Danton als dronkelap, rockster en bon vivant toch niet verrassend

Dantons dood van Georg Büchner door De Appel. Regie, vertaling en bewerking: Antoine Uitdehaag. In Appeltheater te Den Haag t/m 14 mei....

De balustrade is kapot, het pluche verscheurd en in de hoek lijkt het dak naar beneden te zijn gekomen. Decorontwerper Tom Schenk schiep voor Büchners Dantons dood een raak toneelbeeld. Een vleugel van een riant verblijf moet deze lokatie zijn geweest, nu is het een puinbak.

Georg Büchner schreef Dantons dood in 1835 op 21-jarige leeftijd. Hij was toen al een teleurgesteld man. Zijn Maatschappij voor de Mensenrechten, een club revolutionaire intellectuelen die zich inzette voor een sociale omwenteling, vond geen gehoor. Erger nog, medestanders die Büchners pamfletten verspreidden, werden zonder pardon gevangen gezet.

Gedesillusioneerd produceerde de medicijnen-student binnen vijf weken Dantons dood, waarin hij zich afvraagt of de maatschappij ooit menselijk zal worden. De twee hoofdpersonen in het stuk, Danton en Robespierre, laten zien hoe Büchner tijdens het schrijven met zijn eigen mislukte revolutie worstelde: Danton, de melancholicus, gelooft niet in succesvolle omwentelingen en Robespierre, de dogmaticus, wil het revolutionaire proces ten koste van alles in stand houden.

Bij elke omwenteling, groot of klein, verdwijnen de idealen gaandeweg uit het zicht. Vernieuwingen vragen om macht en macht dwing je af met een pistool. Logisch is het daarom dat Büchner uiteindelijk geen partij weet te kiezen.

Regisseur Antoine Uitdehaag lijkt het meest op te hebben met Danton. Aus Greidanus mocht zich in elk geval helemaal uitleven. Met de mond half open en zijn blouse scheef dichtgeknoopt schetst Greidanus Danton als een bon vivant die dronken door het leven dendert, in de hoop dat hij onderweg het cynisme van zich afschudt. Deze Danton is een rouwdouwer, een beest. In niets is zichtbaar dat hij tot voor kort een volksheld was.

Robert Prager slaat als Robespierre door naar de andere kant. Een kleurloze dominee maakt hij van de revolutionair, een betweter. Het besluit dat zijn voormalige revolutie-genoten moeten sterven, lijkt zonder pijn tot stand te komen.

Dantons dood is een voorstelling zonder verrassingen. Acteurs spelen een personage zonder dat duidelijk is wat de regisseur wenst uit te drukken. En wanneer de regie van zich doet spreken, wordt een hol effect zichtbaar: als Danton voor het tribunaal verschijnt, gedraagt hij zich plotseling als een rockstar. Hij tiert in de microfoon, maakt een duik op de speelvloer en trekt - alsof hij Axl Rose zelf is - een sprint. En dat terwijl op de achtergrond een scheurende gitaar klinkt, verwijzend naar Woodstock alwaar Jimi Hendrix choqueerde met zijn versie van Star Spangled Banner.

Wanneer Dantons dood een voetbalwedstrijd was, zou je zeggen: een typische nul-nul.

Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.