Danteske reis langs hel en paradijs

Een intrigerende kennismaking met de Spaanse regisseur Calixto Bieito.

Soms, en zeker in het begin, is de verleiding groot. Herken ik dit? Uit Hamlet, toch? Ophelia, die met haar vader praat over haar geliefde prins! Maar eh... dat was toch niet in een bos?


Niet (!) doen, de voorstelling van de Spaanse regisseur Calixto Bieito benaderen als de eerste de beste quiz. Forests (vanaf morgenavond in de Stadsschouwburg Amsterdam) kun je beter ondergaan als een lange droom. Een met een opgewekt, zelfs uitgelaten begin, maar ook een die uiteindelijk ook behoorlijk grimmige, zwarte momenten kent - zoals het onderbewustzijn de mens verrassend parten spelen kan.


Veel shakespeariaanse scènes vinden plaats in bossen, wouden. De natuur is een thema, vaker misschien dan de plotgerichte toeschouwer zich realiseert. En als er weer eens een natuurbeschrijving opduikt, wordt daarmee niet zelden een gemoedstoestand uitgedrukt. De forests, met andere woorden, bieden een inkijkje, werpen licht op de onderliggende beweegredenen van de personages en hun handelingen - en omgekeerd. Is er iemand van streek, let op hoe de bomen erbijstaan.


Dat was voor Bieito uitgangspunt bij de voorstelling, die uiteindelijk het resultaat is van een samenwerking tussen zijn eigen Catalaanse theater uit Barcelona en Engelse acteurs bij de Birmingham Repertory Theatre Company; eentje die in het verleden ook al tot goed ontvangen producties leidde. In de rest van Europa is hij een geziene gast, en nu staat zijn werk ook even in Nederland.


De titel roept misschien vooral onheilspellende visioenen op, maar Forests begint heel lieflijk. Het decor is bepaald niet wild of duister, maar levendig en licht, een fraaie installatie rond een boom. De setting is als die van het Forest of Arden uit As You Like It, een haast paradijselijk bos, waarin de personages in kinderlijke vrolijkheid rondhuppelen en spelen. De acteurs vertolken niet steeds letterlijk één bepaalde rol, meestal is hun handeling geïnspireerd op eentje. Zo is daar zangeres Maika Makovski, die het muzikale landschap voor haar rekening neemt: de geest van Shakespeare duikt op in haar songs, en Ophelia, en ook Ariël uit De Storm, zijn ergens aanwezig in haar verschijning. Waar als je acteur Josep Maria Pou ziet, King Lear toch niet ver kan zijn.


De tekst is veelal letterlijk Shakespeare, in prachtig Engels en af en toe in het Catalaans, geprojecteerd op schermen. Op het moment dat een van de actrices afwijkt, wordt ze ter verantwoording geroepen: geen Shakespeare! De schermen blijven zwart.


Maar zo paradijselijk als het begint, kan het niet blijven. Hoewel Forests in principe plotloos is, valt er wel een lijn in te ontdekken. De vrolijke personages komen in dreigender omgevingen terecht en in moeilijke situaties. De muziek klaagt en kreunt, af en toe nemen de taferelen mythische vormen aan: een vader heeft zijn zoon vermoord, een zoon zijn vader zonder het te weten, een laatste ontroerende omhelzing is wat rest. Totdat een volgend slagveld opdoemt, want het blijft wel Shakespeare. Maar Bieito houdt het over het algemeen vrij sereen: geen massagevechten, maar het beeld van een enkele ziel in nood. Zo kun je als het ware een danteske reis in de voorstelling zien, langs paradijs, vagevuur en hel. Maar Forests eindigt voor je gevoel toch met een lichte noot. Terwijl de personages in sonnettenflarden spreken over de dood, is er ook opluchting. Over het lijden dat voorbij is en het nieuwe begin dat er zou kunnen zijn. En zo vormt de voorstelling al met al een intrigerende kennismaking met deze Spaanse regisseur en de zijnen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden