Dashcam: alleen spectaculair of wapen tegen wegpiraat?

Drie vragen over dashcams

Ze zijn op internet razend populair: filmpjes, vaak van ongelukken, vanuit de auto gemaakt met een dashcam. Ook in Nederland rukt het apparaat achter de voorruit op. De voors en tegens van de zelfgemaakte 'Blik op de Weg'.

Spectaculaire beelden

Dashcams werden in februari 2013 in één klap wereldberoemd toen beelden van een ontploffende meteoriet boven de Oeral de wereld over gingen. Ook de beelden van het neerstortende vliegtuig in de Taiwanese hoofdstad Taipei in februari dit jaar werden gemaakt met dashboardcamera's.

De beelden op internet van het Russische verkeer genieten al langer een cultstatus. Gangsters die hun pistool tevoorschijn halen om ruimte te maken bij het invoegen, (bijna-)aanrijdingen, levensgevaarlijke inhaalmanoeuvres van beschonken bestuurders in Lada's - alles komt voorbij. Elke keer dat zo'n filmpje viral is gegaan, zien verkopers van dashcams de bestellingen toenemen.

'Voor veel bestuurders is het apparaat een leuke gadget', zegt Annelies Tichelaar van de ANWB. Zo filmen sommige automobilisten hun vakantieroute om het resultaat online te zetten. Ook zijn er minder onschuldige voorbeelden bekend van waaghalzen die laten zien hoe hard ze durven rijden.

Van het praktisch nut van de camera's in Nederland is de ANWB nog niet overtuigd. 'Dashcams zijn vooral handig in landen waar de wegen slecht zijn en waar men het niet zo nauw neemt met de verkeersregels.'

Privacy

In België ontstond vorig jaar discussie toen een bestuurder van een bestelwagen beelden van een wegpiraat op Facebook zette. Zelfbenoemde internetdetectives meenden aan de hand van de auto - een luxe BMW - en de nummerplaat dat een juwelier uit Hasselt, voor wiens deur de auto was geparkeerd, de dader was. Die kreeg nog diezelfde dag ruim tweehonderd telefoontjes en 8.548 woedende posts op Facebook over zich heen. Zijn winkel werd bekogeld met eieren. De juwelier - onschuldig, zo bleek - klaagde de eigenaar van de bestelwagen aan wegens laster.

Filmen op de openbare weg mag, zegt docent internetrecht Mathieu Paapst van de Rijksuniversiteit Groningen. Maar de beelden publiceren op internet kan botsen met de wet. Zo mogen de beelden die op de weg worden gemaakt niet herleidbaar zijn tot een bepaald persoon. 'Wanneer je een bijzondere auto zoals een Porsche met het kenteken in beeld brengt, kan iemand makkelijk worden herkend. Dat mag niet, want dan verwerk je eigenlijk persoonsgegevens.'

Ook met het beroep op het portretrecht kan iemand bezwaar maken tegen publicatie, zegt Paapst. 'Als er bijvoorbeeld iets gênants is gebeurd waarvan mensen die herkenbaar in beeld komen niet willen dat anderen dit te zien krijgen, mogen ze bezwaar maken. Maar als ze een ongeluk hebben veroorzaakt, zullen ze op grond van het portretrecht geen sterke zaak hebben bij de rechter.'

Volgens Paapst moet de eigenaar van de beelden zich altijd afvragen wat de gevolgen zijn voor iemand die in het filmpje voorkomt. 'Onlangs werd een filmpje van een slingerend gemeentebusje op internet gezet. De suggesties was dat hier een ambtenaar dronken in een woonwijk reed. Maar dat is natuurlijk niet zeker, de bestuurder kan ook last hebben gehad van een fysieke aandoening. Het beste advies is daarom gezichten of het kenteken onherkenbaar te maken.'

In Oostenrijk, Portugal en Luxemburg is het gebruik van een dashcam om privacyredenen verboden. De boetes voor het negeren van dit verbod zijn hoog. In Portugal kan dat oplopen tot 2.500 euro en in Oostenrijk tot 10 duizend euro.

Hoe werkt een dashcam?

Een dashcam is een compacte videocamera die doorgaans met een zuignapje aan de voorruit wordt bevestigd. Geavanceerdere dashcams kunnen ook filmen wanneer de auto op de parkeerplaats staat, ook 's nachts. Er is al een model op de markt dat automatisch onregelmatigheden in het verkeer vastlegt, zoals plotselinge uitwijkmanoeuvres en ongevallen. De beelden worden op een geheugenkaart opgeslagen. Die hoeft meestal niet te worden verwisseld, de dashcam overschrijft de opgeslagen data automatisch. Eenvoudige versies zijn te koop vanaf 50 euro. De kwaliteit varieert nogal. Zo is de beeldkwaliteit niet altijd even goed, waardoor kentekens niet of nauwelijks te lezen zijn.

Claims en rechtszaken

Verzekeringsmaatschappijen staan positief tegenover het gebruik van dashcambeelden om claims te ondersteunen. 'Alles wat kan helpen is natuurlijk mooi meegenomen, zegt Viola Teepe van Achmea, een van de grootste autoverzekeraars in Nederland.

In de praktijk wordt nog maar een handjevol claims ingediend met behulp van dashcambeelden. 'We merken er niet zo gek veel van', zegt Teepe. Beelden vanuit de auto zijn 'in een enkel geval' ingediend. Ook de autoverzekeraar van de ANWB krijgt nu nog zelden een claim ingediend op basis van beelden met de dashcam.

De politie juicht toe dat bestuurders een dashcam installeren, zegt politiewoordvoerder Remco Gerritsen. 'Dit soort technieken speelt een steeds grotere rol in de opsporing. Net als de camerabeelden die je in Opsporing Verzocht ziet, zullen deze beelden er ook aan bijdragen dat het veiliger wordt.'

In rechtszaken wordt sporadisch gebruikgemaakt van dashcam-beelden, meldt Ernst Koelman van het Openbaar Ministerie. Hij verwacht wel een toename. 'De dashcams krijgen steeds meer bekendheid en ze zijn goedkoper geworden.'

In België hebben de dashcams tot verscheidende doorbraken geleid. Zo werden twee mannen die vermomd als agent door de straten van Mechelen patrouilleerden veroordeeld nadat op beelden van hun dashcam was te zien hoe het duo twee autobestuurders liet stoppen en controleerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.