Dansvoorstelling met werk van vijf 'sterchoreografen'

Naast de dierlijke souplesse van Mauro de Candia is er de ingehouden waakvlam van Jirí Kyliàns Dream Time en Loin, van Sidi Larbi Cherkaoui. Sidi Larbi Cherkaoui geldt als een 'choreografisch alchemist' met een grote interesse in culturen.

Slotstuk Loin van Larbi door Introdans. Beeld Foto Hans Gerritsen

Ha, zo denkt Introdans natuurlijk met zijn nieuwste première op voorhand in het lijstje van sublieme voorstellingen te belanden: door als titel 5***** te kiezen. Het is natuurlijk een knipoog van het Arnhemse gezelschap naar het nogal eens betwiste sterrensysteem in (podium-)kunstkritieken. Maar de sterren verwijzen ook naar vijf 'sterchoreografen', van wie werk is opgenomen in deze twee uur durende dansvoorstelling. Al wil dat niet zeggen dat door de leiding van Introdans uit ieders oeuvre de spannendste choreografie is gekozen. Het deel voor de pauze komt maar moeizaam op stoom.

Vloeiend en gracieus

Vooral het duet Unfold van de Amerikaan Robert Battle (1972), sinds 2011 artistiek leider van het Alvin Ailey American Dance Theatre, valt tegen. De achteroverhellende en overstrekte bewegingen worden wel vloeiend en gracieus uitgevoerd door Vérine Bouwman en Jazmon Voss, op een aria uit de opera Louise van Gustave Charpentiers, maar de smachtende liefde ligt er in theatraal gechoreografeerde omhelzingen en gesleep aan oksels nogal dik bovenop. Je mist de knipoog, die Battle juist vaak in zijn speelse choreografieën verstopt. In het repertoire van Introdans staat de Battle-teller inmiddels op tien.

Ook de solo Les Bourgeois op het gelijknamige lied van Jacques Brel oogt net iets te gelikt, al brengt Vincenzo Turiano hem met Italiaanse guitigheid en kittige sprongkracht. Maar de choreografie van Ben Van Cauwenbergh (1958) mist in deze uitvoering de dronken bravoure van een slenterende vent die tekeer gaat tegen zowel notabelen als kroegtijgers.

Overbekende klanken

De andere solo in dit programma, La Morte del Cigno, behoudt zijn klasse. De Italiaanse Mauro de Candia (1981) maakte een mannelijke tegenhanger van de beroemde Stervende zwaan, op de overbekende klanken van Le Cygne uit Le carnaval des animaux van Camille Saint-Saëns. Waar de gekwetste zwanenvrouw fragiel haar laatste passen trippelt, vecht deze robuuste mannenvogel, slechts gehuld in een vleeskleurige boxer-short, zich viriel een weg naar de vrijheid.

Tegenover deze dierlijke souplesse staat de ingehouden waakvlam van Dream Time, een kwartier durend kwintet van Jirí Kylián (1947), dat hij meer dan dertig jaar geleden maakte voor het Nederlands Dans Theater en dat Introdans nu op het repertoire neemt. Het begint prachtig, in stilte, met drie vrouwen in lange jurken, die vlinderen tegen een omhoog kruipend achterdoek. Alsof de avond valt, zo hangt het donkere, bekraste doek boven de gele gloed van de achterwand. Terwijl klimmende violen in de gelijknamige compositie van Toru Takemitsu langzaam aanzwellen tot compleet orkest, worden de vrouwen beurtelings door twee mannen over het podium gezwierd, daarbij soms in wonderlijke houdingen gestut door ellebogen en schouders. Dat vraagt veel souplesse van de dansers, die zich nog moeten durven overgeven aan de ongrijpbaarheid van de dromerige, transcendente sfeer in Dream Time. Kylián maakte de choreografie kort nadat een bezoek aan de Aboriginals in 1980 een onuitwisbare indruk op hem had gemaakt.

Na de pauze

Over afstand, tussen landen, culturen en mensen, gaat het gedeelte na de pauze. Het wordt gedanst door twintig Introdansers en is eigenlijk het hoofddeel van de avond. Introdans kreeg als eerste gezelschap toestemming van de Vlaams-Marokkaanse choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui (1976) om zijn 40 minuten durende groepsstuk Loin op het repertoire te nemen, dat hij in 2005 had gemaakt voor het Grand Théâtre de Genève.

De choreografie begint met inhakende armbewegingen tussen twee dansers die met hun handen een soort snelle ontmoetingskalligrafie schrijven, over connectie en disconnectie. Vervolgens vermenigvuldigt Larbi deze wisselwerking naar alle koppels en mengt hij ze organisch met acrobatiek, vechtkunst, eigentijdse dans en ook Japanse butoh, gestileerde dans, en Slavische volksdans.

Larbi (die ooit studeerde voor tolk-vertaler) staat bekend als choreografisch alchemist: hij heeft een Japanse vriend, reist voortdurend naar het andere eind van de wereld en maakt zijn interesse in andere culturen vaak tot hoofdonderwerp van zijn choreografieën. Zoals in Loin: de dansers zingen in meerdere talen (van Roemeens tot Chinees) en maken het publiek deelgenoot van vreemde tournee-ervaringen zoals kakkerlakken op Chinese podia. Vertellen is niet de sterkste kant van de Introdansers, dat is wel hun ensemblepresentatie. Als groep, omringd door Japanse doeken en een Moorse muur, komen ze steeds hechter naar voren, met als climax het domino-effect aan het slot, van stapelende lichamen die razendsnel een sterke rots vormen.


Introdans, hoeder van groots repertoire

Introdans, hoeder van groots repertoire

Binnenkort kan ook de jeugd kennismaken met balletten van choreograaf Jirí Kylián .

Introdans werpt zich steeds nadrukkelijker op als hoeder van het grootse (maar op de plank liggend) repertoire van wereldvermaarde choreografen zoals de Nederlandse Tsjech Jirí Kylián en de Marokkaanse Vlaming Sidi Larbi Cherkaoui. Voor de jeugd danst het Arnhemse gezelschap dit voorjaar een compleet Kylián-programma, bestaande uit balletten die de in Praag geboren choreograaf ooit voor volwassen publiek heeft gemaakt.

In Kylián4all (11/3 t/m 6/5) is naast Trompe l'Oeil (1996), Sechs Tänze (1986) en Indigo Rose (1998) dit keer ook het uitbundige hoedenballet te zien, getiteld Chapeau, (2005) dat Kylián maakte voor het jubileum van een van zijn grootste fans, toen nog koningin Beatrix. Volgend seizoen danst Introdans een eerbetoon aan Larbi, getiteld Leve Larbi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden