Dat de mannelijkheid van Jezus er nu aan moet geloven heeft Max Pam zien aankomen

Beweringen & Bewijzen

Foto de Volkskrant

Soms, gemeente, betreur ik het wel eens dat ik geen christen ben. Ik zou het best wel willen, danken voor het eten en met de knietjes op de kerkenbank. Maar vermoedelijk ben ik in mijn jeugd te zeer verpest door Bertrand Russell, wiens boek Waarom ik geen christen ben mij definitief op het slechte pad heeft gebracht.

Het grote voordeel christen te zijn bestaat eruit dat je lang kunt worstelen met vragen waar je anders geen enkele gedachte aan zou hebben gewijd. Theologiseren heet dat.

Zo schreef ik vorig jaar in deze krant over de vragen waar de Oecumenische Vrouwensynode zich mee bezighield: heeft God een geslacht en zo ja kan God dan een vrouw zijn? Dat bracht de oecumene als vanzelf bij een complex van problemen, dat je zo onder woorden kunt brengen: in Genesis staat weliswaar dat God de mens schiep naar zijn evenbeeld, maar even verderop lezen wij ook dat het evenbeeld van God zowel mannelijk als vrouwelijk is. God is dus niet alleen de Heere of de Vader, er is ook ruimte voor de uitleg dat de Heere of de Vader tegelijkertijd een Vrouw en een Moeder is. Vandaar dat de oecumene er bij de kerk op aandrong transvrouwen niet langer uit te sluiten.

Voor wie geloof een persoonlijke zaak is met een persoonlijke God zal er niets aan de hand zijn. Als paarden een God hebben, ziet die eruit als een paard, zei Xeno-phanes. Als mensen een God hebben, ziet die eruit als mens. Als mannen een God hebben als een man, als vrouwen een God hebben als een vrouw. Enzovoort.

Maar geloven is ook een sociale bezigheid die je doet in de kerk en daarom is het noodzaak eindeloos te theologiseren over wat je nu eigenlijk samen gelooft. Dat je tegenwoordig in elk televisiespotje - van de Coop tot de ING - het woordje 'samen' hoort, duidt erop dat het religieuze een seculiere mombakkes heeft voorgedaan. In de kerk moeten wij het min of meer eens worden over wat we eigenlijk geloven. Iemand die bijvoorbeeld gelooft in reïncarnatie kun je moeilijk christelijk noemen.

Een nieuwe theologische stap is gezet in Zweden, waar de figuur van Jezus in de bisdommen van de Zweedse kerk niet langer mannelijk is maar onzijdig - zo lees ik. Jezus wordt niet meer aangeduid met han (hij), maar met het onzijdige hen (het). Het Evangelie van Johannes gaan ze in Zweden dus voortaan zo lezen: 'Toen de oudsten een vrouw die gezondigd had voor Het plaatsten, en Het vroegen om vonnis te wijzen, en zelf weg waren gegaan, heeft onze Het, de kenner der harten, gevraagd of de oudsten haar hadden veroordeeld, waarop ontkennend werd geantwoord. Daarop zei Het 'Ga heen. Ik veroordeel u ook niet'.'

Mooi toch? Al vraag ik me ook af of in deze aanpak toch niet iets verloren gaat van de rol der geslachten, zoals die in de tijd van Jezus speelde.

Dat de mannelijkheid van Jezus eraan moet geloven in onze moderne tijden heb ik zien aankomen. Jezus als de langharige metroman was al gewoon, maar eigenlijk verbaast het me dat het nog zo lang heeft geduurd. Een paar jaar geleden kwam ik op de site van de EO deze vraag tegen: 'Ik vind het raar dat Jezus een man was. Ik bedoel, vrouwen worden veel meer onderdrukt in deze wereld, en God is toch solidair met de onderdrukten? Als Jezus een vrouw was geweest, was de kerkgeschiedenis toch veel vrouwvriendelijker en vrediger verlopen?'

Het antwoord van de huistheoloog kwam erop neer dat je op die manier wel aan de gang kunt blijven: 'Waarom was Jezus geen Chinees of Ethiopiër? Waarom geen IT'er? Waarom was hij niet gehandicapt of heeft hij geen kanker gehad?'

En dan was er nog een ander punt: 'Stel je ook eens voor hoe deze 'Christa' later zou zijn afgebeeld. Een gekruisigde vrouw en dan ook nog naakt! Nou ja, wellicht zou ze meteen zijn aangekleed, zoals Jezus op de schilderijen ook een keurig lendendoekje aankrijgt, maar toch... Het is niet echt een voorstelling die je als voorvechter van vrouwenrechten graag maakt.'

Aldus EO's toenmalige huistheoloog Reinier Solleveld, die er nog aan toevoegt dat een naakte Christa de gedachten van haar mannelijke aanbidders maar zou hebben afgeleid van de werkelijke boodschap.

Dat Jezus nu met 'het' moet worden aangesproken, lijkt me een kwestie van vooruitgang, maar zou het niet redelijk zijn om ook Maria van haar geslachtelijkheid hon (zij) te ontdoen. Want zeg nu zelf: de onbevlekte ontvangenis wordt een stuk minder raadselachtig als je bevallen bent van een Het.