al voor de expositie in de Grote Kerk, die loopt tot eind oktober, 80 tot 100 duizend bezoekers.

In de geest van Calvijn heeft Apperloo van de expositie, getiteld Calvijn en wij, geen hagiografische happening gemaakt. De bezoeker wordt meteen geconfronteerd met een stevige afwijzing van het calvinisme door enkele bekende Nederlanders. Zo definieert presentator Ursul de Geer het calvinisme als ‘het tegenovergestelde van groots en meeslepend leven’. Historicus Maarten van Rossem diskwalificeert calvinisten kortweg als ‘in een keurslijf geperste lieden die zich onderscheiden door de vastbeslotenheid waarmee ze hun eigen leven verpesten’. En schrijver Appie Baantjer vertelt grinnikend hoe hij werd opgevoed in de leer van Calvijn, waarbij de dreigende verwerping door God elke minuut van de dag op de loer lag: ‘Het Nederlandse strafrecht kent als maximum levenslang, maar mijn moeder wist mij altijd weer te vertellen over de eeuwige verdoemenis die mij wachtte.’

‘We gaan de ingewikkelde kant van Calvijn niet uit de weg’, bevestigt Herman Selderhuis van de Theologische Universiteit Apeldoorn, daarbij onder meer doelend op Calvijns theorie over predestinatie – dat de mens al voor zijn geboorte door God ‘gemerkt’ is als uitverkorene dan wel verworpene.

En dan moet de bezoeker nog langs de Calvijn die in een animatiefilmpje als een soort Taliban tekeergaat tegen een vrouw die aanwezig was op een huwelijksfeest waar gedanst werd – hoe onzedelijk!

Iets luchtiger zijn de beelden van de verknoping van het calvinisme met de Nederlandse identiteit. Het opgestoken vingertje. Het ene koekje bij de thee. Het hoofd van Jan Peter Balkenende. De vermaning op een raam: ‘Zet uw fiets waar u moet zijn, en niet tegen ons kozijn.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden